«Փաշինյանի օրոք Հայաստանը կարող է դադարել գոյություն ունենալ որպես պետություն»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Փաշինյանը մեկնել է ԱՄՆ բարեկամություն փնտրելու, իսկ նրա բացակայությամբ Հայաստանի խորհրդարանը վավերացրել է երկու փաստաթուղթ, որոնք իրենց տրամաբանությամբ պետք է դուր գան Վաշինգտոնին։ Սակայն ԱՄՆ-ը խորապես թքած ունի Հայաստանի խորհրդարանի, Փաշինյանի կամ Հայաստանի վրա: Եթե այն անհետանա մոլորակի քարտեզից, ոչ ոք չի էլ նկատի, գրում է sibkray.ru–ն։
Հայաստանի ու ԱՄՆ-ի միջև հունվարի 14-ին ստորագրված համաձայնագիրը հավանության է արժանացել Հայաստանի Ազգային ժողովի կողմից։ «Հայաստանի և Միացյալ Նահանգների կառավարությունների միջև մաքսային մարմինների փոխադարձ աջակցության մասին» վավերացված համաձայնագիրը (դե ֆակտո ուժի մեջ է 2024 թվականի ամառվանից) օրինականացնում է ամերիկյան կողմին մաքսային տեսանելի գործարքների վերաբերյալ տեղեկատվության տրամադրելը։ Բացի այդ, ԱՄՆ-ը Հայաստանի մաքսային կոմիտեին տրամադրել է համակարգիչներ և բեռների հաշվառման ու մոնիտորինգի համար նախատեսված հատուկ ծրագրակազմ, որն արդեն իսկ տեղադրվում է Վրաստանի և Իրանի հետ սահմանին, ինչպես նաև «Զվարթնոց» օդանավակայանում։
Նույն օրը վերջնականապես ընդունվել են նաև «Երկակի նշանակության ապրանքների արտահանման վերահսկողության, Հայաստանի Հանրապետության տարածքով դրանց տարանցման, տեղեկատվության փոխանցման և երկակի նշանակության մտավոր գործունեության արդյունքների մասին» օրենքում փոփոխությունները։ Այդ օրենքը Հայաստանի կառավարությանը լրացուցիչ լիազորություններ է տալիս ոչ միայն ապրանքները վերահսկել, այլ նաև դրանց հատկությունների և դրանց հետ գործարքների մանրամասների մասին տեղեկատվությունը կառավարել:
Հասկանալի է, որ այդ ամենն ուղղված է Իրանի և Ռուսաստանի հետ բոլոր առևտրային գործողությունները վերահսկողության տակ դնելուն։ Եվ, եթե Հայաստանն այժմ ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի կողմից Ռուսաստանի հանդեպ սահմանված պատժամիջոցների տարանցման կետ է, ապա համաձայնագրերի ուժի մեջ մտնելուց հետո այդ «կրպակը» կփակվի։ Եվ դա չնայած նրան, որ Հայաստանի տնտեսության ողջ «աճը» պայմանավորված է միայն դրանով։ ԱՄՆ-ը և ԵՄ-ն միասին չեն հասնում ԵԱՏՄ երկրների, հիմնականում Ռուսաստանի հետ Հայաստանի արտաքին առևտրաշրջանառության ծավալի անգամ կեսին։ Այսպես, անցած տարվա 11 ամիսների ընթացքում Հայաստանն ԱՄՆ-ի հետ ընդամենը 381,1 մլն դոլարի առևտուր է իրականացրել՝ գրանցելով 39,2 % անկում։ Եվրոպայի հետ Հայաստանի ապրանքաշրջանառությունը կազմել է ընդամենը 2,1 մլրդ դոլար՝ 14,1 % անկումով, մինչդեռ ԵԱՏՄ-ի հետ, գործնականում Ռուսաստանի հետ, շրջանառությունը կազմել է գրեթե 12 մլրդ դոլար՝ 68,3 % աճով։ Modex-ի ուսումնասիրության համաձայն հայկական բանկերի զուտ շահույթը 2024 թվականին կազմել է 912 մլն դոլար՝ 49 %-ով գերազանցելով նախորդ տարվա ցուցանիշը։ Այդ տպավորիչ արդյունքը պայմանավորված է բացառապես ռուս-ուկրաինական ռազմական գործողությունների արդյունքում ստեղծված առևտրի «ռազմավարական պատուհանով»։
Համաձայնագրի ստորագրմամբ Հայաստանն ընտրել է Ռուսաստանի և Իրանի հետ առճակատման ճանապարհը։ Անհնար է բացառել նաև հարևանների հետ հարաբերությունների ամբողջական խզումը, որը կավարտվի Հայաստանի՝ որպես պետության անհետացումով։ Դրան ուղղված առաջին քայլերն արդեն արված են։ Հաջորդ շաբաթ Հայաստան կուղարկվի ԱՄՆ սահմանային անվտանգության հատուկ խումբ։
Հայ-ադրբեջանական հակամարտության հերթական փուլի սպառնալիքի ֆոնին Փաշինյանը համառորեն ամերիկացիներին քարշ է տալիս դեպի Հարավային Կովկաս, այդ թվում Իրանի հետ սահման։ Եվրոպական դիտորդական առաքելությունը, որը գործում է ԵՄ-ի հետ համաձայնագրով, նույնպես ձգտում է նույն նպատակներին: Փաստորեն, Փաշինյանի նոր գործընկերները հետախուզություն են իրականացնում Իրանի հետ սահմանին: Թե Թեհրանն ինչպես կարձագանքի դրան՝ հաշվի առնելով այն, որ ռուս սահմանապահները լքել են հայ-իրանական սահմանը, բաց հարց է։
Միաժամանակ Հայաստանը բացում է իր սահմանները Թուրքիայի հետ, որտեղից երկիր պետք է մտնի ամերիկյան հեղուկ գազը, որը պետք է փոխարինի ռուսական գազին։ Ի դեպ, Հայաստանի համար ներկայիս գազի գինը 1000 խմ-ի համար կազմում է 165 ԱՄՆ դոլար, մինչդեռ Եվրոպայում գազի արժեքը հասել է 554 դոլարի։ Փաշինյանն անում է ամեն ինչ ռուսական բիզնեսին երկրից դուրս մղելու և այն թուրքական բիզնեսով ակտիվորեն փոխարինելու համար։
Դե, հիմա էլ՝ Թրամփի պաշտոնը ստանձնելուց և միջազգային ասպարեզում նրա առաջին քայլերից հետո, կարելի է ենթադրել, թե ինչպես կվարվեն ԱՄՆ ամենամոտ գործընկերները։ Մերձավոր Արևելքում Իսրայելին իրավունք է տրվել վերցնել ցանկացած տարածք և վերաբնակեցնել (ոչնչացնել) միլիոնավոր արաբների։ Իսկ ինչո՞ւ պետք է Վաշինգտոնը դատապարտի, օրինակ, Թուրքիային և, ամենայն հավանականությամբ, Ադրբեջանին, եթե վերջինս ցանկանում է, ասենք, կտրել «Զանգեզուրի միջանցքը», կամ նույնիսկ վերադարձնել Օսմանյան կայսրության կամ Մեծ Թուրանի «նախնյաց հողերը» ։
Եվ ամենակարևորը, ո՞վ կպաշտպանի դժբախտ Հայաստանը, եթե մինչ այդ նա վերջնականապես բախվի իր հարևանների՝ Իրանի և Ռուսաստանի հետ, որոնցից էլ կախված է նրա ֆիզիկական գոյությունը։ Բայց Փաշինյանը շարունակում է կատարել օրեցօր գնալով ավելի լկտիացող Ադրբեջանի բացարձակապես բոլոր քմահաճույքներն ու ցանկությունները։ Փաշինյանի մերձավոր շրջապատում ավելի ու ավելի են բարձրանում Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում լարվածության ֆոնին ԵՄ-ի և ԱՄՆ-ի հետ հետագա մերձեցման անհարիրության և ժամանակավրեպ լինելու մասին ձայները։ Դրա հետ էր կապված նաև արտգործնախարար Միրզոյանի վերջին այցը Մոսկվա՝ որպես հենց այդ լարվածությունը փոքր-ինչ թուլացնելու փորձ։ Բայց հայոց սահմաններին ամերիկացի կոմանդոսների ծանր քայլերը վկայում են այն մասին, որ աշխարհաքաղաքական որոշ գործընթացներ ավելի հեշտ է սկսել, քան դադարեցնել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
