«Մեկ ժողովուրդ՝ երեք պետություն». Փաշինյանը կզրկի հայերին իրենց իրավունքները պաշտպանելու հնարավորությունից
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը թուրք լրագրողներին տված հարցազրույցում ասել է, որ իրեն հաճելիորեն զարմացրել են հայերի և նրանց հարևանների միանման ասացվածքները։ «Պետք է ասեմ, որ սա թուրք ներկայացուցիչների հետ իմ շփումների մեջ ամենազարմանալին է, երբ հանդիպումների, բանակցությունների, դիվանագիտական քննարկումների ժամանակ մենք անընդհատ հղում ենք անում մեր ժողովրդական ասացվածքներին»,- զարմանքով նշել է վարչապետը, գրում է eadaily.com–ը։
Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանի կարծիքով Փաշինյանի ուղերձի էությունը հետևյալն էր. դա «մեկ ժողովուրդ՝ երեք պետություն» բանաձևի հաստատման հայտ է։
Երկար տարիներ Խորհրդային Միության կողմից ստեղծված ադրբեջանական պետությունը կլանելու համար Անկարան տարածում է այն թեզը, որ Թուրքիան և Ադրբեջանը «մեկ ժողովուրդ են, բայց երկու պետություններով»։ Իսկ Փաշինյանը կամավոր է դիմում միանալու այս բանաձևին՝ «երրորդ անիվի» կարգավիճակով։
Դա այն ճանապարհն է, որով անցել է Հայաստանը «ֆուտբոլային դիվանագիտությունից» իր վտանգավոր թեզով՝ «միայն խելագարը կարող է հրաժարվել Թուրքիայի օգնությունից» մինչև 2025 թվականը, երբ հանձնելով Արցախը երկիրը ձգտում է դառնալ Թուրքիայի կցորդը։
Մինչդեռ երկրի նախկին օմբուդսմեն Արման Թաթոյանը գրում է, որ այսպես կոչված «խաղաղության համաձայնագիրը» Բաքվի և Երևանի միջև պետք է ներառեր Հայաստանի բողոքների վերաբերյալ Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից միջազգային դատարանների որոշումները, այլ ոչ թե դրանք մերժելը։
Հայաստանի Հանրապետության կառավարության ղեկավարն իրավասու չէ հետ կանչել Ադրբեջանի դեմ Հայաստանի բողոքները միջազգային դատարաններում կամ ազդել դրանց որոշումների վրա։ Նա չարաշահելով Հայաստանի վարչապետի կարգավիճակն այդ հայտարարություններն անում է ելնելով «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ղեկավարի իր նեղ անձնական շահերից։
Բայց կառավարության ներկայիս ղեկավարն ինքն է հայտարարել, որ «Արցախի ժողովուրդն իրեն մանդատ չի տվել»։ Ավելին, Քաղաքացիական պայմանագրի ղեկավարը չի կարող հարյուր հազարավոր մարդկանց զրկել իրենց կենսական իրավունքներից։
Նա նաև իրավասու չէ Հայաստանի Հանրապետության և հայկական սփյուռքի քաղաքացիներին զրկել իրենց իրավունքները պաշտպանելու հնարավորությունից՝ կապված պատմական նշանակալի զանգվածային խախտումների հետ։ Կառավարության ներկայիս ղեկավարն իրավունք չունի դադարեցնել հարյուր հազարավոր մարդկանց ոտնահարված իրավունքների վերականգնմանն ուղղված միջազգային իրավական գործընթացները։ Իրավական սահմանափակումներից դուրս ազգային կարևորության հարցերում մասնակցությունը պահանջում է հանրային վստահության և աջակցության բարձր մակարդակ: Ակնհայտ է, որ Քաղաքացիական պայմանագրի ղեկավարը չունի նման վստահություն կամ աջակցություն, հետևաբար չունի համապատասխան իրավունք։
Իր հերթին, Միջերկրական հետազոտությունների HSE կենտրոնի վերլուծաբան Տիգրան Մելոյանը VERELQ տեղեկատվական-վերլուծական կենտրոնին տված հարցազրույցում մեկնաբանել է Երևանի և Բաքվի համաձայնությունը «Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին համաձայնագրի» վերջին կետերը: «Չնայած Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագրի բովանդակության վերաբերյալ համաձայնությանը, երկու հարևան երկրների միջև փաստաթղթի փաստացի ստորագրման ժամկետն ու վայրը մնում են անորոշ։ Ադրբեջանը դեռևս չի հրաժարվել Հայաստանի Սահմանադրության նախաբանի փոփոխության նախապայմանից, որը Բաքվի կարծիքով ենթադրում է պահանջներ Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ։ Չլուծված է մնում նաև այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցը։
Երևանի ու Բաքվի միջև խաղաղության համաձայնագրի բովանդակությունը չի բացահայտվում, թեև լրատվամիջոցներում որոշ մանրամասներ են հայտնվել։ Դա Հայաստանի կողմից սահմանից հրադադարի մոնիթորինգի առաքելության դուրսբերումն է և միջազգային հարթակներում հայցերի փոխադարձ հետկանչումը։ Մինչ վերջինս ակնհայտ էր, որ ԵՄ դիտորդական առաքելության դուրս գալն անհնար է, քանի որ վերջերս նրանց մանդատը երկարաձգվել էր ևս երկու տարով»,– ասել է նա։
Ըստ Մելոյանի արդարացի է խոսել նաև ԵՄ-ի դերի նվազման մասին, որը հայտնվել է ռազմավարական ճգնաժամի մեջ և էլ ավելի քիչ կապեր կունենա հարավկովկասյան հանրապետությունների հետ (Վրաստանի հետ հարաբերությունների վատթարացման ֆոնին), այդ թվում տեղում իր ներկայության մասին վերջին որոշումից հետո:
«Հայկական կողմը շատ առումներով անցել է իսկապես բարդ ճանապարհ՝ փոխզիջումների փոխարեն միակողմանի զիջումներով, բայց դա պարտության գինն է։ Ավելին, հատկապես կարևորը պատմական հիշողության վերափոխումն է, այն է Հայոց ցեղասպանության հարցում Հայաստանի նախկինում հաստատուն դիրքորոշման մեղմացումը։ Միևնույն ժամանակ, երաշխիքներ չկան, որ դա բավարար կլինի Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների հաստատման գործընթացն առաջ մղելու համար»,– ավարտել է Մելոյանը։
Եվ թեման ավարտելու համար «Ընկեր գեներալ» Telegram ալիքի հեղինակի մեկնաբանությունը.
«Նիկոլ Փաշինյանի վերջին թոփ հայտարարությունները մեկնաբանելը կնշանակի փչացնել ամեն ինչ: Ուղղակի ներկայացնենք նրա խոսքը, որն ամեն ինչ է ասում.
«Մենք չենք փոխել մեր նախկինում արտահայտված դիրքորոշումը, քանի որ փոխել ենք մեր պատկերացումները տեքստի վերլուծության արդյունքում։ Անվտանգության խորհրդում մենք քննարկում անցկացրինք և եկանք այն եզրակացության, որ այդ տեքստերի փոխանակման գործընթացն արդեն սպառել է իրեն և մենք անցանք հաջորդ փուլին՝ վերլուծելով խաղաղության համաձայնագրի տեքստն ամբողջությամբ»։
«Երաշխիքը շատ պարզ բառ է թվում, բայց շատ դեպքերում չի հասկացվում։ Ես ասում եմ, որ իրականում այդ տեքստերը ստատիկորեն անփոփոխ չեն մնացել, որոշակի էվոլյուցիայի են ենթարկվել, և այդ էվոլյուցիան, որին ենթարկվել են այդ տեքստերը, մեզ համար ամենացանկալի տարբերակներ չեն եղել, բայց մենք այդ էվոլյուցիան գնահատել ենք մեզ համար ընդունելի ձևով»։
«Չեմ կարծում, որ կարելի է ասել, որ հանրությունը ծանոթ չէ բովանդակությանը։ Այո, հասարակությունը չի կարդացել տեքստը, բայց չենք կարող ասել, որ ծանոթ չէ դրա բովանդակությանը»»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
