Հայաստանն ու Ադրբեջանը «CAESAR»-ի պատճառով վիճել են պատերազմի և խաղաղության շուրջ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
Երևանը և Փարիզը պայմանագիր են կնքել ֆրանսիական 155 մմ տրամաչափի ինքնագնաց հրետանային CAESAR համակարգերի մատակարարման մասին, որոնք կարող են խոցել թիրախներն ավելի քան 40 կմ հեռավորության վրա։ Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարար Սեբաստիան Լեկորնուի խոսքով, նման կերպ Հինգերորդ Հանրապետությունը շարունակել է ամրապնդել պաշտպանական հարաբերությունները Հայաստանի հետ։ Բայց այդ գործարքն արժանացել է Ռուսաստանի և Ադրբեջանի ցավոտ արձագանքին, գրում է ng.ru-ն։
Մոսկվան հայտարարել է, որ Փարիզն օգտագործելով Երևանի և Բաքվի միջև տարաձայնությունները փորձում է հրահրել էսկալացիայի հերթական փուլ Հարավային Կովկասում։ Միևնույն ժամանակ, Ֆրանսիայի կառավարությունն աշխատում է ոչ միայն իր շահերից ելնելով, այլ նաև հանդես է գալիս որպես «ՆԱՏՕ-ի գաղափարախոսության դիրիժոր», կարծում են Ռուսաստանի իշխանությունները։
Ադրբեջանի դիրքորոշումը մոտ է Ռուսաստանի դիրքորոշմանը: Հանրապետության պաշտպանության նախարարությունն ընդգծել է, որ տարածաշրջանում իրավիճակի սրման և պատերազմի նոր օջախ ստեղծելու պատասխանատվությունն ամբողջությամբ ընկնելու է Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի բռնապետություն և Հայաստանի ղեկավարության վրա, որը «արյունալի ռազմական ագրեսիա իրականացնելու փորձ ունի»:
«Այն փաստը, որ Ֆրանսիան մահաբեր և հարձակողական հրետանի և այլ տեսակի զինատեսակներ է մատակարարում Հայաստանին, չնայած ադրբեջանական կողմի նախազգուշացումներին, Ֆրանսիայի սադրիչ գործողությունների հերթական վկայությունն է», - հայտարարել է գերատեսչությունը։ Ավելի զուսպ է գտնվել Ադրբեջանի նախագահի աշխատակազմի արտաքին քաղաքականության բաժնի ղեկավար Հիքմեթ Հաջիևը։ «Մենք արդյունավետ չենք համարում Ֆրանսիայի քաղաքականությունը Հարավային Կովկասում: Դա չի նպաստում խաղաղության օրակարգի առաջխաղացմանը... Իրավիճակում, երբ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև նորմալացման գործընթաց է ընթանում, Ֆրանսիայի կողմից վարվող ռազմականացման քաղաքականությունը լուրջ վտանգ է ներկայացնում»,- ասել է նա։
Չի լռել նաև Հայաստանի ԱԳՆ-ն։ «Պաշտոնական Բաքվի արձագանքը Հայաստանի և Ֆրանսիայի ռազմատեխնիկական համագործակցությանը տարակուսելի է։ Ժամանակակից տեխնիկայով զինված մարտունակ բանակ ունենալը ցանկացած երկրի ինքնիշխան իրավունքն է»,- ընդգծել են նախարարությունից։ Միաժամանակ վարչությունը նշել է, որ Երևանը ճանաչում է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը Խորհրդային Հանրապետության սահմաններում։ Միևնույն ժամանակ, արտաքին գործերի նախարարությունը կոչ է արել Բաքվին «վերջ դնել Հայաստանի ավելի քան 30 գյուղերի կենսական տարածքների օկուպացմանը»։
«Ամեն առիթով տարածաշրջանային էսկալացիա կանխատեսելու Ադրբեջանի պրակտիկան մտորումների տեղիք է տալիս և հաստատում է մի շարք վերլուծական կենտրոնների փորձագետների այն վերլուծությունը, որ Ադրբեջանն ամեն ինչ կանի Հայաստանի հետ խաղաղության համաձայնագրի կնքման գործընթացը խաթարելու և Բաքվում կայանալիք COP29-ի գագաթնաժողովի ավարտից հետո նոր ագրեսիա սանձազերծելու նպատակով», - նշվել է գերատեսչությունում։
Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն հակադարձել է հիշեցնելով ադրբեջանական հողերի 30 տարվա «օկուպացիայի» մասին։ «Վրդովեցուցիչ է այն, որ ոչ մի սահման չճանաչող Հայաստանը ռազմական դիրքերը, որտեղ գտնվում են ադրբեջանցի զինվորները, ներկայացնում է որպես Հայաստանին պատկանող գյուղերի տարածքներ՝ չնայած սահմանազատման բացակայությանը, և մեղադրում է Ադրբեջանին օկուպացիայի մեջ»,- վրդովված գրել է Բաքուն։ Նրանք նաև կոչ են արել Երևանին վերաշարադրել Սահմանադրությունը և այլ օրենքները, որոնք վերաբերում են Հանրապետության Անկախության հռչակագրին: «Հայաստանի արտգործնախարարության տրամաբանությունը, որ այդ խնդիրը կարելի է անտեսել, վկայում է այն մասին, որ այդ երկիրը շահագրգռված չէ կայուն խաղաղությամբ և փորձում է միայն պահպանել այս իրավիճակը որպես ապագայում Ադրբեջանի դեմ ագրեսիա վերսկսելու այլընտրանքային տարբերակ… Մենք ևս մեկ անգամ շեշտում ենք, որ տարածաշրջանում նոր լարվածություն ստեղծելու և խաղաղությանն ու կայունությանը խոչընդոտող Հայաստանի նենգ քաղաքականությունը որևէ արդյունքի չի բերի»,- եզրափակել է Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն։
Կառլովի համալսարանի դոկտորանտ, քաղաքագետ Բահրուզ Սամադովը ng.ru-ին բացատրել է, որ այս փուլում հայկական զենքը որևէ կերպ չի կարող լրջորեն սպառնալ Ադրբեջանին, սակայն Բաքուն դժգոհ է Երևանի ռազմական ներուժի աճից։ «Ոչ մի ապացույց չկա, որ Ադրբեջանը պատրաստվում է պատերազմի Հայաստանի հետ։ Այնուամենայնիվ, Բաքվում հաստատապես հաստատվել է այն կարծիքը, որ Երևանը վտանգ է ներկայացնում։ Այդ առումով, Ադրբեջանի իշխանությունները զենքի գնումները մեկնաբանում են ոչ թե որպես Հայաստանի կողմից սեփական պաշտպանությունն ամրապնդող միջոցառում, այլ հարձակման նախապատրաստում»,- ընդգծել է փորձագետը։
Այդ գնահատականին համամիտ է Ռազմավարական հետազոտությունների և նախաձեռնությունների վերլուծական կենտրոնի ղեկավար Հայկ Խալաթյանը։ «Ադրբեջանական կողմի տեսանկյունից հայերը նույնիսկ տեսական հնարավորություն չպետք է ունենան անգամ հեռավոր ապագայում ինչ-որ կերպ սպառնալու իրենց հարևաններին։ Միևնույն ժամանակ, Հայաստանը պատժամիջոցների տակ չէ և զենք է գնում միջազգային իրավունքին լիովին համապատասխան»,- ասել է Խալաթյանը։
«Հայաստանն ու Ադրբեջանը միմյանց հակասական ազդանշաններ են ուղարկում։ Նրանք մի կողմից հայտարարում են բանակցությունների և փոխըմբռնման լուրջ առաջընթացի մասին, իսկ մյուս կողմից մեղադրում են միմյանց», - ասել է Հետխորհրդային հետազոտությունների կենտրոնի կովկասյան հատվածի գլխավոր գիտաշխատող Ալեքսանդր Կռիլովը: Նրա խոսքով նման իրավիճակը կարող է ձեռնտու լինել Ադրբեջանին։ Սկանդալները ձգձգում են բանակցային գործընթացը, որի ընթացքում Հայաստանի դիրքերը գնալով թուլանում են, այսինքն Ֆրանսիայի աջակցությամբ իրավիճակը բարելավելու Երևանի փորձը միայն ավելի է սրում իրավիճակը, կարծիք է հայտնել Կռիլովը։
Իր հերթին, ՄԳԻՄՕ-ի Կենտրոնական Ասիայի սեկտորի ղեկավար, քաղաքագետ Ստանիսլավ Պրիտչինը երկու երկրների հակասությունները բացատրել է հայ-ադրբեջանական հակամարտության շարունակվող իներցիայով։ «Արտաքին բոլոր նախադրյալներով և քաղաքական կամքի առկայությամբ դեռ կան ուժեր, որոնք շահագրգռված չեն խաղաղության հաստատմամբ։ Ավելին, Հայաստանն ու Ադրբեջանը դեռ չեն սկսել աշխատել միմյանց կերպարների մարդկայնացման ուղղությամբ։ Այդ առումով էլ զենքի ցանկացած գնում կամ զորավարժություն դիտարկվում է երկու հակառակորդների հարաբերությունների պրիզմայով»,- պարզաբանել է Պրիտչինը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
