Ծանոթ ու միաժամանակ անհայտ … «Կենտավրոս» ավտոբուս

1970-ականներին ԽՍՀՄ-ում նավթի և գազի արդյունահանման ընդլայնմանը զուգընթաց, ավելի ու ավելի շատ հատուկ ավտոբուսներ էին անհրաժեշտ երկրաբաններին, շինարարներին և հերթափոխային անձնակազմերին արտադրական հրապարակներ տեղափոխելու համար։ Կլիմայական և ճանապարհային պայմանների պատճառով այդ ժամանակ երկրում արտադրվող սովորական ավտոբուսները հարմար չէին այդ նպատակների համար։ 1978 թվականին Լվովում գտնվող Ավտոբուսաշինության համամիութենական նախագծման և փորձարարական ինստիտուտը սկսեց աշխատանքները «4947» հերթափոխային ավտոբուսի մոդելի ստեղծման ուղղությամբ, որը ենթադրաբար պետք է արտադրվեր Ուրալ-375K–ի շասսիի վրա։ Ավտոմոբիլային արդյունաբերության նախարարությունը հրամայեց Կուրգանի ավտոբուսային գործարանին սկսել այդ հերթափոխային ավտոբուսի արտադրությանը։

Արդյունքում Հայտնվեց ԿաՎԶ-4947–1-ը, որը արտադրվել է Կուրգանի ավտոբուսային գործարանում 1980-ականների վերջերից ի վեր։ Այն մշակվել էր ԳԱԶ-53-12 բեռնատարի շասսիի հիման վրա և մի տեսակ ավտոբուսի և բեռնատարի հիբրիդ էր։ 1997 թվականին, «Սպեցգազավտոտրանս»-ի խնդրանքով, գործարանը սկսեց արտադրել ԿաՎԶ-4224 հերթափոխային ավտոբուսների խմբաքանակ, որը «Ուրալ-4320» շասսիի վրա էր։

Հերթափոխային խմբերի տեղափոխման համար նախատեսված ավտոբուսների շուկայական պահանջարկը բավարարելու համար էլ 1998 թվականին «ԶԻԼ» բեռնատարների շասսիի վրա ստեղծվեց ԿաՎԶ-4229 ընտանիքի հերթական ներկայացուցիչը, որն այդ ժամանակ արտադրվում էր Ուրալի ավտոմոբիլային շարժիչների գործարանի կողմից։ Այնուամենայնիվ այդ նոր շարքի ավտոբուսներից քիչ են արտադրվել: Ամենատարածվածը՝ ԿաՎԶ-49471-ը նախատեսված էր հիմնականում գյուղական վայրերում աշխատանքի համար և օգտագործվում էր նաև որպես դպրոցական ավտոբուս։ Նրա կառուցվածքը պարզ և հուսալի էր, հարմարեցված վատ ճանապարհներին և դժվար շահագործման պայմաններին։ Կլոր լուսարձակներով և մեծ պատուհաններով վագոնի տիպի թափքը ուներ լակոնիկ դիզայն, և կարող էր տեղավորել մոտ 22-25 ուղևոր։ Դպրոցական տարբերակում տեղադրվել էր «ԵՐԵԽԱՆԵՐ» ցուցանակ, իսկ երբեմն առկա էին նաև անվտանգության գոտիներ։

Ավտոբուսի պարզությունը թույլ էր տալիս այն վերանորոգել անգամ սովորական գյուղական արհեստանոցում, ինչը այն դարձրել էր ժողովրդական փոքր քաղաքներում և գյուղերում: Չնայած նրան, որ այն ձմռանը վատ էր ջեռուցվում, բայց օգտագործվել է տասնամյակներ շարունակ՝ չնայած հարմարավետության պակասին։

Անանցանելի գյուղական տարածքում, որտեղ ԿաՎԶ-ն դարձավ 1980-ականների խորհրդանիշներից մեկը, մարդիկ հորինեցին նրա համար զվարճալի մականուն, որը արագ տարածվեց ամբողջ մեծ երկրում։ Փորձառու վարորդները հավանաբար կհիշեն, որ ԽՍՀՄ-ում այդ ավտոբուսը կոչվում էր «Կենտավրոս»։ Իսկ կարո՞ղ եք կռահել, թե ինչու։ Պարզվում է, որ պատասխանը շատ պարզ է։ ԿաՎԶ-ն ստացել էր այդ մականունը, քանի որ այն ըստ էության ավտոբուսի և բեռնատարի հիբրիդ էր, այսինքն նման կենտավրոսին (ձի–մարդուն):
 
Կ. Խաչիկյան