Կորոնավիրուսային վարակից վախճանվել է երաժիշտ Հայկոն՝ Հայկ Հակոբյանը. պատմության այս օրը (29 սեպտեմբեր)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ- Սուրճի համաշխարհային օր

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1808 - ռուս գեներալ-ֆելդմարշալ Իվան Գուդովիչը սկսել է արշավը դեպի Երևան և  Աշտարակի մոտ ջախջախել Երևանի սարդար Հուսեին Ղուլի խանի չորս հազարանոց հեծելազորը։

1929 – վախճանվել է բանաստեղծ Հովհաննես Հովհաննիսյանը:

1951 – վախճանվել է գրականագետ, փիլիսոփա Հայկ Գյուլիքևխյանը:

1979 – վախճանվել է ասմունքող Սուրեն Քոչարյանը։

2001 – վախճանվել է իրավաբան Վարդան Մուսախանյանը։

2006 - պետական այցով Հայաստան է ժամանել Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակը տիկնոջ հետ:

- պաշտոնապես մեկնարկել է «Հազարամյակի մարտահրավեր» հայաստանյան ծրագիրը, ըստ որի աղքատության հաղթահարմանն է ուղղվել 235 միլիոն դոլլար։

2009 - հազարավոր հայեր Գլենդելում բողոքի ցույց են անցկացրել և դատապարտել հայ-թուրքական նախաստորագրված արձանագրությունները։

2012 - Արմավիրի մարզում մեծ շուքով բացվել է  «Զիարիտ» եզդիական տաճարը, որը առաջին նման տաճարն է, որը կառուցվել է բուն եզդիական հայրենիքից դուրս։

2014 – վախճանվել է թերապևտ, քաղաքական գործիչ Դավիթ Հակոբյանը։

2015 – վախճանվել է ֆրանսահայ ջութակահար Ժան Տեր-Մերկերյանը։

2018- պաշտոնապես ստեղծվել է «Սասնա ծռեր» կուսակցությունը։

2020 - ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ժամանակ խփվել է հայկական Су-25 ինքնաթիռ, որի առթիվ հայկական կողմը հայտարարել է, որ այն խոցվել է թուրքական F-16 կործանիչի կողմից, բայց ադրբեջանական կողմը հերքել է դա:

2021- կորոնավիրուսային վարակից վախճանվել է երաժիշտ Հայկոն՝ Հայկ Հակոբյանը:

2023 - Ստեփանակերտից Կոռնիձոր մեկնելու ճանապարհին՝ Հակարի կամրջի մոտ, Ադրբեջանի կողմից գերեվարվել և ձերբակալվել են Արցախի Հանրապետության Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատար Լյովա Մնացականյանը, Պաշտպանության բանակի նախկին հրամանատարի առաջին տեղակալ, գեներալ-մայոր Դավիթ Մանուկյանը։

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

մ.թ.ա. 106 – վախճանվել է Հռոմի կայսր Գնեոս Պոմպեոսը։

1515 — Շվեյցարիան հավերժ խաղաղության պայմանագիր է կնքել Ֆրանսիայի հետ։ 

1547 – ծնվել է իսպանացի գրող Միգել դե Սերվանտեսը։

1567 - տեղի է ունեցել Միշելադան, որը հանդիսացել է Երկրորդ հուգենոտյան պատերազմի պատճառներից մեկը։

1571– ծնվել է Վերածննդի ժամանակաշրջանի իտալացի մեծ գեղանկարիչ Միքելանջելո Մերազի դա Կարավաջոն։

1621 - կնքվել է Խիտոնյան պայմանագիրը, ըստ որի Լեհաստանը պարտավորվորություն է ստանձնել Թուրքիայի հանդեպ թույլ չտալ զապորոժեական կազակներին ասպատակություններ իրականացնել Ղրիմում։

1650 - Հենրի Ռոբինսոնը Լոնդոնում բացել է առաջին ամուսնական գործակալությունը։

- Հոլլանդիան ճանաչել է Անգլիայի իրավունքը Լոնգ-Այլենդ կղզու նկատմամբ

(Հյուսիսային Ամերիկա)։

1717 - տեղի է ունեցել Գվատեմալյան երկրաշարժը, որի արդյունքում մասնակի ավերվել է Գվատեմալայի մայրաքաղաք Անտիգուա-Գվատեմալան։

1739 - ըստ Բելգրադյան խաղաղության պայմանագրի Ռուսաստանը Թուրքիայից ստացել է Ազով և Օչակով քաղաքները։

1758 – ծնվել է անգլիացի ծովակալ, դերկոմս Հորացիո Նելսոնը։

1793 - անգլիական սպորտային ամսագրում առաջին անգամ հիշատակվել է թենիս սպորտային խաղը։

1829 - Լոնդոնում ներքին գործերի նախարար Ռոբերտ Պիլի հրամանով ստեղծվել է քաղաքացիական միլիցիա, որը հետագայում դարձել է Սքոթլոնդ-Յարդը։

1842 - Ուիլյամ Հենսոնը հրատարակել է շոգեշարժիչով աշխատող ինքնաթիռի իր նախագիծը, որը հետագայում նաև արտոնագրել է։

1864 - ԱՄՆ-ի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ տեղի է ունեցել Չաֆֆինս-Ֆարմի ճակատամարտը։

- ստորագրվել է Լիսաբոնյան պայմանագիրը, ըստ որի որոշվել են Իսպանիայի և Պորտուգալիայի թագավորությունների սահմանները։

1885 - Անգլիայի Բլեքփուլում սկսել է երթևեկել առաջին էլեկտրական տրամվայը։

1887 - հիմնադրվել է «Համբուրգ» ֆուտբոլային ակումբը։

1897 - Բուենես-Այրեսի «Օլիմպո» թատրոնում «Կրեոլական դատ» թատերական ներկայացման պրեմերայի ժամանակ առաջին անգամ պարել են տանգո պարը։

1901 – ծնվել է իտալացի նշանավոր ֆիզիկոս, մաթեմատիկոս Էնրիկո Ֆերմին։

1902 - վախճանվել է ֆրանսիացի լրագրող, գրող Էմիլ Զոլան։

1911 - Իտալիան պատերազմ է հայտարարել Օսմանյան կայսրությանը։

1916 - «Standard Oil» ընկերության հիմնադիր Ջոն Ռոկֆելլերը դարձել է աշխարհի առաջին միլիարդատերը։

1918 - Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Բուլղարիան կապիտուլացիայի է ենթարկվել։

1930 - Ջորջ Բեռնարդ Շոուն հրաժարվել է ստանալ պէրի տիտղոս։ 

1936 – ծնվել է իտալացի ճանաչված գործարար, քաղաքական գործիչ Սիլվիո Բերլուսկոնին:

1938 - կնքվել է Մյունխենյան համաձայնագիրը Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի և Իտալիայի միջև, ըստ որի Չեխոսլովակին պետք է 10 օրվա մեջ Գերմանիային հանձներ Սուդեթական մարզը։

1941 - Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ սկսվել են սպանությունները Կիևի մոտ գտնվող Բաբի Յարում, որի ժամանակ գերմանացիները սպանել են մոտ 60 000 հրեա, գնչու և խորհրդային ռազմագերի։ 

1943 - Տոկիոյի դատարանը խորհրդային հետախույզ Ռիխարդ Զորգեին դատապարտել է մահապատժի։

1954 – Փարիզում ստեղծվել է Ատոմային հետազոտությունների եվրոպական կազմակերպությունը:

1957– Չելյաբինսկի մարզի Օզյորսկ ավանի «Մայակ» գործարանում տեղի է ունեցել ատոմային վթար:

1979 - Հովհաննես Պողոս 2-րդը դարձել է Իռլանդիա այցելություն կատարած առաջին Հռոմի պապը։

1984 - Կուանդա ավանում հանդիպել են Բայկալ-Ամուրյան Մագիստրալի արևմտյան և արևելյան երկաթգծային շինարարական ջոկատները, ԲԱՄ-ը ամբողջականացվել է։

2004 - Տուտատիս աստերոիդն անցել է Երկիրից չորս լուսատարի հեռավորության վրա։

Կ.Խաչիկյան