Հայերեն
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՍԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՄՇԱԿՈՒՅԹ ՍՊՈՐՏ ՄԱՄՈՒԼԻ ՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ ՖՈՏՈ ՎԻԴԵՈ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԱՄԵՆԱԸՆԹԵՐՑՎԱԾ ԻՐԱՎՈՒՆՔ

ԴՆԹ-ի մակարդակով եղբայրական ժողովուրդներ, թե՞ թշնամական երկրներ

ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ

Փորձենք ավելի կոնկրետ հասկանալ, թե ի՞նչ է «ազգային գենոմը»: 

Genome Diversity of Ukraine-ը ուսումնասիրում է ժամանակակից Ուկրաինայի տարածքում, առնվազն երեք սերունդ բնակվող անձանց. գենոմի ամբողջական մակարդակով ուսումնասիրվել է 97 մարդ։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա ստեղծվել է բազա՝ Ուկրաինայի բնակչությանը հարևաններից տարբերելու հիմք։ «Ուսումնասիրության ընթացքում մենք հայտնաբերեցինք բազմաթիվ նոր մուտացիաներ, որոնք նախկինում չէին գրանցվել և որոնք կարող են հանգեցնել նոր հիվանդությունների»,- ասել է գենետիկ և ՏՏ մասնագետ Վալտեր Վոլֆսբերգերը:
Այդ մուտացիաների վերլուծության արդյունքների հիման վրա գիտնականները ստեղծել են քարտեզ, որը ցույց է տալիս, թե որքանով են ուկրաինացիները տարբերվում հարևան պոպուլյացիաներից:
Ի՞նչ են հայտնաբերել գիտնականները. «Ուկրաինան իր ուրույն տեղն ունի, այն չի միաձուլվում այլ երկրների հետ։ Դա նշանակում է, որ երկար ժամանակ մենք զարգացել ենք մեկուսացված, բայց անընդհատ կապեր ենք ունեցել հարևան երկրների հետ, և դա տեսանելի է գենոմներում»,- բացատրել է գենետիկ հետազոտող Քրիստինա Շուբելկան։ Վոլֆսբերգերը բացատրել է, որ թեստավորումը միշտ չէ որ կատարյալ է. օրինակ` լեհ նախնիներ չունեցող անձի մոտ հայտնաբերվել է այդ գենը: Լեհական հետքը բացատրվում է նրանով, որ լեհերը մի փոքր ավելի վաղ են վերլուծել գենոմը, և այժմ մեր տարածաշրջանի բոլոր մուտացիաները թեստերում կնշվեն որպես լեհական: Նման խնդիր կա. այն երկրները, որոնք առաջինն են սկսում նման հետազոտությունները` թելադրում են վերլուծությունը։ Ժամանակ կպահանջվի, մինչև նոր հետազոտությունները բարելավեն այդ թեստերը: Ըստ Շուբելկայի` միտումը, որ պոպուլյացիայի ուսումնասիրությամբ պետք է ցույց տրվի վերջինիս բացառիկությունը, այժմ գիտական աշխարհում մարում է: Ընդհակառակը, ակտիվ ուղղությունն է ցույց տալ, որ մենք շատ ավելի նման ենք, քան տարբեր»։ Իսկ տարբերությունների տոկոսը, որը հանրաճանաչ ոլորտներում սովորաբար կոչվում է «ազգային գենոմ», շատ փոքր է՝ մոտ 0,1%։
Ուսումնասիրելով ուկրաինական Genome Diversity of Ukraine նախագծի տվյալները` գիտնականները հերքում են «մեկ ժողովուրդ» հասկացության որևէ գիտական հիմքի առկայությունը, նշելով, որ դրանից նույնիսկ «եղբայրության» հոտ չի գալիս: «Սրանք բոլորը քաղաքական հասկացություններ են, - կտրականապես պնդել է Քրիստինա Շուբելկան,— մեր ուսումնասիրության մեջ ուկրաինացիներին համեմատելով եվրոպոիդ ռուսների հետ, մենք տեսանք, որ նրանք նույն բնակչությունը չեն։
Վալտեր Վոլֆսբերգերը հաստատել է. «Օրինակ, որոշ հիվանդություններ, որոնք տարածված են Ռուսաստանի արևմտյան մասում, կարող են նույն կերպ գոյություն ունենալ նաև Ուկրաինայի արևելյան մասում: Նրանց միջև, հավանաբար, ինչ-որ կապ կա։ Բայց ազգերին եղբայր անվանելը որոշակի նմանատիպ գենետիկ ռիսկերի պատճառով այնպիսի բան է, որը գոյություն չունի գիտության մեջ»: Ֆրանսիացիներն ու գերմանացիները, որոնք գենետիկորեն նման ռիսկեր ու խնդիրներ ունեն, բայց մշակութային առումով շատ տարբեր են, լեզուն էլ է տարբեր, նրանք ընդհանրապես իրար չեն հասկանում»։ Մինչդեռ ռուսները շարունակում են ոչ միայն «միավորել» տարբեր ժողովուրդների, այլ նաև իրենց գիտությունը մոտեցնել կեղծ գիտությանը։ Այնուամենայնիվ, ռուսների գենետիկական վերլուծության և նույնիսկ խմբագրման փորձնական նախագիծը ղեկավարել է Պուտինի դուստրը: Չնայած այն հանգամանքին, որ նա գտնվում է պատժամիջոցների տակ, ԱՄՆ-ում և Շվեյցարիայում մի քանի գիտական հրատարակություններ հրապարակել են նրա հոդվածները։ 

«Ազգը տերմին է, որը սահմանում է մարդկանց մի խումբ, որոնք միավորված են ընդհանուր արժեքներով և ազատության նկատմամբ վերաբերմունքով,- նշել է Վալտեր Վոլֆսբերգերը,-
արյան կամ գեների ձայնն այնքան էլ զգալի չէ, ասում են գիտնականները, քաղաքական կամ մշակութային գործոնները շատ ավելի են ազդում ազգի նույնականացման վրա: Հենց դա էլ ռուսները, խրված «միօրինակության» խավարի մեջ, երբեք չկարողացան հասկանալ, որովհետև նրանք չէին կարող ընդունել մեր առանձին, ինքնատիպ ապրելակերպի, գոյատևման ու մտածելակերպի, տարբեր ավանդույթների, ընդհանուր տարածքների ու արժեքների գոյությունը։ Եվ այո, մեր հատուկ ու առանձին տեղը աշխարհի գենետիկական բազմազանության քարտեզի վրա։ Ռուս ժողովրդի հետ մեզ ձուլել չի հաջողվի, գիտության կողմից է ապացուցված:

«Փորձում է «շպագատ» իջնել, բայց չի կարողանալու, իսկ արդյունքում միակ տուժողը մեր ժողովուրդն է լինելու». «Փաստ»Հավերժական «համեղ գործընկերները». ինչպես են դառնում իշխանությունների «սիրելին». «Փաստ»Ինչո՞ւ է Հայ առաքելական եկեղեցին գործող իշխանության գլխավոր թիրախը. «Փաստ»Ընդդիմադիրների ամենօրյա «կենցաղը»՝ դատարաններից մինչև կալանավայրեր. ինչպե՞ս սահմանափակել կալանքի համատարած կիրառումը. «Փաստ»Նոր աշխարհակարգի շեմին. ի՞նչ է սպասվում Հայաստանին ազդեցության գոտիների վերաբաժանման պայմաններում. «Փաստ»Արտահերթի ուրվականը. ընդդիմությունը փակում է սահմանադրական գործարքի դուռը. «Փաստ»Ավելի քան 40 ժամ ջուր չի լինելուԲյուրականում հայտնաբերվել է տուֆի ապօրինի արդյունահանման դեպքԳազայում սպանվել է ՀԱՄԱՍ-ի ռազմական թևի երկու հրամանատարԱռաջիկա օրերին տեղումները կշարունակվենՀայկ Մարտիրոսյանն առաջին խաղային օրը հաղթել է Ռապորտին․ Total ChessՊուտինն ու Թրամփը դեռ բովանդակային զրույց չեն ունեցել. ՊեսկովԶինծառայող է մահացել«Եղբայրս 200 տոկոս դաջվածք չի ունեցել». մահացած զինծառայողի եղբայրԻնչ է որոշվել տրամադրել Կիեւին «Ռամշտայն» ձևաչափով հանդիպմանըԵնոքավան-Կարմիրգյուղ ճանապարհին նոյեմբերի 19-ին պայթեցման աշխատանքներ կիրականացվենԻրանի բանակը հայտարարել է Քուվեյթի ռազմակայանում տեղակայված ամերիկյան Patriot համակարգերին հարվածելու մասինՍպասվում է կարճատև անձրև. օդի ջերմաստիճանն էապես չի փոխվի«Total Chess World Championship Tour Pilot 2026»-ում խաղային առաջին օրն ավարտվել է Հայկ Մարտիրոսյանի հաղթանակովԱդրբեջանի և Վրաստանի պաշտպանության նախարարները քննարկել են տարածաշրջանային անվտանգությունըԱրգենտինայի երիտասարդ աստղերը 7:0 հաշվով հաղթել են Կոստա Ռիկայի հավաքականինՍլովակիայում տեղի են ունեցել հակակառավարական զանգվածային հանրահավաքներԱԷՄԳ-ն հույս ունի, որ շատ շուտով կկարողանա վերսկսել Իրանի օբյեկտների ստուգումները․ ԳրոսսիՀայտնի են Globe Soccer Awards 2026-ի բոլոր անվանակարգերի թեկնածուներըՔեմբրիջի բառարանը հայտարարել է 2026 թվականի բառըԿանդինսկու՝ Բաուհաուսի շրջանի ստեղծագործությունը ռեկորդ է սահմանել Christie's-ի աճուրդումՄԱԿ-ը պետք է որոշակի դեր խաղա միջազգային hակամարտությունների, այդ թվում՝ Ուկրաինայում hակամարտության կարգավորման գործընթացներում. Ռաֆայել ԳրոսիՓաշինյանը և Գերմանիայի ԱԳ նախարարը քննարկել են ՀՀ-ԵՄ-ի միջև առևտրատնտեսական կապերի խթանման ուղղությամբ իրականացվող քայլերըՎանաձոր համայնքի տիրապետմանն է վերադարձվել Հրանտ Մաթևոսյանի անվան այգու տարածքում գտնվող 18-րդ հողատարածքը«Ֆազի»՝ Սերգեյ Գրիգորյանի uպանողին Ռուսաստանից բերել են ՀայաստանԻրանը Հորմուզի նեղուցի երկնքում խnցել է ամերիկյան MQ-9 ԱԹՍ«Toyota»-ն «Չայնիի» ոլորաններում բախվել է արգելապատնեշներին, վիրավորները հարազատ եղբայրներ են․ ShamshyanԱբու Դաբիում աճուրդի են հանվել Մայքլ Ջեքսոնին պատկանող ավելի քան 100 իրԷրդողանը կոչ է արել nւժեղացնել ճնշումը Իսրայելի վրա՝ Գազայում шղետը դադարեցնելու համարՖրանսիայում դպրոցականների բողոքի ակցիաների մեկնարկից ի վեր ձերբակալվել է ավելի քան 7,000 մարդԵրկրաշարժ է տեղի ունեցել ԹուրքիայումՆախատեսվում է երկարաձգել Արցախից տեղահանված անձանց կարգավիճակի ժամկետը․ մանրամասներԹՐԻՓՓ-ի մուտքի և ելքի հատվածները գտնվում են Ադրբեջանի տարածքում, հիմնական տեխնիկական պարամետրերը պետք է համաձայնեցվեն Բաքվի հետ. ԲայրամովՀայտնի են 2027 թվականի ձմեռային զորակոչի և զորացրման ժամկետներըԾանոթ ու միարժամանակ անհայտ … ֆերնետ լիկյորԴանակահարություն Արմավիրի մարզում. կա երեք վիրավոր, նրանց թվում եղբայներ են2027 թ․-ին կանխատեսում ենք 5,8% տնտեսական աճ. անվանական ՀՆԱ-ն կկազմի շուրջ 13 տրիլիոն 614 միլիարդ դրամ. ֆինանսների նախարարՔՊ-ն այդքան ձայն չի ստացել, որ սահմանադրական հանրաքվե նախաձեռնի. Լևոն ՔոչարյանՌումինիայում 5,7 մագնիտուդ nւժգնությամբ երկրաշարժ է տեղի ունեցել. կան տnւժածներԳառնիում 19-ամյա երտասարդը կոկաինով 30 փաթեթ է տեղադրել (տեսանյութ)Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է2027 թվականի պետբյուջեի նախագծի հիմնական ցուցանիշներըԵս շատ կցանկանայի, որ Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության պայմանագիր ստորագրվի. Յոհան ՎադեֆուլՈսկու գինը 2025–ի սեպտեմբերի 29-ից ի վեր առաջին անգամ իջել է 3 800 դոլարից ցածրՍի Ծինփինի հետ զրույցը հանգամանալից էր, դրա ընթացքում շոշափվել են նաև Մոսկվայի և Պեկինի գիտակրթական գործընկերության հաջողությունները. Պուտին
Ամենադիտված