Երևանին շտապ թարմ ուղեղներ և միջնորդ է պետք
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի իշխանությունները կորցրել են իրենց սոցիալական բազան, բայց որպեսզի սոցիալական բազայի կորստի քաոսային գործընթացը վերածվի քաղաքական մերժման, անհրաժեշտ է, որ թափուր մնացած մի շատ կարևոր պաշտոնը զբաղեցվի։ Դա միջնորդի, մոդերատորի պաշտոնն է, կարծում է Այլընտրանքային նախագծերի խմբի անդամ Վահե Հովհաննիսյանը, գրում է Eadaily.com-ը։ Պետք է մարդ, ով համբերատար կաշխատի ազդեցիկ խմբերի, հասարակական ակտիվիստների, տարածաշրջանային էլիտաների, քաղաքական կառույցների, եկեղեցու, բիզնես էլիտաների, քաղաքացիական հասարակության և այլ շրջանակների հետ և կուղղորդի հակակառավարական տրամադրությունները, կոնսենսուսի ձեռք կբերի նոր իշխանությունների ձևավորման շուրջ։
Դա մեր պատմության ամենակարևոր թափուր աշխատատեղն է։ Դա կոնկրետ աշխատանք է, սևագործ աշխատանք, ի դեպ, շատ դժվար աշխատանք, բայց այն կատարողը կդառնա պատմական այս փուլի իսկական հերոսը։
Մեկ այլ տարբերակը ավելի պարզ է. սպասել և մտածել առաջնորդ: Բայց առաջնորդի ծնունդը հնարավոր է միայն մոդերացիայի փուլից հետո։ Ներկայիս միջավայրը նպաստավոր չէ առաջնորդների հայտնվելու համար։ Հենց որ չափավորության արդյունքում ձևավորվի փոփոխությունների օգտին հասարակական կոնսենսուս և ձևավորվի այդ գաղափարին սպասարկող մեխանիզմ, մեկը մյուսի հետևից կհայտնվեն մարդիկ, ովքեր լուրջ հայտ կներկայացնեն առաջնորդության համար։ Ընդ որում գործընթացն այնքան հարթ կլինի, որ զարմացած կհարցնեն. «Մի թե՞ այդ մարդիկ հենց մեր կողքին էին, ինչպե՞ս չէինք հասկանում»։
«Հիմա մեզ միջնորդ է պետք, ներքին գործընթացների միջնորդ: Մենք նույնիսկ չենք կարողանում լսել միմյանց: Մենք բաժանված ենք ցեղերի, հանդիսատեսների և չենք կարողանում լսել միմյանց։ Մեր պետության դեգրադացիան այնքան խորն է, որ մենք դարձել ենք Լիբիայի պես մի բան, որտեղ քաղաքական համակարգերի ու ինստիտուտների փոխարեն կան խմբեր, խմբավորումներ, ցեղեր և այլն, որոնց պետք է կոնսենսուսի բերել ցանկացած հարց լուծելու համար։ Մենք լուրջ ինքնախաբեությամբ ենք զբաղվում հավատալով, որ ունենք քաղաքական ինստիտուտներ, կուսակցություններ, կուսակցական կյանք կամ ընդհանրապես քաղաքականություն։ Որպես առաջին քայլ, մենք պետք է սկսենք լսել միմյանց: Դա կբերի երկրի ներսում իրավիճակի դեէսկալացիայի, ինչը զգալիորեն կբարձրացնի մեր պետության կայունությունը։ Եթե մենք դա չանենք, մի օր անհայտ ավազակներ ինչ-որ տեղից կներթափանցեն մեր երկիր և ընդմիշտ կմնան այստեղ։ Դա այնքան արագ է լինելու, որ չենք էլ հասկանա, թե ի՞նչ է տեղի ունեցել»,- ասել է Հովհաննիսյանը։
Այնպես որ, միջնորդությունը 2025 թվականի ամենագլխավոր խնդիրն է, իսկ մոդերատորն այն իրական հերոսն է, ով չպետք է անձնական շահագրգռվածություն ունենա այդ գործում։ Պատմության մեջ ոսկե տառերով կգրվի այն անձի (կամ մարդկանց խմբի) անունը, ով կիրականացնի ներհայկական միջնորդությունը։ Մինչդեռ տաղանդավոր մոդերատորների բացակայության պայմաններում Հայաստանը գնում է դժոխք և կորցնում է գործող իշխանության նախորդների կուտակած ներուժի մնացորդները։
Ինչի մասին էլ, ըստ էության, գրել է «Ընկեր գեներալ» Telegram ալիքի հեղինակը.
«Առօրյա և ձանձրալի: Այդպես ավարտվեց Հայաստանի նախագահությունը ԵԱՏՄ-ում: Բացի այդ, ԵԱՏՄ երկրների կառավարությունների ղեկավարները հավաքվել էին արդյունքներն ամփոփելու ոչ թե անգամ Երևանում, այլ Մոսկվայում։ Այդ արդյունքները, ըստ Փաշինյանի, ունեն հետևյալ տեսքը.
-տրանսպորտային և լոգիստիկ ներուժի զարգացում (Անդրկովկասում դեռևս լոգիստիկ բեկման նշաններ չկան, իսկ Վերին Լարսում հերթերը դեռ մնայուն են)
-փոխադարձ առևտրի խոչընդոտների բացահայտում և վերացում (անցյալ տարին նշանավորվեց Ռուսաստանի Դաշնություն հայկական կոնյակի և կաթի մատակարարման շուրջ սկանդալներով)
-համագործակցության նախագծերին ֆինանսական աջակցության մեխանիզմի գործարկում (ռուսական ներդրումները Հայաստանում կրճատվել են):
Բացի այդ, Փաշինյանը կոչ արեց փոխզիջումների գտնել ԵԱՏՄ-ում ընդհանուր էներգետիկ շուկաներ ստեղծելու համար։ Նրա ինչի՞ն են պետք այդ շուկաները, եթե Հայաստանը ստանում է գերէժան ռուսական գազ և վերամշակված նավթամթերք։ Անհայտ է: Ավելին, Փաշինյանն ու իր նախարարներն արդեն հայտարարել են դեպի ադրբեջանական գազ հնարավոր վերակողմնորոշման մասին։
Հայաստան-ԵԱՏՄ հարաբերությունների հաջորդ փուլի իրական արդյունքը առաջընթացի բացակայությունն է: Ինչպես նախկինում, եվրասիական համագործակցությունն այս դեպքում էլ ծառայում է որպես Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև երկկողմ առևտրի փաթաթան։ ԵԱՏՄ ներուժը Հայաստանի կողմից չի օգտագործվում անգամ 10%-ով, ԵԱՏՄ խոշորագույն երկրների՝ Ղազախստանի և Բելառուսի հետ առևտրաշրջանառությունը չափազանց ցածր է։
Ընդհանրապես, տնտեսության դիվերսիֆիկացիայի մասին հայ պաշտոնյաների ձանձրալի մանտրաները բախվում են իրականությանը։ Հայաստանը չգիտի, թե ինչպես և չի ցանկանում առևտուր անել իր հարևանների՝ Վրաստանի և Իրանի հետ։ Արևմուտքի (ԱՄՆ և ԵՄ) հետ առևտուրն անշեղորեն նվազում է։ Ինչպես արդեն նշվեց, 90 տոկոսով առևտուր է իրականացվում Ռուսաստանի Դաշնության հետ, որը աճում է Ուկրաինայում պատերազմի և վերաարտահանման շնորհիվ։
«Դա ծուռ հայելիներով տնակ է, որտեղ այսօր ապրում է Հայաստանը. շեղում Եվրասիական միությունից, որի հնարավորությունները չեն օգտագործվում, դեպի Եվրամիություն, որը շահագրգռված չէ Հայաստանով որպես առևտրային գործընկեր»։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
