«Կովկասյան ոճի բազմակենտրոնություն». Բաքվի, Երևանի և Թբիլիսիի ընտրած ճանապարհների մասին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Ընտրական գործընթացներն ուսումնասիրողներն իրավացիորեն մատնանշում են ցանկացած ընտրության ծիսական գործառույթը, Բորիս Մակարենկոյի արդարացի նկատառման համաձայն՝ «ինչպես քաղաքական ազգը, այնպես էլ նրա ղեկավարները որոշում են միասնական կամարտահայտությամբ», սակայն հարցը չի սահմանափակվում միայն ներքաղաքական հարթությամբ, գրել է քաղաքագետ Սերգեյ Մարկեդոնովը սեփական «Դոն կազակ» Telegram ալիքում, գրում է eadaily.com-ը։
Կամքի դրսևորման արդյունքների հիման վրա քաղաքական ազգի և նրա ղեկավարների նկատմամբ վերաբերմունքն արտահայտում են հարևանները, գործընկերները, հակառակորդները։ Պատրա՞ստ են նրանք շփվել իշխանությունների հետ ճանաչելով X երկրում ընտրությունների արդյունքները: Կամ, ընդհակառակը, կնախընտրեի՞ն այլ ղեկավարներ որպես դաշնակիցներ, կամ պարզապես լավ հարևաններ։
Վրաստանի վերջին նախագահական ընտրությունները մտածելու շատ տեղիք է տվել, ընդգծել է փորձագետը։ Ռուսաստանում շատ փորձագետների համար սովորական է քննադատաբար վերաբերվել այն պետություններին, որոնք փորձում են համաշխարհային բեմում «քայլել առվակների արանքով» առանց հստակ (կամ ավելի ճիշտ վերջնական) աշխարհաքաղաքական ընտրություն կատարելու: Այնուամենայնիվ, պետությունների մի զգալի (եթե ոչ ճնշող) մասը, հատկապես փոքր և միջին, ձգտում է հավասարակշռության նախընտրելով «համընկերների» ձևաչափերը։ Հատկանշական է այն փաստը, որ նորընտիր նախագահ Միխեիլ Կավելաշվիլիին շնորհավորած պետությունների և կառավարությունների առաջին ղեկավարներից էին Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը և Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։ Երկու առաջնորդներ, որոնք չեն կարողանում լիովին համաձայնեցնել խաղաղության համաձայնագրի տեքստը: Ինչո՞ւ է վրացական գործոնը միավորել երկու հարևան պետությունների ղեկավարներին, որոնց հարաբերությունները դժվար թե կարելի է բարեկամական անվանել։ Պատասխանը քիչ թե շատ՝ բայց մակերեսային է: Ե՛վ Ադրբեջանին, և՛ Հայաստանին անհրաժեշտ է խաղաղ և կայուն Վրաստան: Բաքվի ղեկավարության համար վրացական ժողովրդավարության գործոնները կարևոր չեն, Երևանի ղեկավարության համար դրանք հավանաբար ընդհանուր տեսական նշանակություն ունեն, բայց կանխատեսելի հարևանը շատ ավելի կարևոր է (Հայաստանի արտահանման և ներմուծման 75 %-ը վրացական սահմանով է):
Նաև Վրաստանում ապրում են ադրբեջանական (Քվեմո Քարթլի) և հայկական (Ջավախեթի) համայնքները, որոնց բարեկեցությունը կարևոր է Բաքվի և Երևանի համար։ Բայց, եթե վաղը Թբիլիսիում հանկարծ որոշեն, որ Կավելաշվիլին լեգիտիմ չէ, և ամեն ինչ պետք է լինի «ինչպես տատիկի մոտ», ապա Ալիևն ու Փաշինյանը կճանաչեն «վրաց ժողովրդի կամքը»։ Որովհետև պրագմատիկությունն ու բարիդրացիությունը (կրկին պրագմատիկ ձևով) նրանց համար ավելի կարևոր են:
«Այսօր մենք շատ ենք խոսում բազմակենտրոնության մասին որպես իդեալական աշխարհակարգի։ Բայց Կովկասում շատ առումներով դա արդեն իրականացվում է։ Վրաստանը հեռանում է Արևմուտքից (բայց զգուշորեն և ընտրողաբար), իսկ Հայաստանը հեռանում է Ռուսաստանից (ավելի քիչ զգուշավոր և ավելի քիչ ընտրողաբար), բայց նրանք պատրաստ են փոխհամագործակցել միմյանց հետ։ Ի դեպ, նույնիսկ եվրաատլանտյան օրակարգի գագաթնակետին Թբիլիսին ՉԺՀ-ի հետ ստորագրեց ազատ առևտրի համաձայնագիր, իսկ Հայաստանը, եվրասիական ձևաչափերը քարոզելով, չմոռացավ «կոմպլեմենտարիզմի» մասին։ Իսկ Ադրբեջանի արտաքին քաղաքականությունը երկար տարիներ անվանվել է «ճոճանակային քաղաքականություն»»։
Այսպես, ամփոփել է Սերգեյ Մարկեդոնովը, այս միտումն արձանագրում է Վրաստանի նորընտիր նախագահին իր հարևանների շնորհավորանքները։ Տարածաշրջանի երկրները նախընտրում են գնալ այն «իրենց ճանապարհով», որի կոնֆիգուրացիան միշտ չէ, որ տեղավորվում է գեղեցկության մասին մեծ տերությունների պատկերացումների մեջ։ Ի դեպ, Կավելաշվիլին արտասահմանյան այցի իր առաջին հրավերն արդեն ստացել է Սերբիայի նախագահ Ալեքսանդր Վուչիչից: Կհարցնեք, ի՞նչ կապ ունի Բելգրադը դրա հետ։ 2023 թվականի գարնանը Եվրախորհրդում Կոսովոյի հարցով քվեարկությունից հետո Վուչիչը Վրաստանին անվանեց Սերբիայի «լավագույն բարեկամ»։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև Թբիլիսին հետևողականորեն հանդես է գալիս նախկին սերբական ինքնավար շրջանի անկախության չճանաչման օգտին։ Նշաններն ու ծեսերը կարևոր նշանակություն ունեն:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
