«ԵՄ, թե՞ ԵԱՏՄ. ո՞ւր է գնում Հայաստանը»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանը դիվերսիֆիկացնում է իր ներուժն անվտանգության, տնտեսության և էներգետիկայի ոլորտներում։ Հայ հասարակության մեջ էլ, ընդհանուր առմամբ, Մոսկվայի նկատմամբ վերաբերմունքը փոխվել է։ Gallup International Association-ի հարցման համաձայն հայերը Ֆրանսիան են համարում ամենաբարեկամական երկիրը, որին հաջորդում են Հնդկաստանը, Իրանը և Միացյալ Նահանգները, իսկ Ռուսաստանը նույնիսկ չի ընդգրկվել լավագույն հնգյակում և զբաղեցնում է ընդամենը 7-րդ տեղը։
Արդյո՞ք կկարողանա Հայաստանը դիվերսիֆիկացնել իր տնտեսությունը և լիովին հեռանալ Ռուսաստանից, trt.global-ի հետ զրույցում պարզաբանել է Ինտեգրացիոն հեռանկարների ուսումնասիրության կենտրոնի տնօրեն Սերգեյ Ռեկեդան։
— Հնարավո՞ր է, որ Հայաստանը նվազեցնի իր տնտեսական կախվածությունը ԵԱՏՄ-ից։
— Հայաստանի և ԵԱՏՄ-ի միջև հարաբերություններում խոսքը ոչ թե կախվածության, այլ տնտեսական նպատակահարմարության և օգուտի վրա հիմնված տնտեսական համագործակցության մասին է։ Կախվածությունը ենթադրում է ինքնիշխանության սահմանափակում կամ որոշումներ կայացնելու ունակության սահմանափակում, բայց ԵԱՏՄ-ին անդամակցությունը նման բան չի ենթադրում։ Այստեղ արժե նշել այն դրական ազդեցությունը, որը Հայաստանը ստանում է ԵԱՏՄ շրջանակներում, այն է ՀՆԱ-ի և առևտրաշրջանառության աճ, այդ թվում Ռուսաստանի հետ։
Հայաստանը քննարկում է ԵՄ-ի հետ ինտեգրման հնարավորությունը, և Երևանն ազատ է ինքնուրույն որոշելու, թե որ տնտեսական համայնքում է նախընտրում լինել։
— Բայց արդյո՞ք կա դիվերսիֆիկացման հնարավորություն։
— Բոլոր ձվերը մեկ զամբյուղի մեջ չդնելը ցանկացած պետության պրագմատիկ ցանկություն է։ Սակայն այստեղ կարևոր է նշել, որ այն երկրների հետ, որոնց հետ Հայաստանը լավ հարաբերություններ ունի, հարաբերություններ կառուցելն ավելի հեշտ է կրկին ԵԱՏՄ-ի միջոցով։ Դրանց թվում են այսպես կոչված Գլոբալ Հարավի կամ Չինաստանի երկրները, ԱՄԷ-ն նույնպես զգալի դեր է խաղում Հայաստանի առևտրաշրջանառության մեջ, կան հնարավորություններ շարժվելու դեպի Պարսից ծոցի երկրներ։
— Կարո՞ղ է դա ապահովել առևտրաշրջանառության նույն ծավալները, ինչ Ռուսաստանի հետ։
— Անհավանական է, բայց այն իսկապես կարող է որոշ չափով դիվերսիֆիկացվել։
— Իսկ եթե՞ դրանք արևմտյան երկրներ են։
— Եթե խոսենք ԱՄՆ-ի կամ Եվրամիության երկրների մասին, ապա դժվար է առանձնացնել հայկական որևէ ապրանքային խումբ, որը կարող է լուրջ հետաքրքրություն ներկայացնել նրանց համար։ Նախ, Եվրամիության շուկան ներկայումս կրճատվում և լճանում է։ Մյուս կողմից, այն արդեն հաստատված է, ուստի նոր խաղացողների համար բավականին դժվար կլինի մուտք գործել այնտեղ։
— Կարո՞ղ ենք խոսել երկու երկրների միջև հարաբերությունների ջերմացման մասին։
–Չեմ կարծում, որ հիմա հնարավոր է խոսել ռուս-հայկական հարաբերությունների որևէ էական վերանայման մասին։ Նախկին ստատուս քվոն է մնում։ Եվ այն այսպիսի տեսք ունի. Երևանը փորձում է նվազեցնել իր մասնակցությունը եվրասիական ինտեգրացիոն միավորումներին իր համար նվազագույն կորուստներով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
