Փաշինյանի նոր հեքիաթը և Զախարովայի արձագանքը. Հայաստանի վարչապետն աճպարարում է փաստերով Ռուսաստանին բացառելու համար
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Հայաստանի վարչապետը դժգոհել է, որ վերջին շրջանում շատերը սխալ են մեկնաբանում Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և Հայաստանի ղեկավարների 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը։ Նրա խոսքով, փորձեր կան ներկայացնելու, որ փաստաթուղթը ենթադրում է «երրորդ ուժերի կամ երկրների կողմից» Հայաստանի տարածքով անցնող հաղորդակցությունների անվտանգության ապահովումը։
«Նման ըմբռնումն իրականության հետ կապ չունի։ Հայաստանի տարածքով շարժվելիս անվտանգության ապահովման և երաշխիքների տրամադրման գործառույթը վերապահված է Հայաստանին։ Եռակողմ հայտարարության մեջ նման դրույթ ընդհանրապես չկա»,- ասել է Փաշինյանը «Երևանյան երկխոսության» ֆորումում, որին մասնակցել են արևմտյան երկրների, Իրանի, Հնդկաստանի և միջազգային կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, գրում է news.ru-ն։
Նա նաև ասել է, որ «ոմանք» փորձում են գոյություն չունեցող կետ մտցնել։ «Դա նոր դիվանագիտական տեխնիկա է, որն ինձ համար անհասկանալի է. հղում անել փաստաթղթին և ներկայացնել մի կետ, որը չկա փաստաթղթում։ Պետք է նշել, որ նման մոտեցումը մեզ համար անընդունելի է»,- եզրափակել է Հայաստանի վարչապետը։
Իր իրավացիությունն ապացուցելու համար Փաշինյանը նույնիսկ մեջբերել է մի հատված եռակողմ համաձայնագրից: Սակայն, չգիտես ինչու, նա ամբողջությամբ չի մեջբերել տեքստը։ Մինչդեռ հայտարարության 9-րդ կետի վերջում հստակ ասվում է, որ «տրանսպորտային հաղորդակցությունների հսկողությունն իրականացնում է Ռուսաստանի ԱԴԾ սահմանային ծառայությունը»։ Ընդ որում, նման ձևակերպմամբ փաստաթղթի տեքստը հրապարակված է ոչ միայն Կրեմլի, այլ նաև անձամբ Փաշինյանի պաշտոնական կայքում։
Զարմանալի չէ, որ Հայաստանի վարչապետի հայտարարությունը թյուրըմբռնում է առաջացրել Բաքվում։ Ադրբեջանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Այխան Հաջիզադեի խոսքով Փաշինյանը սխալ է մեկնաբանել իր պարտավորությունները։
«Եռակողմ հայտարարության 9-րդ կետում հստակ նշված են Հայաստանի պարտավորությունները և տրանսպորտային կապերի մոնիտորինգի կարգը»,- ասել է Հաջիզադեն։
Հայաստանի վարչապետի խոսքերը տարակուսանքով են ընդունել նաև Մոսկվայում: ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան ուշադրություն է հրավիրել իր հակառուսական հայտարարություններով հայտնի Հայաստանի խորհրդարանի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի ելույթի վրա։ Փաշինյանի հայտարարությունից մի քանի ժամ առաջ նա ասել էր, որ Հայաստանի իշխանությունները պետք է մտածեն ռուս սահմանապահների Թուրքիայի և Իրանի հետ հանրապետության սահմանին մնալու անհրաժեշտության մասին։ Զախարովան հայտարարել է, որ Հայաստանից ռուս սահմանապահների դուրսբերումը կազդի երկրի սահմանների անվտանգության վրա։ Իսկ Փաշինյանի 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարությունը վկայակոչելու մտավարժանքների հետ կապված Զախարովան նշել է, որ Մոսկվան տեսնում է ինչպես առկա փաստաթղթերը, այնպես էլ դրանց դրույթները շահարկելու կրկնվող փորձերը։ Սակայն, ըստ դիվանագետի, պետք է հարգել նրանց ջանքերը, ովքեր ստեղծել են փաստաթղթերի համապատասխան դրույթները հանուն տարածաշրջանում խաղաղության և կայունության, և չպետք է «խաղալ բառերի հետ»։ «Ինչպես հայտնի կրկնապատկերում, երբեմն խաղում ենք, երբեմն չենք խաղում։ Ի վերջո, խոսքը միջազգային իրավունքի, կողմերի ստորագրած փաստաթղթերի մասին է։ Այդ փաստաթղթերը կախարդական փայտիկով չեն իրականացվում, այլ ներդրում անող մարդկանցով։ Անհնար է փաստաթղթերի մեջբերումներին այդքան անլուրջ և անպատասխանատու վերաբերվել»,- ասել է Զախարովան։
Փաշինյանը հաճախ է դիմում ստի, news.ru-ի հետ զրույցում ասել է հայ քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը։ Նրա խոսքով, Հայաստանի իշխանությունները շարունակում են Ռուսաստանին Հայաստանից և ամբողջ Հարավային Կովկասից դուրս մղելու քաղաքականությունը, այդ թվում փորձելով հրաժարվել ռուսական ներկայությունից հօգուտ եվրոպացի սահմանապահների։
«Ժամանակին Ռուսաստանն առաջարկում էր ՀԱՊԿ առաքելություն Հայաստանում, սակայն Փաշինյանը հրաժարվեց։ Բայց հետո եվրոպացի դիտորդներ հայտնվեցին։ Եվրամիությունը ողջունել է Հայաստանի եվրոպական նկրտումները և պատրաստակամություն հայտնել խորացնել համագործակցությունը։ Մասնավորապես, տեղեկություններ կան, որ ԵՄ առաքելությունը կարող է ընդլայնվել մինչև հայ-թուրքական սահման։ Ակնհայտ է, որ Փաշինյանը ցանկանում է ձերբազատվել ռուսական ներկայությունից»,- ընդգծել է Միքայելյանը։
Փաշինյանը դեմ է, որ ռուս սահմանապահները վերահսկեն Զանգեզուրի միջանցքը, քանի որ որոշակի պարտականություններ ունի արևմտյան գործընկերների հանդեպ, news.ru-ի հետ զրույցում ասել է «Մայր Հայաստան» շարժման առաջնորդ Անդրանիկ Թևանյանը։ Նրա կարծիքով, ինքը՝ Հայաստանի վարչապետը, խճճվել է Մոսկվայի հետ համագործակցության մասին իր հայտարարություններում։
«Թեև Փաշինյանը երբեմն անում է ռուսամետ հայտարարություններ, սակայն նրա արևմտամետ վեկտորը մնում է անփոփոխ։ Մեկ խնդիրներ չունի Ռուսաստանի հետ, մեկ պատրաստվում է դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից։ Նա խճճվել է ու մեզ խճճել։ Բայց մի բան է հստակ. Երևանը շարունակում է իր արևմտյան գործընկերների հրահանգով Ռուսաստանին տարածաշրջանից դուրս մղելու քաղաքականությունը»,- ասել է Թևանյանը։
Հիշեցնենք, որ Թուրքիայի (345 կմ) և Իրանի (45 կմ) հետ Հայաստանի պետական սահմանի պաշտպանության համակարգն ամբողջությամբ պահպանվել է դեռևս ԽՍՀՄ ժամանակներից։ Այստեղ ռուս սահմանապահների ներկայության հիմք է հանդիսանում 1992 թվականի սեպտեմբերի 30-ին Երևանում կնքված միջպետական համաձայնագիրը հանրապետության տարածքում ռուսական սահմանապահ զորքերի կարգավիճակի մասին։ Այս տարվա մայիսին ԱԴԾ տնօրեն Ալեքսանդր Բորտնիկովը հայտնել էր, որ Երևանը խնդրել է Մոսկվային դուրս բերել ռուս սահմանապահների ժամանակավոր աշխատանքային խմբերը սահմանազատման գծից, ինչպես նաև խնդրել է ռուսական կողմին հետ կանչել սահմանապահներին Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանից։ Երկու դեպքում էլ Ռուսաստանը տվել է իր համաձայնությունը։
Երկկողմ բանակցությունների նույն սխեման անհրաժեշտ է նաև այն ժամանակ, երբ Հայաստանի իշխանությունները որոշեն դուրս բերել ռուս սահմանապահներին Թուրքիայի և Իրանի հետ Հայաստանի սահմանից, news.ru -ի հետ զրույցում ասել է «Ռուսաստանի սպաներ» կազմակերպության ղեկավար, պահեստի գեներալ-մայոր Ալեքսանդր Միխայլովը։ Նրա խոսքով այդ մասին դեռ խոսակցություն չկա, և Փաշինյանը «ուղղակի տեղեկատվական լցոնումներ է անում»։
«Ռուսաստանը պետք է մասնակցի այդ թեմայի քննարկմանը։ Փաշինյանը չի կարող վերահսկել ռուսական զորքերին, ռուս սահմանապահներին: Նա Հայաստանի վարչապետն է, ով միայն լրագրողների ուշադրությունն է գրավում»,- ասել է Միխայլովը։
Զանգեզուրի միջանցքը «Հյուսիս-Հարավ» ապագա միջազգային տրանսպորտային միջանցքի մասերից մեկն է, news.ru-ին պարզաբանել է Ժամանակակից պետական զարգացման ինստիտուտի տնօրեն Դմիտրի Սոլոննիկովը։ Նրա խոսքով, այդ երթուղու մի ճյուղը Ռուսաստանը կապում է Պարսից ծոցի Իրանի հարավային նավահանգիստների հետ, իսկ մյուսը հենց Զանգեզուրի միջանցքով, գնում է Նախիջևան և Թուրքիա և Ռուսաստանին կապում Միջերկրական ծովի նավահանգիստների հետ։
«ՆԱՏՕ-ի և ԱՄՆ-ի հիմնական խնդիրն է վերահսկողություն հաստատել աշխարհի բոլոր ռազմավարական, առևտրային և լոգիստիկ ուղիների վրա, այդ թվում Հարավային Կովկասում։ Այժմ արևմտյան երկրների ներկայացուցիչները ցանկանում են Հայաստանի իշխանությունների միջոցով վերահսկողության տակ առնել Զանգեզուրի միջանցքը, որպեսզի այն վերջնականապես դնեն ԱՄՆ Զինված ուժերի և ՆԱՏՕ-ի վերահսկողության տակ»,- ասել է Սոլոննիկովը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
