««Չորրորդ հանրապետություն». Հայաստանն անցնում է լիակատար արտաքին վերահսկողության տակ»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանն այսօր ինքնիշխան երկիր չէ, քանի որ գործնականում Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև երկկողմ համագործակցության բոլոր ոլորտները գտնվում են Հասյաստանի դաշնակիցների՝ ԱՄՆ-ի և ՆԱՏՕ-ի և առաջին հերթին Մեծ Բրիտանիայի և Եվրոպական միության՝ ի դեմս Ֆրանսիայի սերտ վերահսկողության ներքո, գրում է politobzor.net-ը: Երբ ասում ենք «երկկողմ հարաբերություններ», պետք է հստակ հասկանալ, որ հայկական կողմից երկկողմ համագործակցություն է տեղի ունենում ճիշտ այնքան, որքան թույլ է տալիս ԱՄՆ-ը: Կարող ենք շատ գեղեցիկ արտահայտություններ ասել, բայց այս պահին իրավիճակն այնպիսին է, որ գեղեցիկ արտահայտություններն այլևս չեն օգնի առաջընթաց չկա, և երկիրը գնում է դեպի կործանում, այն արդեն իսկ գործնականում փլուզման մեջ է։
Նախկինում գրել էինք Ռուսաստանում արգելված Միջազգային զարգացման ամերիկյան գործակալության (USAID) ակտիվ գործունեության մասին, որն այլընտրանք է մշակում Ռուսաստանի այն «երկարաժամկետ ծրագրին», որն է ապահովել Հայաստանի էներգետիկ հատվածի անվտանգությունը: Այդ կազմակերպության նպատակն է դուրս մղել «Ռոսատոմին»՝ հանրապետությունը հետագայում վերածելով արևմտյան փոքր մոդուլային ատոմակայանների տեխնոլոգիաների փորձադաշտի։
Եվ հիմա ԱՄՆ USAID-ի մասնագիտացված գրասենյակ է բացվել ոչ թե ինչ որ տեղ, այլ ճիշտ Հայաստանի Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունում:
Ամերիկացի գործընկերների գործունեության մյուս ուղղությունը «երկաթուղային ռազմավարության» մշակումն է, որն իրականում նշանակում է Հայաստանից դուրս մղել «Հարավկովկասյան երկաթուղին»: ԱՄՆ USAID-ը հանձնառու է աջակցել Հայաստանին տրանսպորտային ռազմավարության մշակման գործում, աջակցելու Հայաստանի «Աշխարհի խաչմերուկ» ծրագրին խթանելով և, ըստ իրենց, դրանով իսկ ամրապնդելով տարածաշրջանային առևտուրն ու կապը արդար և կայուն խաղաղության միջոցով:
Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանում ԱՄՆ USAID-ի դրամաշնորհային ծրագրերի ֆոնդը 120 միլիոնից հասել է 250 միլիոն դոլարի, և կասկած չկա, որ Դոնալդ Թրամփի գալը Սպիտակ տուն չի ազդի Հայաստանում առաջ մղվող ամերիկյան արտաքին քաղաքականության էքսպանսիոնիստական ուղղվածության վրա։
Հայաստանի ուժային կառույցներում վերջերս տեղի ունեցած վերադասավորումները մեծ աղմուկ բարձրացրին, որոնց մասին տեղեկատվությունը ժամանակի ոգուն լիովին համապատասխան հաղորդվում էր հասցեատերերին և շահագրգիռ հանրությանը Ռուսաստանում արգելված WhatsApp-ի և Facebook-ի միջոցով։ Ներքին գործերի նորանշանակ նախարար Արփինե Սարգսյանը, ով նախկինում աշխատել էր որպես փոխնախարար, իսկ մինչ այդ արդարադատության փոխնախարար, հայտնի է որպես ԱՄՆ դեսպանատան հովանու ներքո ոստիկանության բարեփոխումների գլխավոր լոբբիստ և ջատագով։ Արևմուտքի մեկ այլ հովանավորյալ՝ 32-ամյա արդարադատության նախարար Սբրուհի Գալյանը, անմիջապես կանչվեց արտասահման մասնակցելու Պետդեպարտամենտի Միջազգային այցելուների առաջնորդության ծրագրին: Նրա որպես Հայաստանի պետական իշխանության համակարգում կարևոր նախարարության ղեկավարի հիմնական խնդիրն է օրենսդրության «բարեփոխումներ» իրականացնել «արևմտյան չափանիշներին» համապատասխան և օրենսդրությունը համապատասխանեցնել եվրոպականին։ Նման ընթացք է վարելու նաև նորանշանակ օմբուդսմեն Անահիտ Մանասյանը, ով կոչված է նպաստելու մարդու իրավունքների պաշտպանության, «գենդերային հավասարության» և այդ ամենի ասպարեզում արևմտյան չափանիշներին հասնելուն։
Ուշադրությունից չի վրիպել նաև «Իրազեկ քաղաքացիների միավորում» ՀԿ նախագահ, խորամանկ Դանիել Իոաննիսյանը, ով ոչ վաղ անցյալում պատվիրված անկարգություններ էր կազմակերպել Երևանում ՌԴ դեսպանատան դիմաց։ Այժմ նա համակարգում է «սահմանադրական բարեփոխումը», որը նախատեսում է պատմական անցյալի մերժում, Լեռնային Ղարաբաղի ցանկացած հիշատակման բացառում, Անկախության հռչակագրի դրույթների վերանայում, Հայ առաքելական եկեղեցու հասարակական դերի հավասարեցում, այսինքն կրոնի ազատություն (ըստ էության աղանդավորության խթանում), 102-րդ ռուսական բազայի դուրս բերում, եվրոպական արտաքին քաղաքական ուղղվածության նշագծում։ Հասարակության մի մասի կողմից նոր Հիմնական օրենքի հավանական ընդունումը կապված է «Երրորդ Հանրապետության» քաղաքական ինքնության արմատական փոփոխության հետ ավելի լայն համատեքստով, այն է «Չորրորդ»-ի հետագա ստեղծումը, որը սերտորեն կապված կլինի Արևմուտքի հետ և միևնույն ժամանակ լիովին ինտեգրված Թուրքիայի և Ադրբեջանի տարածաշրջանային նախագծերին։
Եվ վերջապես, «տորթի վրայի բալը»: Ենթադրվում է, որ եվրաինտեգրման և Արևմուտքի հետ հետագա մերձեցման գլխավոր շարժիչը լինելու է Փաշինյանի կինը՝ հայտնի Աննա Հակոբյանը, որն իրեն բնորոշ վճռականությամբ առաջ է մղում կառավարության բարեփոխումների գաղափարը, այն է եվրաինտեգրման հարցերով փոխվարչապետի հատուկ պաշտոնի ստեղծումը։ Պետք է ենթադրել, որ նորաստեղծ պաշտոնը կստանձնի հենց նա պաշտոնական կարգավիճակ ձեռք բերելու և արևմտյան կառույցների հետ շփումների ակտիվացման նպատակով։
Կարծես թե «առաջին տիկնոջ» մեդիա գովազդը, որն ուղեկցվում է ակտիվ դրամահավաքներով, ուղղված չէ միայն այդ ազատական կնոջը «հայկական լցվաcքի Մեհրիբան Ալիևայի» վերածելուն։ «Աշխարհի խաչմերուկ» ծրագրի քարոզչական ծխածածկույթի ներքո «թուրքական աշխարհին» Հայաստանի ինտեգրման արևմտյան ջագատողները «կանացի գործոնի» նման ակտիվացումը տեսնում են որպես միջնաժամկետ հեռանկար։ Բայց չի բացառվում նաև այն, որ դա կարող է լինել նաև գլխավոր սցենարներից մեկը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
