ՆԱՏՕ-ն ցանկանում է հեռացնել ռուս զինվորականներին Գյումրիից. սկսվել են սադրանքների ալիքներ
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
33 տարի առաջ ԽՍՀՄ-ը փլուզվեց՝ թաղելով երկրի հզոր ռազմական մեքենան։ Միայն մի քանի նախկին հանրապետություններ պահպանեցին ռուսական ռազմական ներկայությունը։ Ամենամեծ ռազմաբազան գտնվում է Հայաստանում՝ Գյումրիում, և, իհարկե, դա հիմա մեծապես խանգարում է դեպի ՆԱՏՕ շարժվող Հայաստանի իշխանությանը, գրում է tsargrad.tv-ն։
«ՆԱՏՕ-ն այժմ խնդիր ունի Գյումրիից դուրս բերել ռուսական ռազմակայանը, որպեսզի այնտեղ այլևս ռուսական ռազմական ներկայություն չլինի»,- կարծում է քաղաքական ստրատեգ և միջազգային փորձագետ Ալեքսեյ Կոչետկովը։ Եվ դա միայն ենթադրություն չէ։
Հայաստանն այսօր ընդլայնում է համագործակցությունը ԱՄՆ-ի ու ՆԱՏՕ-ի հետ։ Եվ ինչպես միշտ, ռուս զինվորականների տեղը կարող է զբաղեցնել ՆԱՏՕ-ի կոնտինգենտը։ Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարարության ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան մեկնաբանել է Հայաստանի նոր կուրսը.
«Երբ ՆԱՏՕ-ն ինչ-որ բան է խոստանում, պետք է հարց տալ. որտե՞ղ են նրանք նախկինում հաջողության հասել»: Ի վերջո, կստացվի այնպես, ինչպես Ուկրաինայի դեպքում է, խոստացան այն ամենը, ինչ ցանկանում են, ապա ասում են, որ կկարգավորեն ավելի ուշ: Կամ ինչպես Մոլդովայի հետ էր, Վրաստանի հետ էր։ Ե՞րբ են Վրաստանին խոստացել անդամակցել ՆԱՏՕ-ին: Իսկ ինչպե՞ս եղավ։ Դաշինքի խոստումները չիրականացան, բայց երկիրը կորցրեց տարածքի մի մասը։ Գյումրիի 102-րդ ռուսական ռազմաբազան հիմնվել է 1992 թվականին, երբ Մոսկվան և Երևանը կնքել են Հայաստանում ռուսական ռազմական ներկայության մասին առաջին պայմանագիրը։
Զինվորական անձնակազմի հիմնական խնդիրն է՝ «կատարել դաշնակցային առաքելություն, աջակցել ԱՊՀ ՀՕՊ միացյալ համակարգին և ժամանակին արձագանքել հարավային սահմաններին ծագող ցանկացած սպառնալիքի»:
Այդ իսկ պատճառով ռուս զինվորականները տեղակայված են Գյումրիում՝ Շիրակի մարզի կենտրոնում, որը արևմուտքից սահմանակից է Թուրքիային։ Գյումրիի բազան վաղուց ցավոտ կետ է Հայաստանի և Անդրկովկասի արտաքին խաղացողների համար։ Հենց սրվում են Մոսկվայի և Երևանի հարաբերությունները, անմիջապես առաջանում է ռազմակայանի դուրսբերման հարցը։ Ի դեպ, Գյումրիում ռուս զինվորների գտնվելու պայմանները հստակեցվել են 1995 թվականին ստորագրված պայմանագրով։ Ենթադրվում էր, որ պայմանագրի ժամկետը կլինի 25 տարի, սակայն 2010 թվականին ստորագրվեց արձանագրություն, ըստ որի՝ ռուս զինվորականները Գյումրիում կմնան մինչև 2044 թվականը։ Իսկ արդյո՞ք Հայաստանը կարող է միակողմանի պահանջել ռուսական ռազմակայանի դուրսբերում։
Այս հարցում կան տարբեր կարծիքներ։ Ռուս փորձագետներից շատերը կարծում են, որ դա անհնար է։ Քաղաքագետ Լևոն Արզանովը, սակայն, հակառակն է պնդում:
«Մոտ ապագայում, կարծում եմ, ռուս խաղաղապահները դուրս կբերվեն։ Քանի որ Ղարաբաղում հակամարտությունն ամբողջությամբ կարգավորվել է, այսօր այնտեղ խաղաղապահների ներկայությունն անիմաստ է։ Խաղաղապահների դուրսբերումից հետո անմիջապես կբարձրացվի 102-րդ ռազմաբազա ունենալու նպատակահարմարության հարցը»,- ասել է նա։
Նրա խոսքով՝ օտարերկրյա պետությունների տարածքում տեղակայված ռուսական բոլոր ռազմակայաններն այնտեղ են հրավերով, և ընդունող կողմը կարող է ցանկացած պահի փոխել պայմանները և խնդրել զինվորականներին դուրս գալ։
«Կարծում եմ, որ մենք Հայաստանում դրա ականատեսը կլինենք»,- վստահ է Արզանովը։
Արդարության համար նշենք, որ Հայաստանի իշխանությունները երբեք պաշտոնապես չեն հայտարարել Գյումրիից 102-րդ բազան դուրս բերելու պահանջների մասին։ Ընդհակառակը, ընդգծել են, որ այդ հարցը քննարկման թեմա չէ։ Բայց հիմա, երբ Երևանի և Մոսկվայի հարաբերություններն արագ վատանում են, պաշտպանության և անվտանգության խորհրդարանական հանձնաժողովի փոխնախագահ Արմեն Խաչատրյանը լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ ասել է, որ ռուսական ռազմակայանը Հայաստանից դուրս կբերվի «երբ ժամանակը գա»։
Հայաստանում ռուս զինվորականների վրա ճնշումը լրջորեն աճել է գարնան գալով, գրում է «Rybar» հեռագրային ալիքը: Օրինակ, վերջերս խուզարկություն է կատարվել զինծառայողներից մեկի բնակարանում, ինչի մասին, ի հեճուկս եղած պայմանավորվածությունների, չի զեկուցվել բազայի հրամանատարությանը, սակայն կասկածելի ոչինչ չի հայտնաբերվել։ Հայաստանի իշխանությունները հատուկ կրճատել են զինծառայողների և նրանց ընտանիքների անդամների անվճար բուժօգնության ցուցակները։ Միևնույն ժամանակ, Սորոսի «Հելսինկյան քաղաքացիական ասամբլեա - Վանաձոր» կառույցը ապատեղեկատվություն է տարածել, թե իբր ռուսական զինվորական համազգեստով մարդիկ հայկական պետհամարանիշներով մեքենաներով հետապնդում են զինվորական ծառայությունից խուսափող ռուս ռելոկանտներին։
Հատկանշական է Հայաստանում թաքնված ռուսական քաղաքացիություն ունեցող դասալիք Անատոլի Շչետինի ձերբակալությունը ռուս զինվորականների կողմից։ Այդ դեպքը շեփորել են «Վանաձոր»-ն ու հայկական լրատվամիջոցները՝ պնդելով, որ դասալիքի կալանավորումը կասկածի տակ է դնում Հայաստանի ինքնիշխանությունը։ Ի դեպ, ըստ մամուլի հրապարակումների, «գողացված» Շչետինը պահվում է 102-րդ բազայում, ինչը կրկին հիմք է տալիս խոսելու Հայաստանից նրա դուրսբերման մասին։
Նախկինում ռուս զինվորականների նկատմամբ նման սադրանքներ չեն եղել։ Բայց հիմա դա թրենդ է դարձել։ Ըստ ամենայնի, հող է նախապատրաստվում, որպեսզի ռուսական ռազմակայանը ժամկետից շուտ դուրս բերվի հանրապետությունից։ Փաշինյանի օրոք, հաստատապես, նման տրամադրություններ լինելու են:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
