«Ադրբեջանն ու Հայաստանը միավորվում են Գարեգին Բ կաթողիկոսի դեմ պայքարում»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Այն բանից հետո, երբ Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը (ԵՀԽ) մայիսի 27-28-ը Շվեյցարիայում անցկացրեց միջազգային համաժողով նվիրված Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղ) հայկական կրոնական և մշակութային ժառանգության պահպանմանը, որտեղ ելույթ ունեցավ Հայ առաքելական եկեղեցու առաջնորդ, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն, Բաքուն անդրադարձավ այդ հարցին, գրում է iarex.ru–ն։
Կովկասի մուսուլմանների վարչության (ԿՄՎ) նախագահ Շեյխ-ուլ-իսլամ Ալլահշուքյուր Փաշազադեն բողոքի նամակ հղեց ԵՀԽ գլխավոր քարտուղար Ջերի Փիլեյին։ Այնտեղ նա հայտնել է ադրբեջանական կողմի «մտահոգությունը», որ Եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդը «հայերի կողմնակալության և քրիստոնեական հովանավորչության ազդեցության տակ միակողմանի հայտարարություններ է անում»։ Փաշազադեի խոսքով «ցավոք, պետք է ընդգծել, որ այնպիսի միջազգային եկեղեցական կազմակերպության հայտարարությունները, ինչպիսին է ԵՀԽ-ն, հիմնված հայկական խաբեության և զրպարտության վրա, պարունակում է հստակ իսլամաֆոբ ենթատեքստ, որը արատավորում է այդ կազմակերպության անունը»։
«Ես կոչ եմ անում Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդին դադարեցնել աջակցել Հայ եկեղեցու սադրիչ և ռևանշիստական քարոզչությանը, որը խախտում է փխրուն խաղաղությունը և չարաշահում քրիստոնեական համերաշխությունն այնպիսի ձևերով, որոնք չեն համապատասխանում ճշմարտությանը», - ասված է Կովկասի մուսուլմանների գրասենյակի նախագահի նամակում: Առաջին հայացքից Փաշազադեի արձագանքը տեղավորվում է Ադրբեջանի արդեն ավանդական դարձած ինքնավստահ քաղաքականության մեջ, որն ուղղված է Արցախում հայ քրիստոնյաների ներկայությունը մերժելուն: Սակայն դրան նախորդել էր ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Գարեգին Բ կաթողիկոսին բացահայտ պատերազմ հայտարարելը: Մայիսի 29-ին՝ Շվեյցարիայի համաժողովից մեկ օր անց, նա ասել էր, որ «մեր բոլոր եկեղեցիները վերածվել են չուլանների»: Այդ խոսքերն առաջացրել են ընդդիմության ու հոգևորականության սուր արձագանքը, որից հետո ամեն ինչ միայն ավելի է սրվել: Հունիսի 9-ին Փաշինյանն իր բլոգում կոչ է արել կաթողիկոսին հրաժարական տալ: Նա ասել է, որ որոշել է ստեղծել համակարգող խումբ Գարեգին Բ-ին հեռացնելու համար: Բացի այդ, վարչապետն առաջարկել է փոխել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ընտրության կարգը և դրանում ամրագրել «ՀՀ վճռորոշ դերը»: Հայ քաղաքագետ Էդգար Էլբակյանի կարծիքով, կառավարության ղեկավարը կարող է ստեղծել «մրցակից կաթողիկոսություն», բացել այլընտրանքային նստավայր վանքերից մեկում, որտեղ կարգալույծ հոգևորականները կարող են օգտագործվել զուգահեռ հոգևոր ղեկավարություն ստեղծելու համար։
Արևմտյան հրատարակություններից մեկը նշում է, որ Փաշինյանի գործողությունները շատերի կողմից մեկնաբանվում են որպես Եկեղեցու վերջին տարիների հասարակական-քաղաքական գործընթացներում ակտիվ ներգրավվածության պատասխան։ Հայ Առաքելական Եկեղեցու մի շարք բարձրաստիճան հոգևորականներ բացահայտորեն են արտահայտել իրենց քաղաքական դիրքորոշումը երբեմն աջակցելով ընդդիմադիր շարժումներին և նույնիսկ պահանջելով վարչապետի հրաժարականը։ Իշխանությունները «դա համարում են մեկ՝ հիմնականում ընդդիմադիր ճամբարի կողմից պետական գործերին ուղղակի միջամտություն»։ Սակայն Փաշինյանի համար այսօր խնդիրն այն է, որ նրա հակամարտությունը կաթողիկոսի հետ ներքին հարցից վերածվում է սփյուռքի հետ հակամարտության։ Հայկական քրիստոնեությունն ապակենտրոնացված և լայնորեն է ներկայացված արտերկրում։ Հայ Առաքելական Եկեղեցին միավորում է երկու վարչականորեն անկախ կաթողիկոսություններ՝ Էջմիածինը և Կիլիկիան, և երկու պատրիարքություններ՝ Երուսաղեմը և Կոստանդնուպոլիսը։ Միայն Էջմիածնի կաթողիկոսությունն է՝ Գարեգին Բ-ի գլխավորած, գտնվում անմիջապես Հայաստանում: Մինչ այժմ Փաշինյանի Ադրբեջանի և Արցախի նկատմամբ քաղաքականության մերժումը բացահայտորեն կիսում էր հիմնականում Կիլիկիայի կաթողիկոսությունը՝ Արամ կաթողիկոսի գլխավորությամբ: Վարչապետի ներկայիս հրապարակային հարձակումները Գարեգին Բ-ի վրա նաև կարող են քաղաքական պայքարին տալ կրոնական երանգ, ինչը կհանգեցնի սփյուռքի «խաչակրաց արշավանքի» վարչապետի դեմ այնպիսի երկրներում, ինչպիսիք են ԱՄՆ-ն ու Ֆրանսիան: Այսպիսով, հունիսի 11-ին Ֆրանսիայի հայկական կազմակերպությունների համակարգող խորհուրդը (CCAF) հայտարարություն է տարածել Փաշինյանի գործողություններն անվանելով «Ստալինի դարաշրջանից ի վեր Հայ Առաքելական եկեղեցու վրա կատարված ամենալուրջ հարձակումը»: CCAF-ը իր լիակատար աջակցությունն է հայտնել Գարեգին Բ կաթողիկոսին և եկեղեցուն: Իր հերթին, ամերիկահայերի համար հեղինակավոր Asbarez հրատարակությունն ուշադրություն է հրավիրել այն փաստի վրա, որ կառավարության ղեկավարը և նրա կողմնակիցները, փոխանակ աջակցեն Շվեյցարիայում Արցախի հայկական կրոնական և մշակութային ժառանգության պահպանմանը նվիրված համաժողովին «սկսել են եկեղեցու վրա հրապարակային հարձակումների նոր ալիք»: Եվ դա տեղի է ունենում Բաքվի կողմից ճնշման աճի և Կովկասի գերագույն մուֆթիի «սադրիչ հայտարարությունների» ֆոնին: Ինչպես ընդգծել է հրատարակությունը, «իրադարձությունների հաջորդականությունը՝ համաժողովը, ներքին հարձակումը և հայկական ժառանգության ժխտումը, ենթադրում են ոչ թե պատահականություն, այլ միտումնավոր օրինաչափություն»։
Այսպիսով, սփյուռքի կողմից տրամաբանական շղթա է կառուցվում. Փաշինյանն ու Բաքուն միավորվել են «հին ազգի և նրա արժեքների բռնի վերաձևավորման» շահերից ելնելով, ինչպես նաև «նպատակադրվել են քայքայել հայկական շարունակականության հիմնասյուները»։ Դժվար է ասել, թե արդյո՞ք դա կհանգեցնի նրան, որ սփյուռքը կօգտագործի իր լոբբիստական հնարավորությունները և կապերն ամերիկացի և ֆրանսիացի քաղաքական գործիչների հետ և Վաշինգտոնի և Փարիզի իշխանական միջանցքներում վարչապետին վարկաբեկելու արշավ կսկսի։ Բայց Արևմուտքում առաջին փոթորկային ամպերն արդեն իսկ սկսել են կուտակվել Փաշինյանի գլխին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
