Ռուսաստանին ու Իրանին զայրացնելու համար Հայաստանի խորհրդարանը հավանություն է տվել Փաշինյանի Եվրոբլեֆին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Փաշինյանն առաջին քայլն է արել Եվրամիությանն անդամակցելու ուղղությամբ, երկրի խորհրդարանն առաջին ընթերցմամբ ընդունել է «Հայաստանի Հանրապետության Եվրամիությանն անդամակցության գործընթացը սկսելու մասին» օրենքի նախագիծը, գրում է regnum.ru–ն։
Հայաստանի իշխանություններն այդ որոշումը ներկայացնում են որպես երկրի բնական ընտրություն: «Մենք ժողովրդավարական երկիր ենք, ուստի ցանկանում ենք ավելի մոտ լինել ԵՄ-ին: Երբ դու դեմոկրատական երկիր ես, ուզում ես մոտ լինել կամ նրա կենտրոնում լինել, քանի որ հակառակ դեպքում դա անտրամաբանական կլիներ»,- դեռ 2025 թվականի հունվարին էր հայտարարել վարչապետ Փաշինյանը։
Միաժամանակ, Հայաստանի ընդդիմությունն այլ կերպ է պատկերացնում տեղի ունեցածը։ «Դաշնակցություն» կուսակցության պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանն ընդունված օրինագիծը «ամոթալի բլեֆ» է անվանել։ Եվ նա իրավացի է։
Հայաստանի եվրաինտեգրումն իսկապես բլեֆ է: Ինչ էլ որ Հայաստանի խորհրդարանը որոշի, ինչ հանրաքվեներ էլ անցկացվեն երկրում, այն տեսանելի ապագայում չի ստանա Եվրամիության անդամություն։ Այո, Բրյուսելը խոստացել է ուշադիր ուսումնասիրել հայտը և անձամբ գալ Հայաստան գնահատելու, թե որքանո՞վ է երկիրը պատրաստ Եվրամիությանն անդամակցելուն։ Բայց ԵՄ ընդլայնման գործընթացն ինքնին սառեցված է մինչև 2030 թվականը, և անդամակցության առաջին թեկնածուները ոչ մի դեպքում հետխորհրդային երկրները չեն լինի։ «Ավանդաբար համարվում էր, որ Արևմտյան Բալկաններն առաջինը կմտնեն՝ Ալբանիան, Սերբիան, Հյուսիսային Մակեդոնիան: Սակայն արդեն հարց է առաջանում, թե արդյո՞ք նրանք պետք են Եվրոպային։ Ի վերջո, խոսքը աղքատ երկրների մասին է, որոնք նաև չեն համապատասխանում կոռուպցիայի մակարդակի եվրոպական մի շարք չափանիշներին և այլն»,- regnum.ru գործակալությանը բացատրում է IMEMO RAS-ի ավագ գիտաշխատող Դմիտրի Օֆիցերով-Բելսկին:
Հետխորհրդային երկրներից Վրաստանն ամենա «պատրաստն» է, բայց Թբիլիսիի մուտքը ԵՄ (եթե դա տեղի ունենա) հաստատ շուտով տեղի չի ունենա։ Հայաստանը ոչ մի կերպ պատրաստ չէ՝ ո՛չ տնտեսական կառուցվածքով, ո՛չ քաղաքական կայունության, ո՛չ նույնիսկ աշխարհագրական առումով, նա կտրված է Եվրամիության մնացած տարածքից և չունի ելք դեպի ծովային հաղորդակցություն։
Պարզ ասած Հայաստանը հիմա Եվրամիությանը պետք չէ, իսկ ռուս-ամերիկյան լուրջ ռազմավարական համաձայնագրի դեպքում, որով նախատեսում է հետխորհրդային տարածքը որպես ռուսական շահերի գոտի ճանաչել, դրա կարիքն էլ ավելի չի լինի։ Ինչպես հետխորհրդային տարածքի մյուս երկրները, որոնց թվում, ըստ էության, չկա մեկ թեկնածու, որը պետք կլիներ հենց Եվրամիությանը։
«Չեմ բացառում, որ ԵՄ-ն ընդհանրապես չի ընդլայնվի»,- ասել է Դմիտրի Օֆիցերով-Բելսկին։
Միևնույն ժամանակ, հենց այս բլեֆ խաղալը փչացնում է Երևանի հարաբերություններն իր երկու խոշոր գործընկերների հետ։
«Մոսկվան ԵՄ-ի և ՆԱՏՕ-ի առաջխաղացումը դեպի Արևելք դիտարկում է որպես փոխկապակցված գործընթացներ, ուստի ԵՄ-ին անդամակցելու Հայաստանի ձգտումը հակասում է Ռուսաստանի ազգային անվտանգությանը»,- regnum.ru գործակալությանը տված հարցազրույցում ընդգծել է Քաղաքական տեղեկատվության կենտրոնի գլխավոր տնօրեն Ալեքսեյ Մուխինը։
Ֆորմալ առումով Ռուսաստանը Հայաստանին որևէ տեղ չի արգելում անդամակցել։ Նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը, ինչպես և ռուս այլ պաշտոնյաներ, բազմիցս նշել է, որ դա «Հայաստանի ինքնիշխան իրավունքն է»։ Սակայն այդ իրավունքը հակասում է Երևանի ինքնիշխան պարտավորություններին այն ինտեգրացիոն կառույցների շրջանակներում, որոնց ներկայումս անդամակցում է Հայաստանը։ Օրինակ Եվրասիական տնտեսական միությունը, որին մասնակցությունը, ի տարբերություն դեպի ԵՄ շարժվելու, իրական օգուտներ է բերում երկրին։
«Մենք ելնում ենք նրանից, որ Հայաստանը շարունակում է իր դիվիդենտները ստանալ ԵԱՏՄ-ին անդամակցությունից, և այդ դիվիդենտներն ավելի քան ակնհայտ են», - ասել է Դմիտրի Պեսկովը:
Ռուսաստանին պետք չէ, որ Հայաստանը դառնա մաքսանենգ եվրոպական ապրանքների աղբյուր ԵԱՏՄ տարածքում, որտեղ կա ազատ առևտրի գոտի, ուստի Երևանին խնդրել են որոշում կայացնել։ «Բոլոր նախազգուշացումները հնչել են բավականին բարձր մակարդակով։ Ե՛վ ՀԱՊԿ-ին անդամակցության, և՛ Եվրասիական տնտեսական միությանն անդամակցության առումով»,- հիշեցրել է Ալեքսեյ Մուխինը։
Սակայն հայկական կողմը, հավելել է փորձագետը, դրանց չի արձագանքում աֆեկտային վիճակի, ինչպես նաև իր տարածքային դիրքն ամերիկացիներին և եվրոպացիներին վաճառելու ցանկության պատճառով՝ տնտեսական օգնություն ստանալու և ամերիկյան բազաներ տեղակայելու համար։
Երկրորդ հերթին Եվրոբլաֆը փչացնում է Հայաստանի հարաբերություններն Իրանի հետ: Իրանցի փորձագետներն ու դիվանագետները մասնավոր զրույցներում ավելի քան վեց տարի (այսինքն՝ Փաշինյանի իշխանության գալուց հետո) ասում են, որ Հայաստանի վարչապետը մտադիր է երկիրը վերածել ամերիկյան խոշոր բազայի և, համապատասխանաբար, հակաիրանական կամրջի։ Նիկոլ Փաշինյանի ցանկացած քայլ այս ուղղությամբ՝ սկսած ՀԱՊԿ-ում մասնակցության սառեցումից և ավարտված խորհրդարանում եվրաինտեգրման վերաբերյալ տխրահռչակ քվեարկությամբ, իրանցիները դիտարկում են որպես բազա ստեղծելու ծրագրի իրականացում։ Նրանց աչքում Հայաստանը գնալով դառնում է թշնամական պետություն։ Միաժամանակ, իրանցիները, ի տարբերություն Ռուսաստանի, անշուշտ այդքան բարեկիրթ ու հանդուրժող չեն լինի հայկական եվրատլանտյան նախաձեռնությունների նկատմամբ։ Հատկապես նկատի ունենալով այն, որ Թեհրանն այժմ իրեն խոցելի է զգում Սիրիայից իր հարկադիր դուրսբերման, ինչպես նաև Վաշինգտոնում և Թել Ավիվում նրանց դիրքերի ամրապնդման պատճառով, ովքեր ցանկանում են վերջ տալ Իրանին։
Այո, չի բացառվում, որ Երևանի դիրքորոշումը շուտով փոխվի: Եթե Ռուսաստանն ու ԱՄՆ-ը համաձայնության գան, հայկական քաղաքական էլիտայի մի մասը կհասկանա եվրատլանտյան բլեֆի անիմաստությունը: Բայց Մոսկվայի (խոշորագույն ռազմատնտեսական գործընկեր) և Թեհրանի (Հայաստանի հետ ընդհանուր թշնամիներ ունեցող Ռուսաստանի այլընտրանքային գործընկեր) հարաբերությունները կփչանան։ Միգուցե ընդմիշտ:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
