«Փաշինյանը մտափոխվել է ՀԱՊԿ-ից դուրս գալ և Ռուսաստանի Դաշնության հետ կապերը խզել. ինչի՞ց է վախենում Հայաստանի վարչապետը»
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Երևանը հայտարարել է, որ դեմ չէ ՀԱՊԿ գագաթնաժողովներում համաձայնեցված փաստաթղթերի ընդունմանը, թեև հայկական պատվիրակությունը չի մասնակցում միջոցառումներին: Մոսկվան հարգում է Երևանի անկախ կուրսը և միևնույն ժամանակ հայտարարում, որ այդ երկիրը մնում է ՀԱՊԿ-ի լիիրավ անդամ, և պահպանում է «բոլոր համապատասխան իրավունքներն ու պարտականությունները»։ Հիշեցնենք, որ ավելի վաղ ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը դժգոհել էր, որ «ՀԱՊԿ-ը սպառնալիքներ է ստեղծում Հայաստանի անվտանգության, նրա ապագա գոյության և ինքնիշխանության համար»: Կազմակերպության երկու երկրներ օգնել են ոչ թե Հայաստանին, այլ Ադրբեջանին 2020 թվականին Ղարաբաղում պատերազմի ժամանակ, պնդել էր նա, բայց չէր բարձրաձայնել այդ երկրների անունները:
Թվում է, թե ՀԱՊԿ-ի մյուս դաշնակիցները պետք է ուղղակիորեն հարցը դնեն՝ կա՛մ մասնակցում ես, կա՛մ չես մասնակցում, բայց Մոսկվայում հիանալի հասկանում են Հայաստանի վարչապետի սկսած խաղը, news.ru-ին տված հարցազրույցում ասել է Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության Ֆինանսական համալսարանի դոցենտ Գևորգ Միրզայանը։ «Խաղի իմաստը պարզ է, Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև ռազմական գործողությունների վերսկսումը չի կարելի բացառել։ Հիմա Փաշինյանը, կատարելով իր օտարերկրյա կուրատորների առաջադրանքները, հրաժարվում է հաշտություն կնքել Բաքվի հետ։ Նման կերպ Փաշինյանը փորձում է ինչ-որ կերպ անցնել հոսքերի արանքով հայկական հասարակական կարծիքի ֆոնին»,- ասել է նա:
Փորձագետի կարծիքով, Հայաստանի ղեկավարը կցանկանար դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից և պատերազմ հրահրել իր հարևանի հետ, ինչի արդյունքում հնարավոր կլիներ Հայաստանը վերջնականապես վերածել «ամերիկյան խոշոր ռազմաբազայի», իսկ մյուս կողմից էլ «պատերազմում կրած պարտության մեղքը գցեք Ռուսաստանի վրա»: «Այդ տեսակետից Փաշինյանին շատ է պետք, որ Հայաստանը հեռացվի ՀԱՊԿ-ից։ Այդ ժամանակ Փաշինյանի բոլոր լրատվամիջոցները շատ պարզ կբացատրեն Ադրբեջանից կրած հերթական պարտությունը, այն է Ռուսաստանը Հայաստանին դուրս հանեց ՀԱՊԿ-ից և դրանով իսկ զրկեց պաշտպանությունից։ Եվ անմիջապես կծագի ֆրանսիական, ամերիկյան կամ այլ պաշտպանություն ընդունելու հարցը»,- կարծում է փորձագետը։
Հիշեցնենք, որ ըստ հունական լրատվամիջոցների՝ հղումով իրենց աղբյուրներին, Հունաստանը պայմանավորվել է Ֆրանսիայի հետ, որ Հայաստանին կփոխանցի ռուսական S-300, Tor-M1 եւ Osa-AKM հակաօդային պաշտպանության իր համակարգերը։ Աթենքի համար Երևանի ռազմական ներուժի հզորացումը ռազմավարական ընտրություն է, քանի որ ուժեղ Հայաստանը հակակշիռ կլինի Թուրքիային, որն էլ իր հերթին օգնում է Ադրբեջանին։ Հայաստանը արդիականացնում է իր բանակը ոչ միայն Հունաստանի օգնությամբ։ Այսպես, վերջերս աղբյուրները հայտնել են, որ Երևանը ստացել է հնդկական «Պինակա» բազմակի օգտագործման հրթիռային համակարգերի առաջին խմբաքանակը։
Հայաստանն անտեսում է ՀԱՊԿ-ում իր ռազմաքաղաքական դաշնակիցներին, բայց միևնույն ժամանակ զարգացնում է առևտուրը Մոսկվայի հետ, նշում են փորձագետները, և վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը վաղուց ունի նման երկիմաստ դիրքորոշում։
«Երևանում կարծում են, որ ՀԱՊԿ-ը չի կատարում Հայաստանի պաշտպանության իր գործառույթները, հետևաբար հրաժարվում են մասնակցել ՀԱՊԿ միջոցառումներին։ Բայց միևնույն ժամանակ նրանք հրաժարվում են լքել այդ կազմակերպությունը։ Փաշինյանը մեկ ասում է, որ դուրս ենք գալիս, մեկ էլ ոչ: Արդյունքում նա հորինել է նոր բանաձև՝ «սառեցրել» է մասնակցությունը ՀԱՊԿ-ին»,- ասել է Միրզայանը։ Փորձագետը հիշեցրել է, որ ՀԱՊԿ կանոնադրական փաստաթղթերում նման ձևակերպում չկա:
«Բայց Մոսկվան Փաշինյանի խաղերը չի խաղում, այլ ընդմիջում է վերցրել ու համեմատաբար նայում է, թե որքանով կարող է Փաշինյանը լկտիանալ։ Ռուսաստանի ղեկավարությունը, ի պատիվ իրեն, մինչ այժմ իրեն շատ զգույշ է պահել»,- կարծում է քաղաքագետը։
Երևանը ձգտում է քաղաքականապես հեռու մնալ Ռուսաստանից, և դա ակնհայտ է ամեն ինչում, կարծում է անկախ ռազմական փորձագետ Ալեքսանդր Խրամչիխինը։ «Փաշինյանն ուզում է նույնիսկ մեր զենքը գնել ոչ թե մեզնից, այլ Հնդկաստանից կամ Հունաստանից: Ոչ մի նոր բան։ Դա նրա հին սկզբունքային դիրքորոշումն է։ Նույնիսկ տնտեսության հարցերը՝ որտե՞ղ և ինչքա՞ն գնել, ավելի թա՞նկ, թե էժան, այլևս դեր չեն խաղում»,- news.ru-ի հետ զրույցում պարզաբանել է Խրամչիխինը։
Իսկ ՌԴ ԱԳՆ դիվանագիտական ակադեմիայի IAMP կենտրոնի ղեկավար Վադիմ Կոզյուլինը նշել է, որ վերջին ամիսներին Երևանը դադարեցրել է ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու սպառնալիքներ հնչեցնել։ Նա չի բացառում, որ Փաշինյանի պահվածքի վրա ազդել է հարևան Վրաստանի արտաքին քաղաքականության մեջ ձևավորվող շրջադարձը, քանի որ այնտեղով է անցնում Հայաստանի և Եվրամիության միջև միակ ցամաքային ճանապարհը։ «Մոսկվայի և Թբիլիսիի միջև հարաբերությունների որոշակի ջերմացումը կարող է ազդել թե՛ Փաշինյանի հռետորաբանության և թե՛ գործողությունների վրա։ Չնայած իր ողջ «հակառուսականությանը», նա դեռևս պրագմատիկ քաղաքական գործիչ է: Նա պետք է հաշվի առնի այն, որ Հայաստանն աշխարհագրորեն հեռու է Ֆրանսիայից կամ ԱՄՆ-ից, բայց Ռուսաստանն ու Վրաստանը մոտ են։ Իհարկե, դա չէ Փաշինյանի մոտիվացիայի գլխավորը, բայց նա որոշ չափով հաշվի է առնում ռուս-վրացական հարաբերությունների նոր միտումը»,- news.ru-ին ասել է Կոզյուլինը։
Մոսկվան այս տարի ակնկալում է Երևանի հետ առևտրաշրջանառության ռեկորդային ցուցանիշի հասնել, ասել է Հայաստանում ՌԴ դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը։ «Եթե խոսենք կոնկրետ թվերի մասին, ապա արդեն 2024 թվականի առաջին կիսամյակում Ռուսաստանի և Հայաստանի միջև ապրանքաշրջանառությունը գերազանցել է 8,3 միլիարդ դոլարի նշագիծը»,- նշել է դեսպանը։ Դիվանագետի խոսքով, նախապատրաստվում են նոր համատեղ տնտեսական նախագծերի մեկնարկ, որոնք կնպաստեն Հայաստանում արդյունաբերության զարգացմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը և բյուջեի հարկային եկամուտների ավելացմանը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
