Ո՞վ է սպառնում Հայաստանի անկախությանը, ռուսական բազան, թե՞ վարչապետ Փաշինյանը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի անկախության օրը նշանավորվել է միանգամից մի քանի սկանդալներով։ Նախ, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Հանրապետության Անկախության հռչակագրի ընդունման 35-ամյակին նվիրված իր ելույթում շփոթել է ամսաթիվը. 1990 թվականի փոխարեն, երբ այն ընդունվեց ՀԽՍՀ Գերագույն խորհրդի կողմից, նա նշել է 1991 թվականը։ Երկրորդ, Շիրակի ռուսական բազայի մոտ տեղի ունեցավ հանրահավաք դրա դուրսբերման պահանջով, գրում է mk.ru–ն։
Կառավարության մամուլի ծառայությունը մամուլի հաղորդագրություն է տարածել նույն վերապահումով, Փաշինյանի ելույթի տեքստով։ Ամսաթիվը արագորեն ուղղվել է թե՛ Փաշինյանի սոցիալական ցանցի էջում, թե՛ կառավարության կայքում միայն այն բանից հետո, երբ օգտատերերը նկատել են սխալը։ Իրականում սա այն է, ինչը կոչվում է Ֆրոյդյան սայթաքում։ Անկախության հռչակագիրը, որը կազմում է Հայաստանի Սահմանադրության հիմքը, ընդունվել է 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին։ Այն պարունակում է հղում Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի «Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին» համատեղ որոշմանը։ Այն նաև նշում է, որ «Հայաստանի Հանրապետությունը կողմ է 1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում և Արևմտյան Հայաստանում տեղի ունեցած հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը»։ Կարևոր է այն, որ այդ փաստաթուղթն ընդունվել է ԽՍՀՄ-ի լուծարման և ԱՊՀ կազմավորման վերաբերյալ Բելովեժյան համաձայնագրերից առաջ։ Այսինքն Հայաստանը ԽՍՀՄ-ից դուրս չի եկել ինքնուրույն, այլ Ղարաբաղի հետ միասին։ Անկախության հռչակագրի հղումը պարունակվում է Հայաստանի Սահմանադրության նախաբանում։ Հենց սա է, որ այժմ պահանջում են վերաշարադրել այն դարձնելով խաղաղության պայմանագիր կնքելու պայման (պայմանագիրը չի ստորագրվել Վաշինգտոնում, այլ միայն նախաստորագրվել է)։ Եվ Փաշինյանը համաձայն է դրան։ Ըստ էության, Հայաստանից պահանջվում է հրաժարվել Անկախության հռչակագրից, որը կազմում է երկրի պետականության հիմքը։ Թվում է, թե Փաշինյանը ատում է այդ հռչակագիրը, որը խոչընդոտում է արևմտյան գործընկերների և Թուրքիայի պահանջների կատարմանը, և, հետևաբար, նա շփոթում է դրա ընդունման ամսաթիվը։
Ակնհայտ է նաև այն, որ Փաշինյանի նոր գործընկերների պահանջների փաթեթում ներառված է նաև Հայաստանում ռուսական ռազմական ներկայության վերացումը։ Հետևաբար, Անկախության օրը Շիրակ քաղաքում տեղի է ունեցել այնտեղ գտնվող 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի դուրսբերման համար նախորոք հայտարարված հանրահավաք։ Ռուս զինվորականների դեմ բողոքի ցույցերը նոր երևույթ են Հայաստանի համար։ Երկիրը միշտ էլ նրանց դիտարկել է որպես արտաքին սպառնալիքից պաշտպաններ։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո բոլոր տարիներին Հայաստանի և Թուրքիայի սահմանը պահպանում են ռուս սահմանապահները։ Բայց հիմա հանրահավաքի կազմակերպիչ, «Հանուն հանրապետության» կուսակցության նախագահ, յոթերորդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամավոր Արման Բաբաջանյանը նշում է, որ բազան կարող է ներքին սպառնալիք դառնալ երկրի համար։ Ճիշտ է, նրա կողմնակիցների հանրահավաքը փոքր էր՝ ոչ ավելի, քան 30 մարդ, բացի դա էլ Բաբաջանյանի կուսակցությունը համարվում է մարգինալ։ Սակայն ինչ որ մեկը ֆինանսավորել է նրանց գործողությունները, ինչ-որ մեկին դա ակնհայտորեն անհրաժեշտ է 102-րդ ռուսական բազան Հայաստանից դուրս բերելու համար: Հայկական ընդդիմության տվյալներով հակառուսական հանրահավաքների համար գումար են տրամադրում արևմտյան հովանավորները։ Միաժամանակ, Շիրակում անցկացվել է բազայի պաշտպանության հանրահավաք: Դրան մասնակցել է մոտ 200 մարդ: Մասնակիցները «Ձեռքերը հեռու 102-րդ ռուսական ռազմաբազայից» գրությամբ պաստառներ են պահել:
102-րդ ռազմաբազան Շիրակում է գտնվում 1992 թվականից մինչև 2044 թվականը՝ գործող պայմանագրի համաձայն: Այն ոչ միայն ապահովում է Հայաստանի անվտանգությունը, այլ նաև պաշտպանում է Ռուսաստանի հարավային սահմանները: Այն բաղկացած է երկու կայազորից՝ մեկը Շիրակում է, մյուսը Երևանում: Վերջինում՝ Էրեբունի օդանավակայանում, տեղակայված են ռուսական ՄիԳ-29 կործանիչներ և մարտական ուղղաթիռներ:
Վերլուծաբանները վաղուց են զգուշացնում, որ ռուսական բազայի դուրսբերումը Հայաստանից կլինի Ռուսաստանին Անդրկովկասից դուրս մղելու ծրագրի հաջորդ կետը: Այսօր նրանք բացահայտ քննարկում են Ռուսաստանի Դաշնության սահմանների մոտ թուրքական (ՆԱՏՕ-ի երկիր) բազա կառուցելու ծրագրերը: Օգոստոսի 8-ին Հայաստանի և Ադրբեջանի առաջնորդներ Նիկոլ Փաշինյանը և Իլհամ Ալիևը՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի միջնորդությամբ, համաձայնեցին բացել Հայաստանի միջով Ադրբեջանից դեպի Նախիջևան տարանցիկ երթուղի՝ «Trump Route for International Peace and Prosperity» (TRIPP) անվամբ: «Միջանցքը» կկառավարեն ամերիկյան ընկերությունները: Այսինքն տարածաշրջանը հստակորեն անցնում է ԱՄՆ-ի, Մեծ Բրիտանիայի և նրանց տեղական կառավարչի՝ Թուրքիայի վերահսկողության տակ: Մոսկվան արձագանքել է Շիրակում հակառուսական հանրահավաքին օգտագործելով իր տրամադրության տակ եղած գործիքները: Օգոստոսի 24-ին հայ պատգամավոր Գառնիկ Դանիելյանը զեկուցել է ռուս-վրացական սահմանին հայ փոխադրողների ունեցած խնդիրների մասին: «Վերին Լարսի անցակետից վերադառնում են գյուղատնտեսական մթերքներով՝ սալորաչիրով, դեղձով և խաղողով բեռնված հարյուրավոր բեռնատարներ», - սոցիալական ցանցում գրել է Դանիելյանը: Բեռնատարների վարորդները հայտնում են, որ անցումը թույլ չտալը պայմանավորված է «բուսասանիտարական խնդիրներով»: Այնուամենայնիվ այլ բեռներով, մասնավորապես շինանյութերով, տրանսպորտային միջոցները նույնպես ուշադիր ստուգվում են:
Դե, մենք ապրեցինք առանց թուրքական լոլիկի, հիմա էլ կապրենք առանց հայկական ծիրանի:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
