ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (05 մարտ)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ- Իրան՝  Ծառ տնկելու օր, Ադրբեջան՝  Ֆիզիկական կուլտուրայի և սպորտի օր, Ղրղզստան՝ Դատական համակարգի աշխատողների օր։

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1873- ծնվել է  բանասեր, հրատարակիչ Թեոդիկը (Թեոդորոս Լապճինճյան)։

1905- ծնվել է  քիմիկոս, դոկտոր Սերոբեր Եղիկյանը։

1909- վախճանվել է նշանավոր աշուղ Ջիվանին։

1927- Բեյրութում հրատարակվել է «Ազդակ» շաբաթաթերթը, որը հետագայում դարձել է օրաթերթ։

1932- ծնվել է  նկարիչ, արվեստաբան Հենրիկ Իգիթյանը։

1959- ծնվել է հասարակական, քաղաքական և զինվորական գործիչ, ՀՀ Պաշտպանության նախարար, վարչապետ, Հայաստանի ազգային հերոս Վազգեն Սարգսյանը։

1962- ծնվել է ֆրանսահայ դերասան, «Արամ», «Արարատ» ֆիլմերի գլխավոր դերակատար Սիմոն Աբգարյանը։

2003- Ռոբերտ Քոչարյանը երկրորդ անգամ վերընտրվել է Հայաստանի նախագահ։

2007- IBF և IBO վարկածներով բռնցքամարտի աշխարհի չեմպիոն Վիկ Դարչինյանը պաշտպանել է իր տիտղոսը՝ պարտության մատնելով աշխարհի նախկին չեմպիոն մեքսիկացի Վիկտոր Բուրգոսին, որը մենամարտից հետո հայտնվել է հիվանդանոցում:

2010- Օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բեմում հանդես է եկել Էմիր Կուստուրիցան իր The No Smoking Orchestra խմբով: 

2013- Որպես էպոսագետ ներկայացող նախագահի նախկին թեկնածու Վարդան Սեդրակյանը կալանավորվել է ԱԻՄ առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանի դեմ իրականացված  մահափորձի առնչությամբ:

2015-«Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Գագիկ Ծառուկյանը հայտարարել է, որ  որոշում է կայացրել այլևս չզբաղվել ակտիվ քաղաքականությամբ և վայր դնել կուսակցության նախագահի և խմբակցության ղեկավարի իր լիազորությունները։

2023- ադրբեջանական զինուժի դիվերսիոն խումբն Արցախի «Խայփալու» կոչվող տեղանքում թիրախավորել և կրակ է բացել ոստիկանության անձնագրային և վիզաների վարչության անձնակազմի հերթափոխի մեքենայի վրա, զոհվել է ոստիկանության 3 ծառայող:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

1133- ծնվել է Անգլիայի թագավոր Հենրի 2-րդ Պլանտագենետը։

1512- ծնվել է  ֆլամանդցի քարտեզագիր, մաթեմատիկոս, փիլիսոփա Գերհարդ Մերկատորը։

1534- վախճանվել է իտալացի նկարիչ Կորեջիոն։

1558 —բժիշկ Ֆրանցիսկո Ֆերնանդեսն Իսպանիայի թագավոր Ֆիլիպ 2-րդի կողմից ուղարկվել է Մեքսիկա եվրոպացիներին անհայտ բույսերը և սնունդն ուսումնասիրելու համար։ Այդ օրը համարվում է Եվրոպայում ծխախոտի հայտնման օր։

1770 —տեղի է ունեցել «Բոստոնյան սպանդը»․ Բոստոնում անկարգությունների ժամանակ անգլիացի զինվորները կրակ են բացել քաղաքի բնակիչների ուղղությամբ, որի արդյունքում զոհվել է հինգ մարդ։

 1792 —Ֆրանսիայի հեղափոխական կառավարությունը փակել է Սորբոնի համալսարանը և երկրի բոլոր թեոլոգիական ֆակուլտետները։

1827- վախճանվել է իտալացի ֆիզիկոս և քիմիկոս Ալեսանդրո Վոլտան, որի պատվին է կոչվել Վոլտ չափման միավորը։

1854- ծնվել է  լոնդոնցի կին գործարար Ռութ Բելվիլը, որն իր հաճախորդներին ժամանակ է վաճառել։

1868 —Անգլիայում արտոնագրվել է ստեպլերը։

1871- ծնվել է  հրեական ծագումով գերմանացի տնտեսագետ և փիլիսոփա Ռոզա Լուքսեմբուրգը։

1913- ծնվել է հնդիկ դասական երգչուհի Գանգուբայ Հանգալը։

1933- Ադոլֆ Հիտլերի նացիստական կուսակցությունը Գերմանիայի Ռայխսթագի ընտրություններում հավաքել է ձայների 43.9 %-ը։

1940- խորհրդային ղեկավարությունն արձակել է 25700 լեհ մտավորականների ոչնչացման հրաման։

- վախճանվել է  ռուս կոմպոզիտոր, թավջութակահար, ավելի ուշ՝ կառավարիչ, արդյունաբերող և գործարար Ալեքսեյ Դավիդովը։

1946- Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ Ուինսթոն Չերչիլն ԱՄՆ-ի Միսսուրի նահանգի Ֆուլտոն քաղաքում ելույթի ժամանակ արտասանված ճառում ասել է, որ Եվրոպայի վրա իջել է «երկաթյա վարագույր»։  Սկսվել է «Սառը պատերազմը»։

1947- վախճանվել է  իտալացի դաշնակահար, կոմպոզիտոր Ալֆրեդո Կազելլան։

1953- վախճանվել է ռուս նշանավոր կոմպոզիտոր և դաշնակահար Սերգեյ Պրոկոֆևը։

1953- վախճանվել է խորհրդային քաղաքական գործիչ, ԽՍՀՄ երկրորդ ղեկավար Իոսիֆ Ստալինը։

1958- կատարվել է Յակ-28 ինքնաթիռի առաջին թռիչքը։

1979- ամերիկյան Վոյաջեր-1 տիեզերանավն իրականացրել է Յուպիտեր մոլորակին առավելագույն մոտեցումը։

1989 — «Disney Channel» հեռուստաալիքով կայացել է «Չիպն ու Դեյլին շտապում են օգնության» մուլտսերիալի պրիմերան։

1997 —մեկ քառորդ դար անց Հարավային և Հյուսիսային Կորեաները նստել են բանակցությունների սեղանի շուրջ։

2000 —աշխարհում առաջին անգամ անգլիացի գիտնականներն իրականացրել են խոզերի կլոնավորման հաջողված օպերացիա։

2013- վախճանվել է  Վենեսուելայի նախագահ Ուգո Չավեսը։

Կ. Խաչիկյան