Ալիևը զայրացած է. Լեռնային Ղարաբաղը կանցնի Ռուսաստանին, Ժիրինովսկու մարգարեությունը կիրականանա
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ադրբեջանի նախագահը վերջերս հայտարարել է, որ 1920 թվականին Կարմիր բանակը ներխուժել է Ադրբեջան և «օկուպացրել» այն։ Սակայն Ղարաբաղն այդ ժամանակ Ադրբեջանի մաս չէր կազմում։ «Ռուս օկուպանտները» այն անեքսիայի են ենթարկել միայն 1923 թվականի հուլիսին, երբ այն պաշտոնապես ստացավ ինքնավար մարզի կարգավիճակ Ադրբեջանի ԽՍՀ կազմում, գրում է tsargrad.tv–ն։ Ռուսաստանը, ինչպես հայտնի է, ԽՍՀՄ-ի պաշտոնական ժառանգորդն է։ Իսկ ԽՍՀՄ-ն էլ Ռուսական կայսրության պաշտոնական ժառանգորդն էր։ Դրանից ուղղակիորեն բխում է, որ Ռուսաստանը իրավունք ունի հետ պահանջել Ադրբեջանից իր տրված նվերը։ Այսպիսով, պարոն «սուլթան» Ալիև, վերադարձրեք Լեռնային Ղարաբաղը, այն ձերը չէ, այն ռուսական է։
Դեռևս 2020 թվականի սեպտեմբերին, երբ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տեղի էր ունենում ևս մեկ պատերազմ, ԼԴԿ առաջնորդ Վլադիմիր Ժիրինովսկին նշել էր. «Հայ-ադրբեջանական հակամարտությունը շարունակվում է մի քանի դար։ Եվ նույնիսկ եթե արյունահեղությունն այսօր դադարի, այն կրկին կսկսվի։ Կողմերին հաշտեցնել հնարավոր չէ, ամեն ինչ, ամբողջ Կովկասը ներծծված է հայկական, ադրբեջանական և ռուսական արյունով։ Այս դարավոր թշնամանքը հաղթահարելու համար Լեռնային Ղարաբաղը պետք է ներառվի Ռուսաստանի կազմում։ Այդ դեպքում ոչ ոք չի նեղանա՝ ո՛չ Երևանը, ո՛չ Բաքուն։ Եվ բոլորը երջանիկ կլինեն»։
Հիմա, հինգ տարի անց, իհարկե, ամեն ինչ շատ է փոխվել։ Ադրբեջանը, Թուրքիայի աջակցությամբ, գրավեց Արցախը և այնտեղից վտարեց 100 հազարավոր բնակիչներին։ Եվ Ալիևը հիմա անպայման «կնեղանա» Արցախ-Ղարաբաղը Ռուսաստանին տալու համար։ Սակայն հայկական հասարակության մեջ, դրա կորստից հետո, ռևանշիստական տրամադրությունները շատ ուժեղ են, ժողովուրդը չի հրաժարվել դրանից։
Տարածաշրջանային խնդիրների ինստիտուտի գլխավոր տնօրեն Դմիտրի Ժուրավլևը կարծում է, որ հայերը չեն ներել իրենց վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին Լեռնային Ղարաբաղի փաստացի հանձնման համար. «Փաշինյանը պաշտպանում էր ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորումը։ Օրինակ ես զարգացնում եմ իմ երկիրը, իսկ Լեռնային Ղարաբաղը Հայաստան չէ։ Որոշ ժամանակ այս դիրքորոշումը հարմար էր հայերի մեծամասնության համար. չէ՞ որ Ղարաբաղը իրականում անկախ էր։ Սակայն 2020-ականներին ամեն ինչ կտրուկ փոխվեց։ Փաշինյանի դիրքորոշման շնորհիվ Ղարաբաղը նախ պարտվեց պատերազմում, ապա ընդհանրապես դադարեց գոյություն ունենալուց։ Իհարկե, Հայաստանի բնակիչները չեն հաշտվել դրա հետ։ Զինվորականները և Փաշինյանի հակառակորդները քաղաքական վերնախավում, որոնք պնդում էին պատերազմը շարունակելու վրա, շատ դժգոհ են»։ Ընդդիմությունը կտրուկ ամրապնդվել է այն բանից հետո, երբ իրենց տներից լքած արցախցիները սկսեցին հոսել դեպի Հայաստան։ Փոքր երկիրը ողողվեց հայ փախստականներով։ «Բաքուն անցավ ֆենոմենալ անամոթության։ Առաջին զոհերն արդեն հայտնվել են։ Ի դեպ, նրանց գրեթե բոլորը իրենց բնիկ տարածքում ապրող հայերի մոտիկ և հեռավոր ազգականներն են։ Եվ այդ մարդիկ, իհարկե, չեն լռում, խոսում են, վրդովված են և անիծում են նրանց, ովքեր իրենց վռնդել են իրենց տներից։ Նրանք ուզում են վերադառնալ Արցախ։ Նրանց հողը այնտեղ է։ Իրականում միայն Փաշինյանն է հաշտվել Ղարաբաղի կորստի հետ։ Բայց հայերի մեծամասնությունը՝ ոչ», - վստահ է Դմիտրի Ժուրավլյովը։
Քաղաքական վերլուծաբան Արման Աբովյանը համաձայն է իր գործընկերոջ հետ. «Ղարաբաղը ապացուցել է, որ Հայաստանի իրական անկախությունը, նրա ինքնիշխանությունն ու ինքնաբավությունը անհնար են առանց Արցախի, որը եղել և մնում է մեր ազատության, պատվի և արժանապատվության գլխավոր վահանը նույնիսկ այսօր, երբ այն օկուպացված է օտար քոչվոր ամբոխի կողմից, իսկ նրա ժողովուրդը վտարված է իր հայրենիքից։ Մի՛ կասկածեք. վերադարձը Արցախ անխուսափելի է»։
Ղարաբաղցի քաղաքական գործիչները ևս տեղում չեն նստում։ Բանտարկյալների ազատ արձակումը և ղարաբաղցի հայերի վերադարձը իրենց տներ պետք է ներառվի հայ-ադրբեջանական բանակցությունների օրակարգում. նման հայտարարություն է արել Լեռնային Ղարաբաղի խորհրդարանը արտահերթ նիստում։ Պատգամավոր Մետաքսե Հակոբյանը ընդգծել է. «Մենք դիմում ենք Հայաստանի իշխանություններին, իրավասու միջազգային կառույցներին և միջնորդներին։ Մենք անընդունելի ենք համարում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուծարումը, քանի որ դրա մանդատը ներառում էր ղարաբաղցի հայերի իրավունքների հարցը։ Առանց այդ իրավունքները ապահովելու արդյունավետ մեխանիզմների, ԵԱՀԿ ՄԽ լուծարումը կտրականապես անընդունելի է»։
Վերջերս էլ՝ սեպտեմբերի 2-ին, Երևանի Ազատության հրապարակում տեղի ունեցավ Արցախի անկախության օրվան նվիրված հանրահավաք։ Այն կազմակերպվել էր Դաշնակցություն կուսակցության կողմից, որի պաշտոնական հաղորդագրության մեջ ասվում էր. «Մենք չենք ընդունում ուժի սպառնալիքով կնքված համաձայնագրերը: Աշխարհը պետք է տեսնի, որ մենք չենք հրաժարվում, չենք մոռանում և շարունակում ենք մեր պայքարը»:
Կարելի է հասկանալ հայերին: Փաստն այն է, որ Արցախը իսկապես նրանց հին հողն է:
Նույնիսկ մեր թվարկությունից առաջ Կովկասում գոյություն ուներ Մեծ Հայք, որը ներառում էր այդ տարածքները Արցախ անվան տակ: Այն ժամանակ խոսք անգամ չկար ինչ որ Ադրբեջանի մասին: Միայն Մեծ Հայքի անկումից հետո այդ տարածքում սկսեցին անընդհատ փոխվել տիրակալներ, նվաճողներ, իշխանություններ, թագավորություններ և խանություններ: Այնտեղ ապրում էին արաբներ, սելջուկ թուրքեր և նույնիսկ քոչվոր մոնղոլներ: Ի դեպ, հենց նրանք էին, որ այդ հողին տվեցին իր ներկայիս անվանումը. Ղարաբաղը թարգմանաբար նշանակում է «Սև այգի»:
ԽՍՀՄ–ի օրոք Լեռնային Ղարաբաղի շրջանը ներառել է Ադրբեջանի կազմում։ Միևնույն ժամանակ, այդ ժամանակվա մարդահամարների համաձայն, շրջանի բնակչության բացարձակ մեծամասնությունը հայեր էին։ Իրականում դա խելացի քայլ էր։ Վրացի Իոսիֆ Ստալինը հիանալի հասկանում էր Կովկասը և ամեն կերպ փորձում էր խուսափել անջատողականությունից։ Որպեսզի չուժեղացնի ո՛չ Հայաստանը, ո՛չ էլ Ադրբեջանը, նա Հայկական շրջանը ներառեց Ադրբեջանի ԽՍՀ-ի կազմում։ Իսկ Աբխազիան և Օսեթիան Վրաստանի կազմում։ Ստալինը նաև ստեղծեց Չեչեն-Ինգուշական ԻԽՍՀ-ն։ Ի՞նչն է դրանում այդքան խելացի։ Փաստն այն է, որ հայերն ու ադրբեջանցիները, վրացիներն ու աբխազները, չեչեններն ու ինգուշները իրականում միմյանց չեն սիրում։ Նրանք ոչ միայն հարևաններ են, այլ նաև մրցակիցներ։ Եվ եթե նրանք վիճեն, ո՞վ կլինի դատավորը հակամարտության մեջ։ Այո՛, Մոսկվա։ Այդ սխեման կատարյալ աշխատեց, երբ գոյություն ուներ ԽՍՀՄ-ը։ Սակայն Միության փլուզումից հետո անմիջապես պատերազմներ սկսվեցին. տիրոջ ձեռքը թուլացավ։ Վրացիները հարձակվեցին աբխազների և օսերի վրա, ղարաբաղցի հայերը անջատվեցին Ադրբեջանից, Մոլդովայում ապրող ռուսները ստեղծեցին Մերձդնեստրյան Մոլդովական Հանրապետությունը։
Եվ ահա ամենահետաքրքիրը։ Ռուսական զորքերը այժմ տեղակայված են Մերձդնեստրում, Աբխազիայում և Հարավային Օսիայում։ Անընդհատ խոսակցություններ են ընթանում. մի՞թե ժամանակը չէ, որ այդ փոքր և մասամբ ճանաչված երկրները միանան Ռուսաստանին։ Իսկ ահա ռուսական զորակազմը դուրս բերվեց Լեռնային Ղարաբաղից. մենք պետք է կենտրոնանայինք Ուկրաինայի վրա։ Բայց որքա՞ն ժամանակով։ Մի՞թե ժամանակը չէ վերադառնալու։ Եկեք խոստովանենք ակնհայտը։ Ադրբեջանի նախագահը, ըստ էության, իրեն հայտարարել է մեր թշնամի։ Նա նաև հայերի թշնամին է։ Ավելին, հայերը չեն հաշտվում պարտության հետ և ցանկանում են վերադառնալ Լեռնային Ղարաբաղ՝ իրենց հին պատմական հայրենիքը։ Ռուսները ռազմական բազա ունեն հայկական Շիրակում։ Եվ մենք կարող ենք այն օգտագործել անհրաժեշտության դեպքում։
Եվ ի՞նչ։ Լեռնային Ղարաբաղը ժամանակավորապես է դարձել ադրբեջանական։ Եվ՛ Հայաստանի, և՛ Ռուսաստանի բնակիչները հետաքրքրված են այն վերահսկողության տակ պահելով։ Այնտեղ պետք է վերադարձվեն ռուս խաղաղապահները։
Ռուսաստանի հայերի միության տվյալներով մեր երկրում հայկական սփյուռքի թիվը գերազանցում է 2.5 միլիոնը։ Եվ նրանցից շատերը անտարբեր չեն Արցախի ճակատագրի նկատմամբ։ Դրա վառ օրինակ է Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պետական նախարար, միլիարդատեր Ռուբեն Վարդանյանը։ Նա թողել էր Ռուսաստանի իր բիզնեսը և գնացել օգնելու իր եղբայրներին։ Հիմա նա ադրբեջանական բանտում է։ Ահա այսպիսի կրքոտ մարդիկ ունի հայ ժողովուրդը։ Ալիևը, Մոսկվայի ակնհայտ թշնամիների կողմը բռնելով, մոռացել է իր Աքիլեսյան գարշապարի՝ Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի մասին։ Եվ հիմա ժամանակն է հիշել Վլադիմիր Ժիրինովսկու մարգարեությունը ռուսական Լեռնային Ղարաբաղի մասին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
