ՆԱՏՕ-ն Անդրկովկասը տեղափոխում է Մեծ Մերձավոր Արևելք
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
ՆԱՏՕ-ն ձգտում է ամրապնդել իր դիրքերը Անդրկովկասում, որպեսզի օգտագործի տարածաշրջանի ներուժը Ռուսաստանի հետ աշխարհաքաղաքական դիմակայության համար, ճեպազրույցի ժամանակ հայտարարել է Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության խոսնակ Մարիա Զախարովան: Նա նշել է, որ Արևմուտքին «հետխորհրդային տարածքում որևէ հավասար հարաբերություն պետք չէ, նրանք պետք է վերցնեն ռեսուրսներ, երկրները միմյանց դեմ հանեն, ամեն ինչ կրակի մատնեն և վարվեն որպես տիպիկ գաղութարարներ, ստրկացնողներ, իմպերիալիստներ»: Միևնույն ժամանակ, Մոսկվան կցանկանար, որ տարածաշրջանի երկրները, այդ թվում՝ Ադրբեջանը և Հայաստանը, տեղյակ լինեն «ՆԱՏՕ-ի հետ համագործակցության խորացման հետ կապված իրավիճակի սրման բոլոր առկա ռիսկերի մասին», այսինքն «բախման և ռազմական լարվածության սերմանման» մասին, գրում է iarex.ru–ն:
Իրոք, Անդրկովկասում սկսել է դիտվել տարբեր դաշինքների զինված ուժերի ակտիվության աննախադեպ աճ: Կասպից ծովում ավարտվել են ռուս-իրանական CASAREX 2025 զորավարժությունները: Մինչդեռ, ՆԱՏՕ-ի Agile Spirit 2025 զորավարժություններն են մեկնարկել Թուրքիայում և Վրաստանում և կավարտվեն օգոստոսի 6-ին: Զորավարժությունները տեղի են ունենում ԱՄՆ-ի և Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ նոր հարվածների սպառնալիքների ֆոնին, մինչդեռ Հայաստանում և Ադրբեջանում նկատելի են դարձել հակառուսական տրամադրություններ:
Կան նաև հաղորդագրություններ Ռուսաստանի սահմանների մոտ Խաչմազի շրջանում թուրքական և ՆԱՏՕ-ի ռազմական բազաներ տեղակայելու հնարավորության մասին: Տեղեկատվական արտահոսք է եղել նաև ԱՄՆ-ի կողմից այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» նկատմամբ վերահսկողությունը փոխանցելու ցանկության մասին, որը Հայաստանի տարածքով կապում է Ադրբեջանը Նախիջևանի և Թուրքիայի հետ: Այդ կապակցությամբ հայկական լրատվամիջոցները հաղորդում են, որ Հայաստանում ԱՄՆ դեսպան Քրիստինա Քուինը Արաքսի հովտում հաղորդակցությունների ապաշրջափակման վերաբերյալ ակտիվ խորհրդակցություններ է սկսել տեղական իշխանությունների հետ:
Հիշեցնենք նաև, որ 2025 թվականի հունվարի 1-ին ռուս սահմանապահները դուրս են եկել հայ-իրանական սահմանից: Հնարավոր է նաև, որ Հայաստանը հայտարարի ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու և Շիրակում գտնվող 102-րդ ռուսական ռազմաբազան դուրս բերելու մասին: Այլ կերպ ասած, մենք ականատես ենք լինում տարածաշրջանում Արևմուտքի բաց, նպատակային բնույթի հակառուսական գործողությունների, որոնք նպատակ ունեն ամրապնդել իր ռազմական և քաղաքական ներկայությունը Կասպից և Սև ծովի տարածաշրջանում ենթադրյալ աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների հեռանկարներին ելքով։
Միևնույն ժամանակ, Բաքուն և Երևանը օբյեկտիվորեն սկսել են համատեղ գործել այդ ուղղությամբ, չնայած հրապարակավ հայտարարում են դիվանագիտության և երկխոսության շրջանակներում խաղաղության իրենց ցանկության մասին։ Սակայն, շատ փորձագետների կարծիքով, տարածաշրջանում սկսվել է ոչ միայն նոր լոգիստիկ սխեմա կառուցվել, այլ նաև Միացյալ Նահանգների ակտիվ մասնակցությամբ վերաձևավորվում է դրա քարտեզը քաղաքական հավատարմության և խորհրդանշական կապիտալի որոշ գործարքների տարբերակով։ Այսպես, մայիսին Թրամփի հատուկ ներկայացուցիչ Սթիվ Վիտկոֆը հայտարարեց, որ Երևանն ու Բաքուն կարող են դառնալ Աբրահամի համաձայնագրերի մասնակիցներ, այսինքն այն կառուցվածքի մաս, որը հակամարտությունները վերածում է շուկայի, իսկ հրադադարները առևտրային հարթակների: Իսկ Թուրքիայում ԱՄՆ դեսպան Թոմ Բարաքը խոսեց ԱՄՆ-ի պատրաստակամության մասին ստորագրելու վարձակալության պայմանագիր Հայաստանի և Իրանի միջև սահմանի մի հատվածի համար, և դա կրկին աշխարհաքաղաքական պրոյեկցիայով դեպի Մերձավոր Արևելք, որտեղ ԱՄՆ-ը հանդես է գալիս որպես «գլխավոր անվտանգության ճարտարապետ»։
Հենց այս համատեքստում է, որ Անդրկովկասը տարվում է հարևան տարածաշրջան։ Եվ պատահական չէ, ըստ երևույթին, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը սկսել է շնորհակալություն հայտնել Թրամփին «Հայաստանի հետ վեճը վերջ դնելու նրա ցանկության համար»։ Սակայն, ընդհանուր առմամբ, Անդրկովկասի վերաբաժանումը նոր է սկսվում: Անդրկովկասը Եվրոպան և Ասիան կապող այնպիսի երթուղիների հանգույց է, որը շրջանցում է Ռուսաստանը և Իրանը։ Այսպիսով, առջևում մեծ իրադարձություններ են սպասվում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
