Փորձագետ. «Հայաստանի գոյությունը ձեռնտու է գրեթե բոլորին, բացի Մեծ Բրիտանիայից»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Eadaily.com-ը գրում է, որ Հարավկովկասյան տարածաշրջանում Արևմուտքի և Ռուսաստանի առճակատումը նոր չէ, այն երբեք չի դադարել։ Նման տեսակետ է կիսում հայտնի հայ քաղաքագետ Ստեփան Դանիելյանը, ով EADaily-ի համար մեկնաբանել է ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունը, թե Արևմուտքի խնդիրն է Մոսկվային դուրս մղել տարածաշրջանից և լարվածության նոր օջախ ստեղծել այնտեղ։
Ինչպես նշել է Դանիելյանը, Արևմուտքը «վերացական հասկացություն» է, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է ԱՄՆ-ին, Եվրամիությանը կամ Միացյալ Թագավորությանը:
«Այդ երկրներից յուրաքանչյուրն իր շահերն ունի Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում։ Օրինակ Մեծ Բրիտանիան, որը 150 միլիարդ դոլարի ներդրում է կատարել Ադրբեջանում, ըստ էության Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի դաշնակիցն է։ Ի տարբերություն Լոնդոնի, Փարիզն ու Բեռլինն ունեն այլ շահեր, որոնք առաջին հերթին կապված են էներգառեսուրսների տեղափոխման համար Պարսից ծոց մուտք գործելու համար Իրանի տարածքն օգտագործելու հնարավորության հետ։ Եթե այդ միջանցքը ստեղծվի, Ադրբեջանը գործնականում կհայտնվի Եվրոպայի և Իրանի շատ ավելի մեծ ազդեցության տակ, և իրադարձությունների այս զարգացմամբ Թուրքիայի ազդեցությունը կնվազի»,- կարծիք է հայտնել նա:
Այդ համատեքստում, շարունակել է փորձագետը, Հայաստանի գոյությունը ձեռնտու է Ռուսաստանին, Իրանին և ԵՄ-ին, գրեթե բոլորին, բացի Մեծ Բրիտանիայից։ (Այս առումով շատ հատկանշական է, որ Հայաստանի նախագահը 2020 թվականի Ղարաբաղյան վերջին պատերազմի ժամանակ եղել է Մեծ Բրիտանիայի քաղաքացի Արմեն Սարգսյանը, ով զբաղեցրել է այդ պաշտոնը խախտելով Հայաստանի Սահմանադրությունը):
«Հայաստանի իշխանությունները ակտիվ արտաքին քաղաքականություն վարելիս պետք է հասկանան իրավիճակը։ Սակայն ներկայիս իշխանությունները, ինչպես նախկինները, ունակ չեն դրան։ Մինչ Ռուսաստանն ու Թուրքիան ընդդիմանում են Արևմուտքի փորձերին, նրանք ձեռնտու են Հայաստանի ներկայիս իշխանություններից։ Մյուս կառավարիչների օրոք Մոսկվան կարող էր փոխել իր քաղաքականությունը Երևանի նկատմամբ, բայց ոչ այս փուլում, երբ շարունակվում է ռուս-ուկրաինական հակամարտությունը։ Դրա ավարտից հետո ես վստահ եմ, որ Ռուսաստանի քաղաքականությունն արմատապես կփոխվի: Այդ իսկ պատճառով այս փուլում գործող իշխանությունը իդեալական է բոլորի համար, բայց դա չի նշանակում, որ այն ձեռնտու է հայ ժողովրդին»,- ասել է քաղաքագետը։
Պատասխանելով Արևմուտքից էքսպանսիայի հետևանքով տարածաշրջանում լարվածության նոր օջախի հնարավորության մասին հարցին փորձագետը չի բացառել իրադարձությունների նման զարգացումը։ «Ամեն ինչ կարող է լինել, բայց 2020 թվականից հետո պատերազմը չի դադարել, այն աստիճանաբար շարունակվում է։ Մենք դեռ պատերազմական վիճակում ենք, և այս պահին իշխանությունները ժողովրդին նախապատրաստում են խաղաղության, այլ կերպ ասած նոր զիջումների»,- ընդգծել է քաղաքագետը հավելելով, որ Ադրբեջանը ակտիվորեն համագործակցելով Արևմուտքի հետ և վաճառելով նրան էներգա ռեսուրսներ, հրաժարվում է հանդիպել իր հարթակներում նախապատվությունը տալով մոսկովյան հանդիպումներին։
«Վաղը Մոսկվայից կարող է հրաժարվել առաջարկելով հանդիպել Բրյուսելում, այսինքն Բաքուն վարում է իր ազգային շահերից բխող քաղաքականություն։ Պետք է նշել, որ «խաղաղության պայմանագիր» հասկացություն գոյություն չունի, խոսքը հանձնման պայմանագրի մասին է։ Բաքուն չի շտապում ճանաչել Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը: Ադրբեջանը, այսպես կոչված, «խաղաղության պայմանագրի» ստորագրումն առաջնային պլանում դնելով, բաց է թողնում Սյունիքի մարզի սեփականության հարցը։ Նրա համար չափազանց կարևոր է Թուրքիայի հետ ցամաքային կապ ունենալը, իսկ Անկարան իր հերթին պետք է ստեղծի թյուրքական աշխարհ, և այդ պատճառով երկու պետությունների համար էլ կարևոր է Սյունիքը (Հայաստանի հարավային մարզը) ազգային անվտանգության տեսակետից։ Բաքուն հայտնվել է երկու խոշոր տերությունների՝ Ռուսաստանի և Իրանի միջև, և Ադրբեջանը երկու երկրների հետ հարաբերություններում Թուրքիայի մտադրությունների հետ անհամատեղելիության հստակ խնդիր ունի։ Անկարան թյուրքական միացյալ աշխարհի գաղափարը խթանելով Ադրբեջանը դիտարկում է ոչ միայն որպես Կենտրոնական Ասիայի երկրներ, այլ նաև Ռուսաստանի տարածքի մի մաս մուտք գործելու ցատկահարթակ»,- ընդգծել է քաղաքագետը։
Դանիելյանը հիշեցրել է, որ երբ Արևմուտքն ընդլայնվեց դեպի հարավկովկասյան տարածաշրջան, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ամրապնդեցին իրենց հարաբերությունները։ Այդպես էր Նիկոլայ I-ի, Լենինի, Քեմալ Աթաթուրքի ժամանակ, նույնը կատարվում է հիմա։ «Պատճառը պարզ է, Ռուսաստանին ավելի ձեռնտու է «լավ» կամ «վատ» Թուրքիա ունենալ որպես հարևան, քան Արևմուտք»,- կարծիք է հայտնել Դանիելյանը։ Փորձագետի կարծիքով Անկարան ավանդական քաղաքականություն է վարում:
«Երբ Ռուսաստանը ուժեղանում է և սկսում է վտանգ ներկայացնել նրա համար, նա ամրապնդում է հարաբերությունները Արևմուտքի հետ, իսկ երբ Արևմուտքն է ուժեղանում, իսկ Ռուսաստանը թուլանում, Թուրքիան իր ուշադրությունը դարձնում է դեպի Մոսկվա։ Քանի որ Արևմուտքը փորձում էր տապալել Էրդողանին, Թուրքիայի և Ռուսաստանի հարաբերություններն ավելի սերտացան: Մենք հիմա այս փուլում ենք։ Ռուսաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների մերձեցման ժամանակ Հայաստանը միշտ դառնում է զոհ, և հակառակը, երկիրը շահում է, երբ այդ հարաբերությունները վատանում են»,- նկատել է քաղաքագետը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
