«Ձախից ուղղում. Հայաստանը պատրաստվում է փոխել Սահմանադրությունը»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է եկել հեռուստաուղերձով և ներկայացրել է իր քաղաքական ծրագիրը։ Հիմնական գաղափարն այն է, որ առաջին տեղում պետք է լինի պետության ու նրա բնակիչների շահերը, այլ ոչ թե աշխարհով մեկ սփռված հայ ազգը։ Պարզ ասած Հայաստանը պետք է ավելի կարևոր դառնա, քան հայերը։ Այդ նպատակով, մասնավորապես, առաջարկվում է փոխել Սահմանադրությունը: Մանրամասները iz.ru–ի հոդվածում։
«Իրական Հայաստանի գաղափարախոսությունը հայրենիքը նույնացնում է միջազգայնորեն ճանաչված պետության՝ Հայաստանի Հանրապետության, իսկ հայրենասիրությունն այդ պետության շահերի հետ»,- ընդգծել է Նիկոլ Փաշինյանը։ Ըստ նրա այդ մոտեցումը կբերի քաղաքացիների բարեկեցության բարձրացման։ «Մարդու հիմնական կարիքների բավարարումն առաջնահերթություն է: Այնուամենայնիվ, «բարձր արժեքների» վրա հիմնված քաղաքականությունը երբեմն աչքաթող է անում ամենակարևորը՝ մարդկանց և նրանց ամենօրյա կարիքները», - նշել է նա։ Նոր սկզբունքի հաղթանակն ապահովելու համար Փաշինյանն առաջարկում է համազգային քվեարկություն անցկացնել և փոխել Հայաստանի Սահմանադրությունը։ Նրա խոսքով, փաստաթղթի ներկայիս տարբերակը հասարակության ընկալման մեջ լիովին լեգիտիմ չէ։ «Նոր Սահմանադրության ընդունման ռազմավարական նպատակը պետությունից զրկված ժողովրդի ռելիկտային վարքագծից անցումն է պետություն կազմավորող ժողովրդի գործողությունների կարգին»,- պարզաբանել է նա։
Դրանից հետո երկրի արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը որոշ մանրամասներ է ներկայացրել հնարավոր բարեփոխման մասին։ Նրա խոսքով, երկրի կառավարման մոդելը չի փոխվի: Միաժամանակ, Սահմանադրության նոր տարբերակում ավելի մեծ ուշադրություն է դարձվելու մարդու իրավունքներին և ավելի հստակ է ուրվագծելու ուժայինների լիազորությունները։ Նոր Սահմանադրության ամբողջական տեքստը կմշակվի մինչև 2026 թվականի խորհրդարանական ընտրությունները, որից հետո կանցկացվի հանրաքվե։
Հայաստանի Սահմանադրությունը երկար ժամանակ քննադատության է ենթարկվում Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից։ Փաստն այն է, որ փաստաթղթի ներկայիս տարբերակում կա հղում երկրի Անկախության հռչակագրին, որը խոսում է Ղարաբաղի հետ վերամիավորման ցանկության և Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման մասին։ Այդ երկու դրույթներն էլ դուր չեն գալիս Բաքվին և Անկարային:
Այս առնչությամբ Հայաստանի ընդդիմությունը հայտարարում է, որ Փաշինյանի պատմությունները քաղաքացիների բարեկեցության աճի մասին իրականում հորինված են, նա պարզապես փորձում է գոհացնել Բաքվին և Անկարային: Այսպես, երկրի նախկին Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը գրել է, որ իրական Հայաստանի հիմքերը դրվել են դեռ 1990-1991թվականներին: «Փաշինյանն Անկարային և Բաքվին առաջարկում է գործարք, իշխանություն երկիրն ադրբեջանական ենթապետության վերածելու դիմաց։ Մեր ժողովուրդը նման պայմաններում կվերածվի արհեստականորեն ստեղծված ցեղախմբի»,- ասել է նա։ Հայաստանի խորհրդարանի նախկին պատգամավոր Արման Աբովյանն էլ կարծում է, որ ներկայիս իշխանություններն իրականում կատարում են հայկական պետականությունը վերացնելու թուրք-ադրբեջանական տանդեմի ցուցումները։ Նրա խոսքով, այսօրվա Հայաստանի փոխարեն պետք է հայտնվի մի տեսակ «թավշյա պրոտեկտորատ»: Աբովյանը նշել է, որ գեղեցիկ խոսքերն ու նախագծերը նպատակ ունեն թաքցնել այդ ուղղությամբ շարժումը: «Իհարկե, Փաշինյանը չի ասի, որ իր «գաղափարը» ընդամենը երկիրը կործանելու քաղաքականության շարունակությունն է»,- նշել է նա։ Հայ ազգային կոնգրես կուսակցության փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյանն էլ ընդգծել է, որ ոչ ոք հստակ չի հայտարարել, թե իրականում ինչո՞ւ է պետք փոխել Սահմանադրությունը, ինչպե՞ս դա կօգնի բարձրացնել քաղաքացիների բարեկեցությունը։ «Միակ պատճառը Ալիևի վերջնագիրն է: Բայց Փաշինյանը, միևնույն է, չի ստանա այդ «կադաստրի թուղթը»՝ խաղաղության պայմանագիրը, որին այդքան ձգտում է»,- ասել է նա։
Իշխող կուսակցությունը հերքում է, որ գործում է արտաքին ուժերի ազդեցության տակ։ Երկրի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը հայտնել է, որ հիմնական օրենքի փոփոխությունները սկսել են քննարկվել դեռ 2020 թվականին, այսինքն Ղարաբաղի վերջնական կորստից շատ առաջ։ Միաժամանակ, արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը խոստովանել է, որ նոր խմբագրությամբ Անկախության հռչակագրին կարող է անդրադարձ չլինել:
Քաղաքագետ Տիգրան Քոչարյանը կարծում է, որ Հայաստանի իշխանությունները գեղեցիկ խոսքերով փորձում են քողարկել ադրբեջանական վերջնագրի կատարումը։ «Այստեղ մեծ հարց է այն, թե ինչպե՞ս կընթանան հանրաքվեի նախապատրաստական աշխատանքները և ինչպիսի՞ն կլինեն քվեարկության արդյունքները։ Հարցումները ցույց են տալիս, որ հիմնական օրենքը վերաշարադրելու գաղափարը ներկայումս հանրաճանաչ չէ։ Ես լիովին ընդունում եմ, որ Փաշինյանը Բաքվի հետ համաձայնեցված քարոզարշավ է իրականացնելու, որի շրջանակներում Ադրբեջանն ինչ-որ պահի սադրանքներ է կազմակերպելու կամ սրելու իրավիճակը սահմանին, որպեսզի վախեցնի հայ ընտրողներին և նրանք կողմ քվեարկեն փոփոխություններին»,- ընդգծել է նա։
IMEMO RAS-ի հետխորհրդային հետազոտությունների կենտրոնի կովկասյան հատվածի գլխավոր գիտաշխատող Ալեքսանդր Կռիլովն էլ կարծում է, որ խնդիրը միայն Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից ճնշումների մասին չէ: «Կա նաև ներքաղաքական հարթություն: Փաստն այն է, որ Հայաստանում մոտենում են խորհրդարանական ընտրությունները։ Ներկայիս իշխանությունները հավանաբար ցանկանում են իրենց ընտրողներին վաճառել Սահմանադրությունը փոխելու գաղափարը որպես մեծ ձեռքբերում, որը կբերի խաղաղություն և բարգավաճում։ Դժվար է ասել, թե ի՞նչ արձագանք կունենա այս ամենը։ Մարտի վերջին երկրի մեծությամբ երկրորդ քաղաքում՝ Գյումրիում, տեղի կունենան ավագանու ընտրություններ։ Երևի թե դրանք լակմուսի թուղթ դառնան»,- ասել է նա։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
