Որտեղի՞ց սկսել ծանոթանալ հայկական գինեգործությանը
ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ
«Կուրսիվ» հրատարակության սյունակագիր Տատյանա Ժեմայտիսը խոսել է հայկական գինիների, խաղողի բնիկ տեսակների, յուրահատուկ կլիմայական պայմանների և գինու արտադրության ավանդական մեթոդների մասին:
Բավական երկար ժամանակ հեղինակը չարաբաստիկ մոլորության մեջ էր, որ Հայաստանում կա միայն երկու ուշադրության արժանի ավանդական խմիչք՝ կոնյակ և նռան հյութ, գրում է Kz.kursiv.media–ն։
Բայց համաշխարհային հանրությունը դեռ քիչ բան գիտի հայկական գինիների մասին, և եթե նույնիսկ գիտի, ապա դա ավելի շատ նռան, սալորի, մոշի և այլ մրգային խմիչքների մասին է, որոնք շատ կցանկանային նման «քաղցրավենիքի» մյուս սիրահարները։
Բայց ես ուզում եմ ձեզ պատմել Հայաստանի զարմանալի խաղողի գինիների մասին, որոնք վերջերս ոչ միայն ստվերում են իրենց շատ ավելի հայտնի վրացի հարևաններին, այլ նաև վստահորեն գրավում են համաշխարհային գինու շուկան։ Ես անսահման սիրով եմ սիրում Վրաստանը և վրացական գինիները, բայց պետք է խոստովանեմ, որ հայկական Արենին անմիջապես տեղահանել է իմ երբևէ փորձած լավագույն սապերավին:
Իսկ ի՞նչ գիտենք հայկական գինեգործության մասին:
Հայաստանը գինեգործության հազարամյա պատմություն ունեցող երկիր է։ Հենց այնտեղ՝ ժամանակակից Վայոց ձորի տարածքում է հայտնաբերվել աշխարհի ամենահին գինեգործական համալիրը, որն ավելի քան 6 հազար տարեկան է։
Ժամանակակից հայկական գինիներն արագորեն միավորներ են հավաքում համաշխարհային ասպարեզում՝ հայտնվելով թանկարժեք ռեստորանների ճաշացանկերում և համաշխարհային գինեգետների վարկանիշներում։ Բայց ի՞նչն է հատուկ նրանց:
Հայաստանը հաճախ հիշատակվում է որպես գինեգործության ակունքներից մեկը։ Տեղական խաղողի տեսակները, յուրահատուկ կլիմայական պայմանները և արտադրության ավանդական եղանակները հայկական գինիներն իսկական գտածո են դարձնում:
Հայաստանի հրաբխային հողերը հարուստ են օգտակար հանածոներով, որոնք գինուն հաղորդում են առանձնահատուկ խորություն և բարդություն։ Մեծ բարձրության խաղողի այգիները (որոնցից մի քանիսը գտնվում են ծովի մակարդակից մինչև 1600 մետր բարձրության վրա) թույլ են տալիս խաղողին հասունանալ իդեալական պայմաններում։
Հայկական գինիների հիմնական առանձնահատկությունը խաղողի ավտոխտոն սորտերի օգտագործումն է (ֆրանսերեն autochtone, այսինքն բնիկ – խաղողի տեսակ, որը պատմականորեն առաջացել և աճում է կոնկրետ տարածքում), որոնք գործնականում չեն հանդիպում այլ վայրերում։
Բնիկ սորտերի օգտագործումը վերջին տասնամյակի կարևորագույն միտումներից է։ Կարծում եմ, որ դա հայկական գինիների ժողովրդականության արագ աճի կարևորագույն պատճառներից մեկն էր։
Արենի Նուարը հայկական գինեգործության աստղն է։ Այդ կարմիր սորտը դարեր շարունակ աճեցվել է երկրի լեռնային շրջաններում։ Այն արտադրում է էլեգանտ գինիներ՝ կարմիր հատապտուղների, համեմունքների և թեթև հանքային նոտաներով: Արենին շատ հանդուրժող է կլիմայական կոշտ պայմանների նկատմամբ, ինչը այն դարձնում է իդեալական բարձրադիր գինեգործության համար:
Ոսկեհատի խաղողը, որը թարգմանվում է որպես «ոսկե հատիկ», արտադրում է թարմ և անուշաբույր սպիտակ գինիներ։ Այդ տեսակը հայտնի է իր ցիտրուսային և ծաղկային նոտաներով, ինչպես նաև նուրբ, փխրուն հանքային հատկություններով:
«Կանգունը» ևս մեկ հայտնի սպիտակ տեսակ է, որն օգտագործվում է ինչպես մաքուր տեսքով, այնպես էլ խառնուրդներով: Կանգունից պատրաստված գինիները փափուկ, թավշյա, նուրբ և մրգային են:
Ցավոք սրտի, խորհրդային շրջանը խոր հետք է թողել հայկական գինեգործության վրա։ Հիմնական ուշադրությունն այն ժամանակ կոնյակի արտադրության վրա էր, իսկ գինեգործությունը սահմանափակվում էր հասարակ սեղանի գինիների արտադրությամբ։ Սակայն անկախություն ձեռք բերելուց հետո Հայաստանը սկսեց վերակենդանացնել իր հնագույն ավանդույթները՝ գիտակցելով համաշխարհային ասպարեզ դուրս գալու մեծ հեռանկարները։
Ժամանակակից հայ գինեգործներից շատերը կենտրոնանում են որակի և յուրահատկության վրա: Նրանք օգտագործում են բնիկ սորտեր, փորձարկում են ծերացումը կավե ամֆորաներում (ինչպես անում էին իրենց նախնիները) և ակտիվորեն օգտագործում են օրգանական մեթոդներ։
Օրինակ, իմ սիրելի գինեգործարաններից մեկի՝ Zorah Wines-ի գինեգործները «areni» սորտից արտադրում են «Karasi» գինին, որը Bloomberg-ը, օրինակ, ներառել է աշխարհի լավագույն գինիների ցանկում։ Նրանք գիտակցաբար որոշում են կայացրել օգտագործել գինու արտադրության ավանդական մեթոդները։ Այդ ընկերությունը նույնպես հավատարիմ է մնում տեղական սորտերին, որոնցից շատերը անհետացման եզրին են: Նրանց գինիների մեջ ինչ-որ անսովոր բան կա, և գուցե հենց այն պատճառով, որ դրանք արտադրվում են հնարավորինս բնական եղանակով՝ բնության հետ ներդաշնակ։
Հայաստանը փոքր երկիր է, բայց նրա կլիմայական գոտիների բազմազանությունը զարմանալի է։ Սա թույլ է տալիս ստեղծել յուրահատուկ բնութագրերով գինիներ՝ կախված տարածաշրջանից:
Վայոց ձորը գինեգործական ամենահայտնի մարզերից է։ Այնտեղ արտադրվում են հարուստ կարմիր գինիներ Արենի խաղողից և էլեգանտ սպիտակ գինիներ՝ Ոսկեհատի խաղողից։ Հրաբխային հողերը և խաղողի այգիների բարձրությունը այս տարածաշրջանի գինիներին տալիս են կենսունակ հանքանյութ և բարդ բուրմունք:
Արարատյան դաշտավայրն ավելի տաք շրջան է, որտեղ արտադրվում է և՛ սեղանի խաղող, և՛ ամենազարմանալի, հազվագյուտ խաղողը։
Այստեղ կարելի է գտնել միջազգային սորտերի փորձարարական խառնուրդներ և գինիներ:
Տավուշը և Արմավիրը բարեխառն կլիմայական շրջաններ են, որտեղ աճեցվում են ինչպես բնիկ, այնպես էլ միջազգային խաղողի տեսակներ, ինչպիսիք են Կաբերնե Սովինյոնը և Մերլոը:
Վերջին տարիներին հայկական գինիները սկսել են հայտնվել երկրից դուրս խանութների դարակներում և ռեստորանների ճաշացանկերում։ Վերոհիշյալ Zorah Wines-ը, ինչպես նաև Trinity Canyon Vineyards-ը և Karas Wines-ը բարձր գնահատականներ են ստանում միջազգային գինեգործների կողմից:
Trinity Canyon Vineyards-ը հավատարիմ է օրգանական գինեգործությանը` ստեղծելով բնական գինիներ նվազագույն միջամտությամբ: Նրանց կարմիր և սպիտակ գինիներն առանձնանում են իրենց վառ բնավորությամբ և նուրբ կառուցվածքով:
Karas Wines-ը արտահանմանն ուղղված նախագիծ է: Նրանք ստեղծում են մատչելի, բայց որակյալ գինիներ միջազգային և տեղական սորտերից՝ համադրելով հայկական իսկությունը միջազգային ոճի հետ:
Ավտոխտոն սորտերն ու բնական պայմանները հայկական գինիները դարձնում են տարբեր: Դրանք համտեսելիս կարող եք զգալ ոչ միայն վառ համերի և բույրերի գունապնակ. դրանք պատմում են Հայաստանի, նրա ավանդույթների և երկար տարիների մոռացությունից հետո վերածննդի մասին: Դրանք բազմակողմանի են և կրում են հնագույն, զարմանալի երկրի ոգին, որտեղ գինեգործությունը սոսկ արհեստ չէ, այլ ազգային ինքնության մի մասնիկ։
Մեկ այլ կարևոր և շատ հաճելի կետ է գնի և որակի հավասարակշռությունը: Շատ հայկական գինիներ մնում են մատչելի՝ չնայած իրենց բարձր որակին և ձեռքի աշխատանքի օգտագործմանը:
Եթե ցանկանում եք ծանոթանալ հայկական գինիներին, խորհուրդ եմ տալիս սկսել կարմիր «արենիից» կամ սպիտակ «ոսկեհատից»։ Ուշադրություն դարձրեք նաև խառնուրդներին, որոնցում ավտոխթոն սորտերը համակցված են միջազգայինի հետ։ Իսկ ավելի խորը ծանոթության համար լավագույնն է գինու շրջագայության գնալ Հայաստան: Այցելություն գինեգործարաններ, ծանոթությունմշակույթին և մարդկանց, ում ձեռքերում են ծնվել այդ գինիները, համտեսում բաց երկնքի տակ համակցված հայկական խոհանոցի հետ՝ այդ ամենը անմոռանալի փորձ և տպավորություններ են, որոնց համար չեք զղջա:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
