«Զանգեզուրի միջանցք»՝ մեծ աշխարհաքաղաքական թակարդ. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

iarex.ru-ն ««Զանգեզուրի ծուղակը» փակվում է» վերնագրով հոդվածում գրում է, որ թուրքական լրատվամիջոցները հաղորդում են, թե Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը ուղերձ է հղել Կարս-Իգդիր-Արալըք-Դիլուջու երկաթուղային գծի հիմնարկեքի կապակցությամբ: Նրա խոսքով, այդ գծի գործարկումը կբարձրացնի արտադրությունն ու արտահանումը Արևել յան և Հարավ-արևել յան Անատոլիայի շրջաններում, կբարելավի տրանսպորտային ենթակառուցվածքները և կբարձրացնի Միջերկրական ծովի զբոսաշրջային ներուժը: Ընդհանուր առմամբ, սա ճիշտ է, սակայն կա մի «բայց»: iarex.ru-ի դիտորդ Ստանիսլավ Տարասովն է մեկնաբանել իրավիճակը: «Խնդիրն այն է, որ կաբինետային քաղաքագետների նախորդ գրվածքները, այսպես կոչված, «Զանգեզուրի միջանցքի» կարևորության մասին Ադրբեջանի և Կենտրոնական Ասիայի հետ թյուրքական աշխարհի միավորման գործում գերազանցել են այդ նախագծի գործնական իրականացման հնարավորությունները: Տեսականորեն Էրդողանը ճիշտ է՝ «Զանգեզուրի միջանցքը» բնութագրելով որպես «աշխարհաքաղաքական և աշխարհատնտեսական հեղափոխության մաս և դրա բացումը անվանելով «ռազմավարական» իրադարձություն»», - նշել է Տարասովը:

Սակայն գործնականում ամեն ինչ շատ ավելի բարդ է ստացվում. Ադրբեջանի, Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների առաջնորդների՝ Վաշինգտոնում կայացած գագաթաժողովից հետո ընդունված հուշագիրը ուրվագծում է միջանցքի կարգավիճակը և ԱՄՆ ռազմական ներկայությունը տարածաշրջանում՝ Իրանի սահմաններից հյուսիս, և որը արագորեն փոխում է աշխարհաքաղաքական լանդշաֆտը «շատ լայն աշխարհագրությամբ», նշել է քաղաքագետը: Այսպիսով, Իրանի գերագույն հոգևոր առաջնորդի խորհրդական Ալի Աքբար Վելայաթին «Զանգեզուրի միջանցքը» անվանել է... «ամերիկա-սիոնիստական ծրագիր» Իրանի և Ռուսաստանի «ցամաքային շրջափակում» սահմանելու համար։ «Իհարկե, սա իրավիճակի բացառապես իրանական տեսակետն է։ Միջանցքը ռազմական գոտի չէ, այլ առայժմ միայն լոգիստիկ կենտրոն՝ Ադրբեջանը Նախիջևանի հետ կապելու համար։ Մոսկվան համեստորեն և աննկատելիորեն ցույց է տալիս իր մասնակցությունը այդ նախագծին, բայց ակնհայտ է, որ Միացյալ Նահանգները ճեղքում է իրականացնում դեպի Անդրկովկաս։ Եվ նաև թուրքերը լիովին գոհ չեն իրադարձությունների այս ընթացքից քրդական խնդրի պատճառով, որը հեշտությամբ կցվում է այդ միջանցքին։ Հիմնական ռիսկը Մերձավոր Արևելքի և Անդրկովկասի լարվածության միաձուլումն է։ Պատահական չէ, որ շատ փորձագետներ «Զանգեզուրի միջանցքը» անվանում են «մեծ աշխարհաքաղաքական թակարդ», որի մեջ Արևմուտքը տարել է տարածաշրջանի երկրները։ Խոսքը «Պանբրիտանական նախագիծ» կամ «Արևելահնդկական նախագիծ-2» անվամբ գլոբալ նախագծի մասին է, այն է՝ Եվրոպայից Չինաստան երթուղու ստեղծում, որը կանցնի Ռուսաստանի, Իրանի և Չինաստանի վերահսկողությունից դուրս։ Ինչ վերաբերում է Հայաստանին, ապա նա այդ համատեքստում ընկալվում է միայն որպես պան-թուրանական նախագծի անբաժանելի մաս, և դառնում է այս ի հայտ եկող աշխարհաքաղաքական օրինաչափության հիմնական տարրը», - ամփոփել է Տարասովը։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում