Զգայուն հարց. Հայաստանին զգուշացրել են Ռուսաստանի հետ պայմանավորվածությունները խախտելու հետևանքների մասին
ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ
«Հայաստանը խնդրել է Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանից դուրս բերել Ռուսաստանի Անվտանգության դաշնային ծառայության սահմանապահներին». գրում է 360tv.ru-ն։
Ռուսաստանն ու Հայաստանը սահմանապահ զորքերի կարգավիճակի մասին համաձայնագիր են ստորագրել 1992 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։ Փաստաթղթի համաձայն ռուս սահմանապահները պահպանում են Թուրքիայի և Իրանի հետ հանրապետության սահմանները։ Հայաստանում ԱԴԾ սահմանապահ վարչությունը ներառում է չորս ջոկատ՝ Գյումրիում, Արմավիրում, Արտաշատում և Մեղրիում, ինչպես նաև առանձին անցակետ Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում։
Երկրում սահմանապահների պահպանման ծախսերը, գրեթե հավասարապես, ապահովում են երկու պետությունների կառավարությունները։
Ռուս սահմանապահները համակարգում են անվտանգության գործողությունները Հայաստանի նախագահի և կառավարության հետ։
«Սահմանների հարցը շատ զգայուն է։ Ռուս սահմանապահները պահպանում են Թուրքիայի և Իրանի հետ սահմանները: Իհարկե, նաև վերահսկվում է Զվարթնոցը։ Ավելին, 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի համաձայնագրով, որով ավարտվեց ղարաբաղյան պատերազմը, որոշվեց, որ այն հաղորդակցությունները, որոնք պետք է ապաշրջափակվեն, կլինեն ԱԴԾ-ի վերահսկողության տակ: Բայց Հայաստանն իր այս պահանջով խախտում է երկու պայմանագրերը» - նշել է փորձագետ Ստանիսլավ Տարասովը` 360tv.ru-ի հետ զրույցում:
«Առաջինը սահմանային համագործակցության մասին պայմանագիրն է։ Այնուհետև առկա է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի պայմանագրի հնարավոր խախտում։ Իսկ սկզբունքորեն օրակարգում է ռուսական ռազմական ներկայության կրճատումը։ Ամենայն հավանականությամբ, շուտով նրանք կխոսեն ՀԱՊԿ-ից դուրս գալու մասին և կպահանջեն դուրս բերել ռուսական ռազմաբազան։ Վերջ, Հայաստանը որոշում է իր ոչ միութենական կարգավիճակը։ Թե ինչ կլինի նրա հետ հետո, իհարկե, մեծ հարց է»,- եզրափակել է փորձագետը։
ՌԴ ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովայի խոսքով` Հայաստանը, չնկատելով դա, վերածվում է արևմտյան զվարճանքի օբյեկտի և արտաքին աշխարհաքաղաքական շահերի գործիքի։
Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը, սակայն, նշել է, որ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում արևմտյան կողմը ճնշում չի գործադրում Հայաստանի իշխանությունների վրա։
«Արևմուտքը մեզ ոչինչ չի ստիպում: Ինչ վերաբերվում է Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերություններին, ապա դրանք Հայաստանի կողմից չեն վատթարացել»,- ասել է ԱԽ քարտուղարը։
«ՆԱՏՕ-ին Հայաստանի անդամակցության սցենարն էլ բացառված է», - նշել է արևելագետ Տարասովը։
Նա բերել է Վրաստանի օրինակը, որը գլխավորում է արևմտամետ առաջնորդ Սալոմե Զուրաբիշվիլին` «Ոչինչ չի ստացվում։ Նրանք վախենում են ՆԱՏՕ-ից, ՆԱՏՕ-ն վախենում է ընդլայնումից, հատկապես կովկասյան ուղղությամբ»։ 2023 թվականի աշնանը Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի «հակաահաբեկչական գործողությունից» հետո Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Ռուսաստանին մեղադրեց իր խաղաղապահների կողմից տարածաշրջանի խաղաղ բնակչությանը պաշտպանելու ձախողման մեջ։
Անցյալ տարվա դեկտեմբերին էլ Հայաստանի կառավարության ղեկավարն ասել էր, որ տարածաշրջան ռուս խաղաղապահներ ուղարկելու նպատակներից մեկը եղել էր Ղարաբաղի բնակիչների պաշտպանությունը։ Մարիա Զախարովան Փաշինյանի խոսքերն անվանել է «անբարյացակամ պահվածքի հերթական օրինակ»:
«Իրավիճակը միշտ էլ ամենապարզը չի եղել», - 360tv.ru-ի հետ զրույցում ասել է Եվրոպայի ինստիտուտի գլխավոր գիտաշխատող, պրոֆեսոր Նիկոլայ Մեժևիչը։
««Բայց ինչ-ինչ պատճառներով Հայաստանը որոշել է, որ չնայած ինքը Ղարաբաղը չի ճանաչում որպես Հայաստանի մաս, բայց ինչ-ինչ պատճառներով մենք պետք է ճանաչենք այն և առավել ևս պայքարենք Ղարաբաղի համար, որը Հայաստանը իրենը չի համարում։ Միևնույն ժամանակ, հայկական կողմը անխոհեմ է եղել Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը հղում կատարելիս։ Դա բացարձակապես անօրինական մոտեցում է։ Եթե Հայաստանը Ղարաբաղի տարածքը չի ճանաչում իր սեփականությունը, ապա ինչո՞ւ պետք է ուրիշին ստիպել դա անել», - հարց է հնչեցրել փորձագետը,- կա Ադրբեջանի կողմից Երևանի վրա հարձակվելու բացարձակ հիպոթետիկ իրավիճակ, այո, իհարկե, դա ՀԱՊԿ-ի ընթացակարգ է։ Բայց, որքան հասկանում եմ, Ադրբեջանը չի հարձակվել Երևանի վրա, իսկ Ղարաբաղի տարածքը Հայաստանին չի պատկանում, ոչ Վրաստանին է վերաբերում, ոչ էլ Ռուսաստանին։ Միջազգային իրավունքի տեսանկյունից դա Ադրբեջանի տարածքն է»»։
«Սակայն Հայաստանը, որպես ինքնիշխան պետություն, բոլոր իրավունքներն ունի փոխելու ռուս սահմանապահներին Երևանի «Զվարթնոց» օդանավակայանում», - եզրափակել է Մեժևիչը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
