Իլոն Մասկը Հայաստանին կտրամադրի մուտք դեպի Starlink
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Մոտ ապագայում Հայաստանն Իլոն Մասկից կստանա Starlink արբանյակային ինտերնետ մուտք։ Այդ մասին առաջին անգամ տեղեկություն լսվել էր դեռ հոկտեմբերին Հայաստանում Նորարարության և տեխնոլոգիաների համաշխարհային կոնգրեսի փակման արարողության ժամանակ։ Սպասվում էր, որ SpaceX-ի և Tesla-ի գործադիր տնօրեն Իլոն Մասկն ինքը կմասնակցի այդ կոնգրեսին, սակայն նա չկարողացավ մասնակցել, գրում է realtribune.ru-ն։ «Ես ուրախ եմ Starlink-ը բերելու Հայաստան և աշխատելու տեղական տեխնոլոգիական համայնքի հետ որոշ հետաքրքիր նախագծերի վրա՝ տիեզերքի ուսումնասիրությունից մինչև արհեստական ինտելեկտի զարգացում», - Մասկի ուղերձն էր կարդացել ամերիկահայ ձեռներեց Ռազմիկ Հովակիմյանը: Նա նաև ընդգծել էր, որ Մասկն այդպիսով վերահաստատում է Հայաստանն աշխարհին ավելի լայն կապելու իր հանձնառությունը ոչ միայն ինտերնետ հասանելիության, այլ նաև որպես տիեզերական և արհեստական ինտելեկտն ընդգրկող համարձակ տեսլականի մաս։
Ինչպես հայտնում է Forbes-ը, վերջերս հայտնի է դարձել, որ Հայաստանի կառավարությունն արդեն իսկ սկսել է Starlink-ի ինտեգրման համապարփակ պլանը։ Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը սերտորեն համագործակցում է SpaceX-ի հետ նորմատիվային պահանջները բավարարելու, հաճախականությունների բաշխումները համակարգելու և անհրաժեշտ ենթակառուցվածքներ ստեղծելու նպատակով: Դեկտեմբերի առաջին տասնօրյակում Հայաստանի հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը հաստատել է «ՍՏԱՐԼԻՆԿ ԱՄ» ՍՊԸ-ի հանրային էլեկտրոնային հաղորդակցության ցանցի շահագործման լիցենզիայի և ռադիոհաճախականությունների օգտագործման թույլտվության հայտերը։ Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարար Մխիթար Հայրապետյանի խոսքով Starlink-ն այս պահին թեստավորման փուլ է մտնում։ Նա նշել է, որ այդ փուլը կավարտվի առաջիկա ամիսներին, ինչը թույլ կտա լիարժեք գործարկել ծառայությունը։ Այս արագացված ժամանակացույցը հուշում է, որ Starlink-ը կարող է հասանելի դառնալ հայ օգտատերերին ավելի շուտ, քան նախատեսվել էր։
Կառավարության կենտրոնացումը Starlink-ի վրա Հայաստանի ավելի լայն թվային փոխակերպման ծրագրի մի մասն է, որը երկիրը որպես տեխնոլոգիական տնտեսության դիրքորոշման հավակնոտ փորձ է: Հայաստանի լեռնային աշխարհագրությունը խոչընդոտ է մշտական ինտերնետ կապի համար: Այն տարածաշրջաններում, որտեղ գերարագ լայնաշերտ հասանելիությունը մնում է հեռավոր երազանք, Starlink արբանյակային ծառայությունը կարող է փոխակերպող ուժ լինել: Գերարագ, հուսալի ինտերնետի շնորհիվ գյուղական համայնքները կունենան աննախադեպ հասանելիություն առցանց կրթության, հեռաբժշկության և թվային առևտրի հնարավորություններ, որոնք ժամանակին սահմանափակված էին միայն քաղաքային կենտրոններով: Բացի այդ, Starlink-ը կապահովի, որ Հայաստանը միացված լինի ինտերնետին իր հարևանների, մասնավորապես, Ադրբեջանի հետ հակամարտությունների ժամանակ։ Դա շատ կարևոր ասպեկտ է, քանի որ հինգ տարի առաջ NEQSOL հոլդինգը, որը պատկանում է ադրբեջանցի գործարար Նասիբա Հասանովային, գնել է Caucasus Online-ը, որին է պատկանում 1200 կիլոմետրանոց Կովկասյան մալուխային համակարգը, որն անցնում է Սև ծովի հատակով և տարածաշրջանը կապում է Եվրոպայի հետ։ Դա մեծացրել է Հայաստանի թվային ենթակառուցվածքի վրա Ադրբեջանի ազդեցության վերաբերյալ մտահոգությունները: Starlink-ը կարող է շտկել այդ իրավիճակը: «Դա Ադրբեջանին կզրկի հակամարտության ընթացքում Հայաստանի ինտերնետ հասանելիությունը կտրելու կամ դանդաղեցնելու հնարավորությունից։ Հաշվի առնելով Հայաստանում ՏՏ ոլորտի կարևորությունը նման հասանելիությունը շատ կարևոր է մեր տնտեսության համար»,- կարծում է հայ քաղաքագետ Էրիկ Հակոբյանը։ Հակամարտության ժամանակ Starlink-ի կայունությունն այն դարձնում է ռազմավարական ակտիվ: Այսպիսով, Մասկի ուղերձը, որը կարդացել է Հովակիմյանը, պարզապես ամպագոռգոռ հայտարարությունների ամբողջություն չէր։ Հայերի համար դա հաստատում էր, որ իրենց երկիրը գրավել է աշխարհի ամենաազդեցիկ նորարարներից մեկի ուշադրությունը։ Starlink-ի հաջողությունը Հայաստանում կարող է նախադեպ դառնալ տարածաշրջանի համար և պոտենցիալ փոխել թվային լանդշաֆտները և աշխարհաքաղաքական դինամիկան:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
