Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

ԱՄՆ նոր սերնդի միջուկային ռեակտորների վառելիքը հեշտությամբ կարող է վերածվել զենքի, զգուշացնում են գիտնականները

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Ամերիկյան «Մտահոգ գիտնականների միություն» (UCS) ոչ առևտրային կազմակերպությունը վերլուծել է HALEU կամ այլ կերպ ասած մետաղական բարձրորակ ցածր հարստացված ուրանի վառելիքը, որն ԱՄՆ-ում համարվում է նոր սերնդի ատոմակայանների հիմնական վառելիքը։ Ինչպես պարզվել է, HALEU վառելիքը հեշտությամբ վերածվում է զենքի, իրենց հզորությամբ այնպիսի ատոմային ռումբերի, որոնք համարժեք են Հիրոսիմայի և Նագասակիի վրա նետված ատոմային ռումբերին, գրում է 3dnews.ru-ն:

ԱՄՆ-ում խոստումնալից նոր ռեակտորները պետք է զգալիորեն ավելի փոքր լինեն, քան ժամանակակիցները, և քանի դեռ կոմպակտ լուծումներ չեն ներկայացվել, ապա դա նշանակում է, որ հարստացման բարձր տոկոս ունեցող ռադիոակտիվ նյութեր պետք է օգտագործվեն որպես վառելիք։ Այսօր ատոմակայանների վառելիքը հարստացված է մինչև 5 տոկոս։ HALEU-ի խոստումնալից նոր վառելիքը հարստացված կլինի մինչև 20% և ավելի: «Մտահոգ գիտնականների միության» վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ ատոմային վառելիքը 12% հարստացվածությամբ բավարար է «Հիրոսիմայի մակարդակի» ատոմային ռումբ ստեղծելու համար։ Իսկ նման ռումբ ստեղծելու համար անհրաժեշտ ողջ գրականությունը հասանելի է համացանցից անվճար (որտեղից էլ այն վերցրել են վերլուծաբանները): Արտադրությունը կտևի 7-ից 10 օր։

HALEU վառելիքը ինչ-որ կերպ, բնականաբար, կա միջուկային զենքի սահմանափակման ուղեցույցների և կանոնների ցանկում: Սակայն այսօր այն չի ենթարկվում նույն խիստ հսկողությանը, ինչ զենքի համար նախատեսված պլուտոնիումը կամ բարձր հարստացված ուրանը: Մինչդեռ միջուկային զենքի բաղադրիչ ստանալու համար անհրաժեշտ է ընդամենը 10-15 անգամ ավելի շատ HALEU վերցնել, քան զենքի այլ բաղադրիչ օգտագործելու դեպքում։ Եթե ​​HALEU-ն զենքի բաղադրիչի վերածելու համար բավարար քանակ լինի, ապա դա կարելի է անել մեկ շաբաթում:

Կազմակերպությունը խորհուրդ է տալիս վերանայել HALEU վառելիքի գողության կամ այլ կորստի դեպքում վերահսկող մարմիններին վերահսկելու և տեղեկացնելու կանոնները: Առաջարկվում է նաև վերանայել առաջադեմ միջուկային ռեակտորների նախագծերը HALEU-ի վառելիքի հարստացման մակարդակի պահանջները 12%-ից ցածր սահմանելու համար։ Այսօր ԱՄՆ-ում HALEU վառելիքը մատակարարվում է հիմնականում Ռուսաստանի կողմից (տարբեր գնահատականներով առնվազն 95%-ը)։ ԱՄՆ-ում փորձում են սուբսիդիաներ օգտագործել այս տեսակի սեփական վառելիք մշակելու համար։ Շուտով այն կպահանջվի, օրինակ, Terra Power ռեակտորի համար, որը սուբսիդավորվում է Բիլ Գեյթսի կողմից։ Դրա շինարարությունը կսկսվի այս ամիս և կտևի մինչև 2030 թվականի վերջը։ Այդ իսկ պատճառով վտանգավոր վառելանյութերի շրջանառության կարգավորումը պետք է սկսել անհապաղ։

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

www.1or.am

Ընդդիմադիրների ամենօրյա «կենցաղը»՝ դատարաններից մինչև կալանավայրեր. ինչպե՞ս սահմանափակել կալանքի համատարած կիրառումը. «Փաստ»Նոր աշխարհակարգի շեմին. ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին ազդեցության գոտիների վերաբաժանման պայմաններում. «Փաստ»Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը. «Փաստ»Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԵնոքավան-Կարմիրգյուղ ճանապարհին նոյեմբերի 19-ին պայթեցման աշխատանքներ կիրականացվենԻրանի բանակը հայտարարել է Քուվեյթի ռազմակայանում տեղակայված ամերիկյան Patriot համակարգերին հարվածելու մասինՍպասվում է կարճատև անձրև. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի«Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակովԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունըԱրգենտինայի երիտասարդ աստղերը 7:0 հաշվով հաղթել են Կոստա Ռիկայի հավաքականինՍլովակիայում տեղի են ունեցել հակակառավարական զանգվածային հանրահավաքներԱԷՄԳ-ն հույս ունի, որ շատ շուտով կկարողանա վերսկսել Իրանի օբյեկտների ստուգումները․ ԳրոսսիՀայտնի են Globe Soccer Awards 2026-ի բոլոր անվանակարգերի թեկնածուներըՔեմբրիջի բառարանը հայտարարել է 2026 թվականի բառըԿանդինսկու՝ Բաուհաուսի շրջանի ստեղծագործությունը ռեկորդ է սահմանել Christie's-ի աճուրդումՄԱԿ-ը պետք է որոշակի դեր խաղա միջազգային hակամարտությունների, այդ թվում՝ Ուկրաինայում hակամարտության կարգավորման գործընթացներում. Ռաֆայել ԳրոսիՓաշինյանը և Գերմանիայի ԱԳ նախարարը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ-ի միջև առևտրատնտեսական կապերի խթանման ուղղությամբ իրականացվող քայլերըՎանաձոր համայնքի տիրապետմանն է վերադարձվել Հրանտ Մաթևոսյանի անվան այգու տարածքում գտնվող 18-րդ հողատարածքը«Ֆազի»՝ Սերգեյ Գրիգորյանի uպանողին Ռուսաստանից բերել են ՀայաստանԻրանը Հորմուզի նեղուցի երկնքում խnցել է ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ«Toyota»-ն «Չայնիի» ոլորաններում բախվել է արգելապատնեշներին, վիրավորները հարազատ եղբայրներ են․ ShamshyanԱբու Դաբիում աճուրդի են հանվել Մայքլ Ջեքսոնին պատկանող ավելի քան 100 իրԷրդողանը կոչ է արել nւժեղացնել ճնշումը Իսրայելի վրա՝ Գազայում шղետը դադարեցնելու համարՖրանսիայում դպրոցականների բողոքի ակցիաների մեկնարկից ի վեր ձերբակալվել է ավելի քան 7,000 մարդԵրկրաշարժ է տեղի ունեցել ԹուրքիայումՆախատեսվում է երկարաձգել Արցախից տեղահանված անձանց կարգավիճակի ժամկետը․ մանրամասներԹՐԻՓՓ-ի մուտքի և ելքի հատվածները գտնվում են Ադրբեջանի տարածքում, հիմնական տեխնիկական պարամետրերը պետք է համաձայնեցվեն Բաքվի հետ. ԲայրամովՀայտնի են 2027 թվականի ձմեռային զորակոչի և զորացրման ժամկետներըԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ֆերնետ լիկյորԴանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարարՔՊ-ն այդքան ձայն չի ստացել, որ սահմանադրական հանրաքվե նախաձեռնի. Լևոն ՔոչարյանՌումինիայում 5,7 մագնիտուդ nւժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել. կան տnւժածներԳառնիում 19-ամյա երտասարդը կոկաինով 30 փաթեթ է տեղադրել (տեսանյութ)Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է2027 թվականի պետբյուջեի նախագծի հիմնական ցուցանիշներըԵս շատ կցանկանայի, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի. Յոհան ՎադեֆուլՈսկու գինը 2025–ի սեպտեմբերի 29-ից ի վեր առաջին անգամ իջել է 3 800 դոլարից ցածրՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. ՊուտինԲոլորն էլ գիտեն, որ Ադրբեջանի վերջին պահանջը մեր պատմության ավարտն է. որքան էլ զարմանալի հնչի, Ադրբեջանի «վերջին պահանջը» Ադրբեջանում չի ձևավորվում, այլ՝ Հայաստանում. ՀովհաննիսյանԱՄՆ-ը դիտարկում է Թրամփի և Կիմ Չեն Ընի հանդիպման հնարավորությունը. Ռուբիո«ԵՄ-ն Փաշինյանին նախապատրաստել է Պուտինի հետ հանդիպումից առաջ, որը կորոշի Հայաստանի ճակատագիրը. Իսկ փող ընդհանրապես չտվեցին»
Ամենադիտված