Թյուրքական համախտանիշն Անդրկովկասում որպես հերթական ազդանշան Հայաստանի համար
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
2024 թվականի վերջի և նոր տարվա սկզբի քաղաքական իրադարձություններն աշխուժացրել են մի շարք գլոբալ աշխարհաքաղաքական խնդիրներ, գրում է realtribune.ru–ն։ Հերթական անգամ թուրքական ուժերը մեծացնում են իրենց ակտիվությունը մի երկրում, որտեղ բնակչության 40 %-ը համշենահայեր են, ովքեր ավելի քան 100 տարի առաջ, ի թիվս այլ վայրերի, ապաստանել են այդտեղ՝ ժամանակակից Աբխազիայի Հանրապետության տարածքում։ Աբխազներն ու հայերն ուս ուսի տված անցել են բազմաթիվ դժվարությունների ու հիասթափությունների միջով, այդ թվում. Աբխազիայի ժողովրդի հայրենական պատերազմը 1992-1993 թվականներին: Նշենք նաև, որ Աբխազիայի տարածքում բնակություն հաստատելու ժամանակներից հայերը մշտապես բարձր ներդրում են ունեցել տարածաշրջանի սոցիալական, մշակութային և տնտեսական զարգացման գործում։ Չեմ ուզում հավատալ, որ աշխարհաքաղաքականության ժամանակակից ճարտարապետությունը կրկին գերիշխում է ողջախոհության և պատմական հիշողության վրա։ Իսկապե՞ս հնարավոր է, որ Թուրքիայի իշխող քաղաքական վերնախավի, Աբխազիայում նրա հետ առնչվող հասարակական կազմակերպությունների և առանձին քաղաքական գործիչների ցանկությունների համատեքստում Հայոց ցեղասպանության ուրվականները վերակենդանանան և նյութականացվեն:
Աբխազիայում նախագահական ընտրություններին ընդառաջ հայկական սփյուռքի նկատմամբ որոշակի պրոթուրքական նարատիվ է աճում։ Նման բողոքի ակցիաներն ավանդաբար ֆինանսավորվում և համակարգվում են Թուրքիայի և ամբողջ Արևմուտքի կողմից որպես Ռուսաստանի շուրջ լարվածության գոտի ստեղծելու մաս։ Թուրքիայի հիմնական նպատակն է ընդլայնել իր ազդեցության գոտին տարածաշրջանում քաղաքական ու տնտեսական էքսպանսիայի միջոցով։ Իդեալում վերականգնել վերահսկողությունն այդ երկրների նկատմամբ, ընդհուպ մինչև դրանց ամբողջական կլանումը, որին կհաջորդի անխուսափելի ագրեսիվ իսլամացումը և ժողովուրդների լիակատար ձուլումը:
Աբխազիան երկար ժամանակ եղել է նման հետաքրքրության առարկա Թուրքիայի և նրա վստահված կառույցների կողմից, սակայն այժմ իրավիճակն էլ ավելի է սրվել։ Աբխազիայում տեղի ունեցող վերջին քաղաքական իրադարձությունների լույսի ներքո հայ բնակչության համար կարող է վտանգ առաջանալ։ Նշենք, որ Հայաստանում կան մարդիկ, ովքեր մտածում են պատմական հիշողության մասին։ Հարկ է ուշադրություն դարձնել հարգարժան գիտնական-փիլիսոփա, միջազգային հարաբերությունների փորձագետ Գարիբ Միխայլովիչ Բաբայանի արտահայտած մտքին, ով նշել է հայ ժողովրդի անկասկած ներդրումն Աբխազիայի ժողովրդի Հայրենական պատերազմում տարած հաղթանակի և ժամանակակից աբխազական պետության ստեղծման գործում: Չի կարելի չընդունել Բաբայանի ասածի ճիշտությունն Աբխազիայի հայ բնակչության երաշխիքների վերաբերյալ՝ հաշվի առնելով աբխազական հասարակությանն իր պատմությունը պարտադրելու Թուրքիայի ակտիվ ցանկությունը։ Այն գործընթացները, որոնք կսկսվեն դրանից հետո Աբխազիայում, անշուշտ, ճանաչված ինքնիշխան պետության ներքին խնդիրն է։ Թե ինչպես են աբխազները հարաբերություններ կառուցելու իրենց միջև, եթե իրագործվի նման սցենար և այդ գործընթացի ողջ հնարավոր դրամատիզմով հանդերձ, դա, անշուշտ, իրենց որոշելիքն է։ Բայց Ռուսաստանն անտարբեր չէ Աբխազիայի ժողովուրդների ճակատագրի նկատմամբ, որոնց ներկայացուցիչների ճնշող մեծամասնությունը Ռուսաստանի քաղաքացիություն ունի։ Աբխազիայում իշխանության են ցանկանում գալ բարդ կազմի քաղաքական ուժեր, որոնք պատկանում են ընդդիմադիր ուղղությանը, սակայն նրանց մեջ, անշուշտ, կան այնպիսիք, ովքեր հանդես են գալիս Թուրքիայի նկատմամբ Աբխազիայի աշխարհաքաղաքական կողմնորոշման ընդհանուր փոփոխության օգտին։
Աբխազիայում, ցավոք, ակտիվորեն աշխատում են հասարակական-քաղաքական գործիչներ և կազմակերպություններ, որոնք քարոզում են հանրապետությունում ոչ տիտղոսակիր ազգերի իրավունքների սահմանափակման մասին թեզեր։ Իսկ հավանականությունը, որ հակաքայլեր չձեռնարկելու դեպքում տեղեկատվական աշխատանքի, ուժայինների գործողությունների համակարգի կողմնորոշման առումով թուրքամետ քաղաքական միտումները կսրվեն, շատ մեծ է։ Իսկ դա, անկասկած, էթնիկ զտումների հեռանկար է, քանի որ ղարաբաղյան հակամարտությունը հստակ ցույց տվեց թուրքերի և նրանց «վստահվածների» վերաբերմունքն ու մոտեցումներն ազգային հարցի լուծմանը, ինչը հանգեցրեց արցախահայության էթնիկ զտումների։
Թուրքերի հայտնի աշխարհաքաղաքական նախագծերի շրջանակներում Աբխազիան հանդիսանում է «նեոօսմանյան» աշխարհաքաղաքական նախագծի անբաժանելի մասը, որը բացարձակապես չի ենթադրում Աբխազիայի և աբխազ ժողովրդի գոյությունը։ Երբ Թուրքիան գա, աբխազներն ամբողջությամբ կձուլվեն և կտարրալուծվեն թուրքական միջավայրում, պարտադիր կոշտ իսլամացմամբ և ինքնիշխան Աբխազիայի համար պայքարողներին ոչնչացմամբ։ Հայ բնակչության համար դա կնշանակի ցեղասպանություն, ռուս բնակչության համար արտագաղթ։ Փաստորեն, այն ամենը, ինչ թուրքական բիզնեսը ցանկանում է ձեռք բերել որպես սեփական, կստանա անմիջապես և անվերապահորեն առանց աբխազական շահերի հետ կապված որևէ նախապատվության։ Այնտեղ հաստատ բողոքներ չեն լինի, չի լինելու մեկը, ով կխոսի բողոքի ու դիմադրության մասին, էլ չխոսենք խոսքից իրական գործողությունների անցնելու փորձի մասին։ Թուրքիային աբխազական տարածք է պետք, բայց աբխազ ժողովուրդն ու աբխազական պետականությունը, իհարկե, պետք չեն:
Արցախի դեմ Ադրբեջանի ագրեսիայի ժամանակ աբխազական հասարակության որոշ ներկայացուցիչներ հակված էին տարբեր տեսակի շահարկումների ազգայնական թեմաներով, փորձ էր արվում ամեն ինչ ներկայացնել այնպես, որ իբր ներկայիս պետական քաղաքականության պատճառով տասնյակ հազարավոր հայ փախստականներ կգան Աբխազիա և կտիրանան երկրին։ Շահարկելով հայկական գերիշխանության սպառնալիքը, որպես իրենց տեսանկյունից էական փաստարկ, նրանք հիմնավորվեցին հանրապետությունում։ Եթե Աբխազիայում ի վերջո իրագործվի թուրքամետ կողմնորոշում, ապա դրա հետևանքներն աղետալիորեն բազմազան կլինեն, և, իհարկե, դրանցից ոչ մեկն Աբխազիային, մեղմ ասած, օգուտ չի բերի։ Իրականում աղետ է լինելու և՛ աբխազական պետության, և՛ աբխազ ժողովրդի համար, էլ չխոսենք աբխազական հողի վրա ապրող այլ ժողովուրդների մասին։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
