Փաշինյանը, Թրամփն ու ԱՄՆ-ի հայկական սփյուռքը
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Փետրվարի սկզբին սպասվում է Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի այցը Միացյալ Նահանգներ։ Նա մասնակցելու է Վաշինգտոնում կայանալիք Կրոնական ազատության 5-րդ ամենամյա միջազգային գագաթնաժողովին և ելույթ կունենա Ազգային աղոթքի նախաճաշի ժամանակ: ԱՄՆ-ում նախագահ Դոնալդ Թրամփի հետ նրա պաշտոնական երկկողմ հանդիպման պլաններ չկան, թեև դա չի կարելի բացառել, գրում է iarex.ru–ն։
Անցյալ տարեվերջին Հայաստանը Բայդենի վարչակազմի հետ ստորագրեց այսպես կոչված ռազմավարական գործընկերության խարտիան, սակայն պարզ չէ, թե արդյո՞ք Թրամփը կհետևի դրան։
Այցը տեղի է ունենում Թրամփի որոշման ֆոնին 90 օրով դադարեցնել օգնությունը գրեթե բոլոր երկրներին, ներառյալ Ուկրաինային, բայց բացառություններով Իսրայելի և Եգիպտոսի ծրագրերի համար: Նշենք, որ Հայաստանն ամերիկյան դրամաշնորհային միջոցների հիմնական ստացողներից է, որոնք օգտագործվում են հանրապետության տարբեր հասարակական կազմակերպությունների ֆինանսավորման համար։ Կարելի է ենթադրել, որ այս պատճառով էլ Փաշինյանը թռչում է ԱՄՆ։ Միևնույն ժամանակ, չի կարելի բացառել ԱՄՆ-ում ազդեցիկ հայկական սփյուռքի լոբբիստական ներուժը։
Iarex.ru լրատվական գործակալության դիտորդ Ստանիսլավ Տարասովը մեկնաբանել է իրավիճակը: «Տարօրինակ իրավիճակ է ստեղծվում: Փաշինյանը կա՛մ ուշանում է և հայտնվում իրադարձությունների վերջնամասում, կա՛մ խաղադրույք է կատարում սխալ խաղացողների վրա ու դես ու դեն ընկնում։ Ինչո՞ւ էր անհրաժեշտ, օրինակ, ռազմավարական գործընկերության կանոնադրություն ստորագրել նախագահ Բայդենի թիմի հետ, որը պարտվեց ընտրություններում: Ավելի վաղ Փաշինյանը հավատացել էր արևմտյան փորձագետների այն մտքերին, որ Ռուսաստանը կձախողվի Ուկրաինայում հատուկ ռազմական գործողության ժամանակ և ուրվագծել էր արտաքին քաղաքականության արևմտյան կուրսը։ Այժմ, ըստ բոլոր նշանների, Թրամփը դժվար թե մտադրություն ունենա Անդրկովկասը պահել իր արտաքին քաղաքականության օրակարգի առաջին տեղում: Բավական է հիշել գոնե նրա չեզոք դիրքորոշումը 2020 թվականին, երբ շարունակվում էր 44-օրյա պատերազմը Լեռնային Ղարաբաղում»,- ասել է Տարասովը։
Ուստի, ըստ հայ փորձագետ Սուրեն Սուրենյանցի, «ԱՄՆ-ը կարող է ևս մեկ անգամ հիասթափեցնել Փաշինյանին»։ Ըստ ամերիկյան Stratfor վերլուծական կենտրոնի «Հայաստանի ջանքերը՝ ապահովելու ԱՄՆ-ի ուժեղ աջակցությունը, կխափանվեն, քանի որ Թրամփի վարչակազմն առաջնահերթություն է տալիս Բաքվի հետ ամուր հարաբերություններին որպես հակակշիռ Ռուսաստանի, Իրանի և Չինաստանի տարածաշրջանային ազդեցությանը»:
«Այսինքն եթե Թրամփը ծրագրել է «կռիվ Կովկասի համար», ապա դա կլինի «ճակատամարտ Բաքվի, այլ ոչ թե Երևանի համար»։ Սակայն իր արտաքին քաղաքականության մեջ հերթական շրջադարձ կատարելուց առաջ Փաշինյանը մտադիր է Թրամփի հետ ճշտել ժամացույցները։ Պատահական չէ, որ նրա ԱՄՆ մեկնելու մասին հայտարարվել է ՌԴ և Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավարներ Սերգեյ Լավրովի և Արարատ Միրզոյանի Մոսկվայում բանակցություններից անմիջապես հետո»,- հավելել է քաղաքագետը։
Միևնույն ժամանակ, շատ փորձագետների կարծիքով, Մոսկվան և Երևանը, ուրվագծելով իրենց դիրքորոշումները, որոշակի դիվանագիտական դադար են վերցրել մի կողմ դնելով թե՛ ՀԱՊԿ-ին Հայաստանի անդամակցության, թե՛ ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների հետ կապված խնդրահարույց հարցերը։
Տարասովը հիշեցրել է ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովայի հայտարարությունը, թե Մոսկվան Հայաստանում ոտք դնելու ԵՄ-ի ցանկությունը դիտարկում է որպես աշխարհաքաղաքական շահերի դրսևորում, որը հեռու է Անդրկովկասում հարաբերությունների իրական կարգավորումից։ Նրա խոսքով Եվրամիության նպատակն է Ռուսաստանին դուրս մղել տարածաշրջանից և թուլացնել նրա պատմական դերը որպես տարածաշրջանում խաղաղության գլխավոր երաշխավոր։
«Բայց խնդիրն այն է, որ Ռուսաստանի և Իրանի միջև ռազմավարական գործընկերության համաձայնագրի ստորագրումից հետո Ադրբեջանի գլոբալ նախագծերին հնարավոր ինտեգրմամբ, տեղի է ունենում Հայաստանի աշխարհաքաղաքական մարգինալացման գործընթաց։ Արդյունքում, նրա արտաքին շահերն այժմ ձևավորվում են Միացյալ Նահանգների հայկական սփյուռքի կողմից, որը Թրամփի շրջապատում ունի որոշ ազդեցիկ ներկայացուցիչներ։ Բայց դա փոքր բան է Անդրկովկասի մեծ խաղի համար»,- ամփոփել է Տարասովը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
