Ինչպե՞ս է Հայաստանը համագործակցում Արևելքի հետ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի փոխգործակցությունն իր արևելյան գործընկերների հետ սահմանափակվում է երկու երկրով՝ Հնդկաստանով և Չինաստանով։ Սակայն հենց արևելյան հարթությունն է դարձել առևտրատնտեսական առաջնահերթ ուղղություններից մեկը և փոխհատուցում է Հայաստանի տնտեսության բացերը, գրում է vestikavkaza.ru–ն։
Հայաստան և Հնդկաստան
Չնայած միմյանցից զգալի հեռավորությանը, Հայաստանն ու Հնդկաստանն անշեղորեն զարգացնում են երկխոսությունը տարբեր մակարդակներում՝ միջազգային համաժողովներով և երկկողմ հանդիպումներով։ Կա այդ պատմական կապն ապահովող առնվազն երկու գործոն.
- և՛ Հնդկաստանում, և՛ Հայաստանում ընտանիքի ինստիտուտը բարձր է գնահատվում՝ հավատարիմ մնալով ավանդական արժեքներին
- անկախություն ձեռք բերելուց ի վեր Հայաստանն աջակցել է Հնդկաստանին Պակիստանի հետ տարածքային հարցերում
Ի տարբերություն իր եվրոպացի գործընկերների, ովքեր նախընտրում են բարձր մասնագիտացված դրամաշնորհներ տրամադրել Հայաստանին, Հնդկաստանը ներդրումներ է կատարում հայկական ենթակառուցվածքներում, այդ թվում շնորհիվ բազմաթիվ աշխատանքային միգրանտների, ովքեր մասնակցում են ճանապարհների, բնակելի համալիրների և հիդրոէլեկտրակայանների կառուցմանը: Փոխադարձ հետաքրքրություն են ներկայացնում տրանսպորտային և լոգիստիկ նախագծերը։ Հնդկաստանն աջակցում է Երևանի նախաձեռնություններին «Խաղաղության խաչմերուկ» նախագծի շրջանակներում և պաշտպանում է տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակումը։
Հայաստան և Չինաստան
Ավելի քան 30 տարվա Հայաստանի և Չինաստանի դիվանագիտական հարաբերությունների պատմության ընթացքում եղել են ժամանակաշրջաններ, երբ Երևանը համատեղ ենթակառուցվածքային նախագծերի ոլորտում իր ապագան կապել է Չինաստանի աճող տարածաշրջանային ազդեցության հետ։ Ներկայումս Երևանի և Պեկինի միջև հարաբերությունները զարգանում են երկու հարթություններում՝ քաղաքական և առևտրատնտեսական։ Հայաստանը շարունակում է աջակցել Չինաստանի ցանկացած ջանքերին ուղղված տրանսպորտային նախագծերի զարգացմանը, որոնք կարող են կապել երկու երկրները Ղազախստանի, Ուզբեկստանի, Թուրքմենստանի և Իրանի տարածքներով։ Երևանը շահագրգռված է ինտեգրվել «Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ» ծրագրին: Բացի այդ, խոսք կա ատոմային էներգետիկայի ոլորտում համագործակցության մասին։ Վերջին տասնամյակների ընթացքում Հայաստանը փորձում է համապատասխան երկարաժամկետ նախագծեր կնքել խաղաղ միջուկային տեխնոլոգիաներ զարգացնող երկրների հետ։ Մեծամորի ատոմակայանը վաղուց վերանորոգման կարիք ուներ, և Երևանը հույս ունի, որ Պեկինը կարող է դառնալ իր գործընկերը միջուկային տեխնոլոգիաների ոլորտում և աջակցել նոր ատոմային էներգաբլոկի կառուցմանը։
Հայաստանը Հնդկաստանի և Չինաստանի միջև
Եթե համեմատենք հայկական քաղաքականության արևելյան ուղղության երկու վեկտորները, ապա գործնականում հայ-չինական փոխգործակցության հաջողություններն ավելի համեստ են, քան հայ-հնդկական շփումները։ Փոքրիկ Հայաստանը չի կարող գլոբալ չինական նախագծերում աչքի ընկնող տեղ զբաղեցնել: Տարածաշրջանում Հնդկաստանի աճող ազդեցության օգտին փաստարկ կարելի է համարել Նյու Դելիի ցանկությունը՝ դիվերսիֆիկացնել Չինաստանի կողմից վերահսկվող լոգիստիկ ուղիները: Հնդկաստանն աջակցում է Պարսից ծոց-Սև ծով հաղորդակցության նախագծին, որն առաջարկվել էր Իրանի կողմից դեռևս 2016 թվականին։ Այդ հարցում Նյու Դելիի շահերը համընկնում են Երևանի և Թեհրանի շահերի հետ։ Հայաստանում հույս ունեն, որ Սյունիքը կարող է այդ շղթայի ռազմավարական կարևոր օղակ դառնալ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
