Հարավային Կովկասը և Իրանի բարդ մանևրները
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Իրանցի պաշտոնյաների կողմից Զանգեզուրի միջանցքի վերաբերյալ կրկնվող հայտարարություններն արտացոլում են Թեհրանի դժգոհությունը Մոսկվայի այն դիրքորոշման նկատմամբ, որ Նախիջևանը պետք է կապվի Ադրբեջանի հիմնական տարածքի հետ հայկական տարածքով։ Թեհրանն իր ուշադրությունը կենտրոնացրել է Ռուսաստանի և Ադրբեջանի հետ Հայաստանի կողմից ստորագրված միջազգային պայմանագրերից մեկի վրա, որը վերջ է դրել 2020 թվականի վերջին ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմին։ Միևնույն ժամանակ, այն իրադարձություններին, որոնք շատ ավելի լուրջ վտանգ են ներկայացնում Իրանի ազգային անվտանգության համար, ինչպիսիք են Վաշինգտոնի և Երևանի համատեղ զորավարժությունները, ինչպես նաև Հայաստանում արևմտյան դիտորդական առաքելության գործունեությունը, քիչ ուշադրություն է դարձվում, գրում է Russiancouncil.ru-ն։
Իրանը ձգտում է օգտվել աշխարհում ստեղծված քաղաքական իրավիճակից Արևմուտքի հետ հարաբերություններում դիվանագիտական օգուտներ ստանալու համար, այդ թվում միջուկային հարցերի շուրջ հնարավոր բանակցություններում, բայց միևնույն ժամանակ բախվում է Ռուսաստանի հետ գործընկերային հարաբերություններ կառուցելու լուրջ մարտահրավերների հետ։ Զանգեզուրի միջանցքի վերաբերյալ Իրանի որոշ մտահոգություններ հասկանալի են հատկապես Ադրբեջանի և Թուրքիայի վրա ունեցած կարևոր լծակները կորցնելու առումով։ Սակայն դրանք միակ ռիսկերը չեն տարածաշրջանում, և խնդիրը պետք է դիտարկել ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստում։ Հատկանշական է այն, որ, ըստ պլանների, միջանցքը լինելու է Ռուսաստանի վերահսկողության ու հսկողության ներքո, և դա հաշվի առնելով Թեհրանի և Մոսկվայի երկարամյա համագործակցությունն անվտանգության ոլորտում։ Ռուս սահմանապահները տասնամյակներ շարունակ տեղակայվել են Իրան-Հայաստան սահմանի երկայնքով, սակայն այդ ներկայությունը երբեք վտանգ չի ներկայացրել Իրանի անվտանգությանը: Թերևս Թեհրանը օգտագործում է Զանգեզուրի միջանցքի հարցը որպես պատրվակ Կովկասի հետ կապ չունեցող հարցերի վերաբերյալ Ռուսաստանից իր դժգոհությունն արտահայտելու համար։
Տարածաշրջանային ազդեցության քարտեզն արմատական փոփոխությունների է ենթարկվել, ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում Ադրբեջանի հաղթանակից հետո Իրանը կորցրել է իր դիրքերի մեծ մասը Հարավային Կովկասում։ Այդ փոփոխությունները տեղի են ունենում այն ժամանակ, երբ Իրանի դիրքերը տարածաշրջանում և համաշխարհային ասպարեզում հեռու են իդեալական լինելուց: Այս համատեքստում էլ Մոսկվայի հետ լարվածությունը վկայում է բարդ դիվանագիտական խաղի մասին, որը Թեհրանից պահանջում է մանևրելու մեծ հմտություն:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
