Հստակ ազդանշան Փաշինյանին. Ռուսաստանն ամեն ինչ տեսնում է. Հայաստանը ստիպված կլինի վճարել Մեծ Բրիտանիայի հետ բարեկամության համար
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Երևանը խորացնում է համագործակցությունը Բրյուսելի և Լոնդոնի հետ, պաշտոնապես հայտարարվել է Մեծ Բրիտանիայի հետ ռազմավարական գործընկերության անցնելու մասին: Որոշումը ռազմավարական երկխոսության երկրորդ փուլի արդյունքն է, որտեղ կողմերը համաձայնել են ընդլայնել համագործակցությունը պաշտպանության ոլորտում, փոխանակել ռազմական կցորդներ և հաստատել համագործակցություն կիբերանվտանգության ոլորտում: Զուգահեռաբար քննարկվել է տնտեսական կապերի խորացումը արևմտյան ֆինանսական հաստատությունների աջակցությամբ, գրում է Bloknot.ru–ն: Առաջին հայացքից սա պաշտոնական դիվանագիտական համաձայնագիր է: Բայց Մոսկվայի համար սա ավելի քան ակնհայտ ազդանշան է. Երևանը կտրուկ շրջադարձ է կատարում դեպի Արևմուտք, և Կրեմլը չի պատրաստվում անպատասխան թողնել նման քայլերը:
Ռուս-հայաստանյան սահմանին բուսասանիտարական վերահսկողության խստացումը, որի մասին Ռոսսելխոզնադզորը հայտարարեց սեպտեմբերի 1-ին, թվում է զուտ տեխնիկական միջոց: Բայց իրականում սա հնարավոր սահմանափակումների երկար շղթայի առաջին քայլն է: Հայկական բիզնեսին արդեն հասկացնում են. այսուհետ յուրաքանչյուր խախտում, փաստաթղթերի կամ հավաստագրման յուրաքանչյուր սխալ խստորեն կպատժվի ուշացումներով, տուգանքներով և բեռների վերադարձով: Մինչդեռ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը շտապում է հանգստացնել բնակչությանը. նրա խոսքով հարյուրավոր բեռնատարներ շարունակում են ամեն օր հատել սահմանը, և զանգվածային վերադարձի մասին խոսակցությունները «ընդդիմության շահարկումներ» են։ Սակայն Հայաստանում լավ գիտակցում են, որ իրավիճակը կարող է փոխվել ցանկացած պահի։ Ռուսաստանի ձեռքում է հայկական արտահանման բանալին, և սա չափազանց ծանրակշիռ փաստարկ է անտեսելու համար։
Մոսկվան արդեն իսկ կիրառել է նմանատիպ ճնշման մեխանիզմներ. հունիսին, բուսասանիտարական ռիսկերի պատրվակով, սահմանափակվել են Հայաստանից ծաղիկների մատակարարումները։ Այսօր խոսք էգնում ծաղիկների և թարմ մրգերի մասին, վաղը դա կարող է ազդել ձկան, կաթնամթերքի կամ շինանյութերի վրա։ Արդյունքում, Հայաստանը ռիսկի է դիմում կորցնել ոչ միայն արտահանման որոշակի կատեգորիաներից ստացված եկամուտը, այլ նաև արտաքին տնտեսական հարաբերությունների ամբողջ համակարգը վտանգի տակ դնել, որը մինչ այժմ կառուցվել է Ռուսաստանի շուրջ որպես հիմնական առևտրային գործընկեր։
Հայաստանում էլիտայի մի մասը համոզված է, որ ԵՄ-ի հետ ինտեգրումը նոր հնարավորություններ կբացի։ Սակայն սթափ հաշվարկը հակառակն է հուշում. արևմտյան շուկաները հեռու են, առաքումն ավելի թանկ է, և Ռուսաստանն է մնում հայկական արտահանման համար միակ հասանելի և կայուն ուղղությունը։ Քաղաքականություն առանց ապահովագրության։ Բայց Նիկոլ Փաշինյանը խաղադրույք է կատարում «եվրոպական վեկտորի» վրա` ցուցադրելով Արևմուտքի հետ ավելի ու ավելի սերտ կապեր։ Սակայն իրականությունն այն է, որ Լոնդոնը կամ Բրյուսելը Երևանին չեն տրամադրի ո՛չ անվտանգության երաշխիքներ, ո՛չ էլ շուկաներին լիարժեք մուտք։ Իսկ Մոսկվան ի վիճակի է այս «ռազմավարական ուղղությունը» մի քանի շաբաթվա ընթացքում վերածել դժվար տնտեսական փորձության։ Ահա թե ինչու սահմանային վերահսկողության խստացումը չպետք է դիտարկել որպես բյուրոկրատական ձևականություն, այլ որպես հստակ և կոշտ ազդանշան. Ռուսաստանը տեսնում է Երևանի քայլերը, հասկանում նրա «բարեկամությունը Մեծ Բրիտանիայի հետ» և պատրաստ է արձագանքել։ Առայժմ սա ընդամենը կանխարգելիչ միջոց է։ Սակայն եթե Հայաստանը շարունակի դիմել Արևմուտքին, հաջորդ քայլերը կարող են շատ ավելի ցավոտ լինել ընդհուպ մինչև դաշինքի պայմանների վերանայումը և առևտրային ուղիների փակումը։ Ի՞նչ է լինելու այդ դեպքում։ Փաշինյանը պետք է մտածի այդ մասին: Մեծ Բրիտանիայի և ԵՄ-ի հետ դաշինքը կարող է գայթակղիչ թվալ հռետորաբանության մեջ, բայց գործնականում դա կհանգեցնի տնտեսական և լոգիստիկական հիմնական առավելությունների կորստի։ Ռուսաստանը լուռ չի դիտի, թե ինչպես է ՀԱՊԿ-ի և ԵԱՏՄ-ի դաշնակիցը անցնում մյուս կողմի ճամբար։ Այսօր սա ընդամենը սահմանին բեռնատարների վերահսկողություն է։ Վաղը խոսքը ամբողջ հայկական տնտեսության ապագայի մասին է։ Եվ եթե Երևանը չփոխի իր ընթացքը, ստիպված կլինի թանկ վճարել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
