«Ալիքը մարում է»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Eadaily.com-ը գրում է, որ նոր տարում Հայաստանի տնտեսության աճի տեմպերը նախորդ երկու տարիների համեմատ շատ ավելի համեստ են լինելու։ EADaily-ի հետ զրույցում նման տեսակետ է հայտնել հայտնի հայ տնտեսագետ, Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանի դոցենտ, tvyal.com նախագծի ղեկավար Աղասի Թավադյանը։ Նա հիշեցրել է, որ սկսած 2022 թվականին Ռուսաստանից կապիտալի և աշխատուժի մեծ ներհոսք է եղել Հայաստան, մասնավորապես ՏՏ ոլորտից, աճել է նաև հայկական արտահանումը, այդ թվում՝ վերաարտահանումը Ռուսաստան։ «Այդ ալիքը խթան է հաղորդել մեր տնտեսությանն ապահովելով Հայաստանի ՀՆԱ-ի 12,8 տոկոս աճ 2022 թվականին։ Բայց հիմա այդ ալիքը մարում է, և մեր ցուցանիշներն աստիճանաբար նվազում են»,- բացատրել է նա։
Փորձագետն ընդգծել է, որ 2023 թվականի վերջին հայկական ապրանքների արտահանումը կկազմի մոտ 3,4 մլրդ դոլար, իսկ ներմուծումը 3 մլրդ դոլար, ընդ որում, ամբողջ արտահանման 52 %-ն ուղղվում է ռուսական շուկա, այնտեղ է ուղղվում նաև գյուղմթերքների ավելի քան 90 %-ը: «Մենք այլընտրանքային շուկա չունենք. Չպետք է մոռանալ նաև այն փաստը, որ ավելի քան 1 միլիարդ դոլար է գոյանում վերաարտահանումից, որտեղ գերակշռում են բջջային հեռախոսները, սարքավորումները և մեքենաները։ Եվրոպական և ամերիկյան կորպորացիաները շտապում են մտնել ռուսական շուկա օգտագործելով տարբեր սխեմաներ, այդ թվում օգտագործելով Հայաստանի հնարավորությունները»,- ընդգծել է Թավադյանը։
Տնտեսագետի խոսքով, ռուս ռելոկաանտների, վերաարտահանումների և մասնավոր տրանսֆերտների գործոնների նվազման միտումը, որոնք ազդում են Հայաստանի ՀՆԱ-ի աճի վրա, կշարունակվեն նաև 2024 թվականին:
«Աշխատանքային միգրանտների մեծ մասը Ռուսաստանից վերադարձել է հայրենիք, որտեղ հսկայական շինարարական աշխատանքներ են իրականացվում, ընդ որում Հայաստանում աշխատավարձերը ոչ միայն ցածր չեն, այլ հաճախ ավելի բարձր են, քան Ռուսաստանում։ Արդյունքում տրանսֆերտների ծավալների նվազում կլինի»,- ասել է փորձագետը մատնանշելով նաև երկրում ռուսաստանցի վերաբնակիչների թվի կրճատումը։ «Հիմա Հայաստանում միայն Յանդեքսում ավելի շատ մարդ է աշխատում, քան բուն Ռուսաստանում, բայց դա ավելի շուտ բացառություն է, քան կանոն։ Բոլորի համար ակնհայտ է, որ վերաբնակեցումների ալիքը և դրանց ազդեցությունը սպասարկման և առևտրի ոլորտների վրա սկսել է մարել, ինչն անկասկած կազդի երկրում տնտեսական ակտիվության աճի տեմպերի վրա»,- կարծիք է հայտնել տնտեսագետը։
Ինչ վերաբերում է ռուս վերաբնակիչների ազդեցությանը, ապա, ինչպես նշել է տնտեսագետը, նրանց ներհոսքը Հայաստան հանգեցրել է նրան, որ Երևանում անշարժ գույքի և բնակարանների վարձակալության արժեքն ավելի թանկ է, քան Մոսկվայում։
«Բայց Երևանի վարձակալության շուկան հիմա «մեռած» է։ Բնակարանը, որի ամսական վարձն ամռանը կազմում էր 400 հազար դրամ, այժմ վարձակալվում է 250 հազար դրամով, ինչը պայմանավորված է պահանջարկի կտրուկ նվազմամբ»,- ընդգծել է տնտեսագետը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
