Աշխարհաքաղաքական «քցվածը»

Տևական ժամանակ հայաստանյան մեդիատիրույթում, իշխանական պրոպագանդան քարոզում է «խաղաղության դարաշրջանի» մասին կեղծ պնդումները և հանրային տարբեր շրջանակներում կրկնում, որ հայ-ադրբեջանական և հայ-թուրքական բարեկամությունն այլընտրանք չունի, միաժամանակ՝ հնարավոր բոլոր առիթներով մարդկանց վախեցնում պատերազմով։ Հիմնականում դա, այսպես կոչված, ռևանշի մասին պնդումներն են, որ երկրում իշխանափոխություն իրականցնելու, և նախկին իշխանությունների վերադարձի դեպքում կպայթի նոր պատրազմ, սակայն մենք վերջին շրջանում տեսնում ենք, որ տոսքիկ պատերազմը շարունակվում է ու գնալով էլ ավելի խորն արմատներ գցում։ Ավելին, Փաշինյանն ինքն է շատ փայլուն հասկանում, որ Ադրբեջանը «գցելու» է, և ոչ մի փաստաթուղթ էլ չի ստորագրվելու։

Ինչպես և կանխատեսել էինք տարբեր վերլուծություններում ու դիտարկումներում, Բաքուն, որը հետևողական կերպով աղմկում է 5 ամիս ձգված սահմանային կայունության և այդ կայունությունը փետրվարի 12-13-ին Ներքին Հանդում խախտելու մասին, փաստացի պատրաստում է նոր ագրեսիա Հայաստանի դեմ՝ Ալիևի վերընտրությունից անմիջապես հետո։ Ամեն ինչից առաջ այստեղ պետք է ընդգծել, որ հաշվի առնելով այս երկու հանգամանքները՝ այն, որ Ներքին Հանդի ողբերգությունը եղավ, երբ Ալիևը կարգավորեց իր ընտրության հարցերը, և այն, թե ինչպես է Ներքին Հանդում եղածը փորձում շահարկել ու օգտագործել այս պահին իր կարճաժամկետ նպատակի համար, ակնհայտ է դարձնում, որ Ներքին Հանդում կատարվածն ադրբեջանական սադրանք էր։ Եվ Հայաստանում մեղավորների փնտրտուքը, որն իշխանամերձ անձիք ձգեցին հայ դիրքապահներից մինչև ռուս սամանապահներ, մեղմ ասած, առնվազն տեղին չէր։

Եթե փորձենք հասկանալ Բաքվի կարճաժամկետ նպատակին, ապա ակնհայտ է, որ Ալիևից սկսած մինչև Բայրամով ու Բաքվի ամբողջ քարոզչամեդիա՝ այս օրերին ինտենսիվ լծված են մեկ գործի՝ Հայաստանը ներկայացնել որպես ագրեսոր, իբր՝ Փաշինյանը պատրաստում է ագրեսիա՝ ռազմավարական բարձունքներ վերցնելու նպատակով։ Արժանահավատ երևալու համար օգտագործում են անգամ ֆրանսիական սպառազինության թեման։

Ըստ էության, համընդհանուր պատկերն ավելի ամբողջական տեսնելու համար պետք է նկատել, որ զուգահեռ ընթանում է ևս մեկ գիծ՝ թուրքականը։ Ճիշտ նույն ժամանակահատվածում, ինչ Բաքվից սկսել են Հայաստանն անվանել ագրեսոր, Էրդողանի պաշտոնյաները հայտարարություններ են անում Հայաստանի տարածքով թյուրքական միջանցքի մասին։ Ավելին, Թուրքիայի մեջլիսի նախագահ Նուման Քուրթուլմուշը Բաքվում այս առիթով հայտարարել էր. «Զանգեզուրի նախագիծը հաջողությամբ իրագործելու պարագայում այն կլինի կենսական միջանցք, որը ոչ միայն Ադրբեջանը, այլև Հայաստանը, Իրանը, Թուրքիան և Վրաստանը կկապի Կենտրոնական Ասիայի հետ: Դա նաև մեծ օգուտ կբերի հայերին: Մենք կշարունակենք սա հայերին բացատրելու և Հայաստանը հայկական սփյուռքի ստվերից փրկելու մեր ճանապարհը: Հայաստանն այս տարածաշրջանում Ադրբեջանի հետ խաղաղ ապրելուց բացի՝ այլ ելք չունի»։ Այսինքն հասել ենք նրան, որ թուրքերն են մեզ բացատրում հայկական շահը որն է, ու ինչն է մեր համար օգտավետ ու ձեռնտու։ Թյուրքիստները Փաշինյանին շարունակում են շտապեցնել թուրքական խորամանկ հնարքով, որի հնարք լինելն արդեն բացահայտված է։

Մենք տեսնում ենք, որ ՀՀ և հայկականության դեմ թուրքերի երգն այս պահին երկու հիմնական ուղղություն ունի՝ միջանցք և սփյուռք։ Հայկական սփյուռքին, որը կարող է դիմադրել թյուրքական միջանցքին, Թուրքիան թիրախավորում է նոր թափով՝ հիմա արդեն բերանում հաջողության համ ունենալով։

Ամփոփելով՝ արձանագրենք, որ փաստացի Հայաստանի դեմ պատրաստվում է ագրեսիա՝ թուրքական միջանցքը պոկելու գերնպատակով, և այդ նախապատրաստական աշխատանքները ներառում են միջազգային հանրությանը սաբոտաժի մեջ մեղադրելով՝ աջակցությունից զրկելը, հայկական սփյուռքին խափանարար դերի մեջ մեղադրելով՝ լռեցնելը, և Փաշինյանին ագրեսիայի մեջ մեղադրելով՝ պլանավորվող ագրեսիան թուրքական հայտնի ու նաև հայերին հայտնի, «հակաահաբեկչական գործողություն» եզրով ձևակերպելը։ Թերևս կարող ենք փաստել, որ այս սցենարն, ըստ ամենայնի կաշխատի հերթական անգամ, և առաջիկայում մենք կառերեսվենք հերթական ագրեսիայի հետ, որը հավանաբար կբերի նոր արհավիրքի ու կորստի։

Արմեն Հովասափյան