Ալիևը, Էրդողանը և Փաշինյանը մոտ են նրան, որ Պուտինը զիջումների գնա
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի ներսում և Ռուսաստանի ու Ադրբեջանի միջև հակամարտությունները մեկ պատճառ ունեն՝ դա Հարավային Կովկասի քաղաքական քարտեզը վերաձևելու փորձն է։ Օրինակ Հայաստանում Նիկոլ Փաշինյանին հակառակ ընդդիմադիր ուժերը փորձում են խաթարել Հայաստանի, Ադրբեջանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների կարգավորումը։ Սա է թուրքական հրատարակությունների ընդհանուր տրամադրությունը, որոնք շատ են գրում հետխորհրդային տարածքում ստեղծված իրավիճակի մասին, գրում է svpressa.ru–ն։
Քաղաքական մեկնաբան Յունուս Էմրե Էրդելիենն ազդեցիկ լիբերալ «Serbestiyet» («Ազատություն») հրատարակության հոդվածում ուղղակիորեն գրել է, որ Թուրքիա–Ադրբեջան տանդեմը տարածաշրջանում ավելի ու ավելի կարևոր դեր է խաղում, և եթե Ռուսաստանը սկզբում ստիպված էր հանդուրժել դա, ապա այժմ այլևս չի ենթարկվում շանտաժի։
Ադրբեջանի կողմից հաղթած երկու պատերազմների միջև ընկած ժամանակահատվածում՝ 2020 և 2022 թվականներին, Փաշինյանը հաղթեց արտահերթ ընտրություններում հավաքելով ձայների 54 %-ը։ Չնայած ազգայնականների, օլիգարխների, բանակի և եկեղեցու կատաղի դիմադրությանը Փաշինյանը հրադադարի համաձայնագիր ստորագրեց Ադրբեջանի հետ, և հիմա քննարկում է խաղաղության պայմանագրի կնքումը։ Ավելին, ինչպես գրում է «Serbestiyet»-ը, դա կլինի քայլ դեպի Հայաստանի դիվանագիտական հարաբերությունների վերականգնումը նախ Ադրբեջանի, ապա Թուրքիայի հետ: Էրդելիենը մանրամասն նկարագրում է այդ քայլի տնտեսական հետևանքները.
- Թուրքիայի և Հայաստանի միջև սահմանի բացում, տարածաշրջանային առևտրի վերականգնում: Հայաստանն արդեն 2,5 միլիոն դոլար է ծախսել փակ Մարգարա սահմանային անցակետի վերակառուցման վրա:
Միևնույն ժամանակ, թուրք պահպանողականներն ու ազգայնականները ոգևորությամբ են արձանագրում Ադրբեջանի կողմից Ռուսաստանին հասցվող հարվածներին: «Baran Dergisi» («Բարանի օրագիր») հրատարակությունը գրել է, որ Ադրբեջանի պետական հեռուստատեսությունն արդեն իսկ թույլ է տալիս իրեն ուղղակի և անձնական հարձակումներ Վլադիմիր Պուտինի վրա:
Միլի Մեջլիսի պատգամավոր Թուրալ Գենջելին բացահայտ մեղադրել է Ռուսաստանին «շովինիզմի, խտրականության և իսլամաֆոբիայի» մեջ:
- Բաքուն միտումնավոր սրում է լարվածությունը Մոսկվայից զիջումներ կորզելու, Հայաստանի հետ խաղաղության համաձայնագրի և, մասնավորապես, Զանգեզուրի միջանցքի հարցերում,– գրել է «Baran Dergisi»–ին:
Հրատարակությունը, հղում անելով իր աղբյուրներին, գրել է, որ Թուրքիան, Ադրբեջանը և Հայաստանը մոտ են համաձայնագրի, որը թույլ կտա նրանց վերահսկողություն հաստատել այդ տրանսպորտային միջանցքի նկատմամբ բացառելով Ռուսաստանին։
Պատահական չէ, որ Թուրքիան այդքան աջակցում է երկու երկրների միջև խաղաղությանը, և նախագահ Ռեջեփ Էրդողանն անցյալ ամիս Ստամբուլում հյուրընկալել էր վարչապետ Փաշինյանին։
- Զանգեզուրը գտնվում է բազմաթիվ երկրների համար հետաքրքրություն ներկայացնող տարածաշրջանում։ Այս շատ բարդ հավասարման ամենակարևոր կողմերն են Իրանը, Հայաստանը, Ադրբեջանը, Ռուսաստանը և Թուրքիան,– գրել է թուրքական «Hurriyet» («Ազատություն») հրատարակությունը, - քանի որ Զանգեզուրի միջանցքի նախագծի շատ պոտենցիալ մասնակիցներ ունեն տարբեր շահեր, նրանց բախումը հանգեցրել է աշխարհագրական լարվածության աճի»։
Թուրքական «Иран Para Analiz» հրատարակությունն էլ գրել է, որ Զանգեզուրի միջանցքի խոչընդոտներից մեկը Իրանն է, որը կտրականապես դեմ է այդ միջանցքի բացմանը, քանի որ դա կարագացներ երկկողմ արտաքին առևտրի, բայց շրջանցելով Իրանի տարածքը։ Սակայն Իրանը թուլացած է Միացյալ Նահանգների և Իսրայելի հարձակումներից, և նրա ներկայիս թուլությունը նոր հնարավորությունների պատուհան է բացել Թուրքիայի և Ադրբեջանի համար, գրել է հրատարակությունը։
Ավելին, Ադրբեջանն ու Թուրքիան ամրապնդում են ոչ միայն տնտեսական, այլ նաև ռազմական կապերը։ Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի նախկին ղեկավար Էլդար Նամազովը հայտարարել է, որ երկիրը ճնշման տակ է Իրանի և Ռուսաստանի կողմից։ Նա հիշեցրել է 2021 թվականի հունիսին ստորագրված Շուշայի հռչակագիրը, որը նախատեսում է համատեղ պաշտպանություն կողմերից մեկի վրա հարձակման դեպքում։
— Մոտ ապագայում պետք է որոշում կայացվի տարածաշրջանում ամենամեծ թուրքական ռազմաբազան Ադրբեջանում տեղակայելու վերաբերյալ,- Նամազովի խոսքերն է մեջբերել «Baran Dergisi»–ին։
Թուրքական «Ozgur Politika» հրատարակությունն էլ կարծում է, որ թուրքական ռազմաբազայի տեղակայումը Ադրբեջանում հայելային քայլ է Ռուսաստանի հանդեպ։ Ռուսաստանի ազդեցությունը Հայաստանում հիմնականում կապված է ոչ թե քաղաքական կամ տնտեսական գործոնների, այլ նրա ռազմական ներկայության հետ (ռազմական բազա Շիրակում)։ Միևնույն ժամանակ, Բաքուն ամրապնդում է պաշտպանական կապերը տարբեր երկրների, մասնավորապես՝ Իսրայելի, Թուրքիայի և Իտալիայի հետ, մինչդեռ Ռուսաստանի ռազմական ազդեցությունը Ադրբեջանում լրջորեն նվազել է։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
