Ի՞նչ է նշանակում Օ՝Բրայենի այցը Բաքու. ԱՄՆ-ը որոշել է Ադրբեջանը չհանձնել Թուրքիային
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Iarex.ru-ն գրում է, որ ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպայի և Եվրասիայի հարցերով օգնական Ջեյմս Օ՛Բրայենը դեկտեմբերին՝ վերջերս այցելել է Ադրբեջան:
«Պետդեպարտամենտը ստիպված է վերադառնալ «շփման ռազմավարությանը», որպեսզի վերահսկի Հյուսիս-Հարավ ռազմավարական առևտրային հաղորդակցությունների և «Միջին միջանցքի» իրականացումը (Չինաստանից, անցնելով Կենտրոնական Ասիայի տարածքով, հասնելով Ադրբեջան և Թուրքիայի տարածքով մուտք Եվրոպա): Այդ համատեքստում Վաշինգտոնի հետաքրքրությունը, այսպես կոչված, «Հայկական հարցի» նկատմամբ կորցնում է իր նախկին արդիականությունը, հատկապես հաշվի առնելով այն, որ Ֆրանսիան է ստանձնել Արևմուտքի հովանավորությունը Հայաստանի նկատմամբ»,- այդ առնչությամբ գրել է REX-ի սյունակագիր Ստանիսլավ Տարասովը։
Ըստ ամենայնի, խոսքը միայն Հյուսիս-Հարավ միջազգային տրանսպորտային միջանցքի նկատմամբ վերահսկողության մասին չէ, որը կարող է հիմք դառնալ ուժի նոր կենտրոնի ձևավորման ուղղությամբ Հնդկաստանի, Իրանի և Ռուսաստանի միջև հետագա համագործակցության համար, և ինչն, ԱՄՆ-ը, բնականաբար, չի կարող թույլ տալ: Վաշինգտոնը հավանաբար որոշել է Ադրբեջանի հետ հարաբերությունները չթողնել միայն Թուրքիային: Ամերիկացիները ցանկանում են, որ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն անընդհատ զգա իրենց ձեռքը: Իհարկե, Սպիտակ տունը դեմ չէ Անկարայի պանթուրքական գաղափարներին, ամերիկացիները չեն կարող չհասկանալ, որ դա ի վերջո ուղղված է Ռուսաստանի դեմ, սակայն, այդ ծրագիրը ևս պետք է վերահսկվի, որպեսզի էքսցենտրիկ ու խորամանկ թուրք առաջնորդը հանկարծ իրեն չափազանց ուժեղ և անկախ չզգա, գնա և գուշակիր, թե այդ ժամանակ նրա մտքին ի՞նչ կգա։ Ուստի այդ գործընթացը պետք է ուղղորդվի և վերահսկվի՝ չխանգարելով Թուրքիային իրականացնել իր պանթյուրքիստական երևակայություններն ամբողջությամբ։ Իսկ Բաքվի եւ Վաշինգտոնի հարաբերությունների կարգավորումը Էրդողանին ևս մեկ անգամ կհիշեցնի, որ միայն ԱՄՆ-ի հետ համագործակցությամբ կարելի է հասնել շոշափելի արդյունքների։
Իր հերթին, Բաքուն, չնայած իր ողջ հպարտ հռետորաբանությանը, նույնպես դեմ չէ կապ հաստատել Արևմուտքի հետ։ Եթե Ադրբեջանում Ուկրաինայի համար արկերի արտադրության մասին տեղեկատվությունը ճիշտ է (իսկ Ուկրաինային թուրքական զենքի մատակարարումների ընդհանուր համատեքստում դա անհնարին բան չէ, Ադրբեջանի ավագ եղբայրն ակնհայտորեն դեմ չի լինի դրան), ապա սա ևս մեկ անգամ ընդգծում է, որ Բաքուն Ռուսաստանի հետ «ռազմավարական գործընկերությունը» դիտարկում է միայն խոսքով, որպեսզի, ինչպես Թուրքիան, Ռուսաստանի հետ երկկողմ հարաբերություններում տարբեր նախապատվություններ ստանա, ինչպես նաև Ռուսաստանում ադրբեջանական սփյուռքի գոյության համար բարենպաստ պայմաններ ապահովեն։ Բաքուն պատրաստ է վերսկսել համագործակցությունն ԱՄՆ-ի հետ, թեև չի գովազդում դա։
Հայաստանը կանխատեսելիորեն շարժվում է դեպի Արևմուտք, և Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների փաստացի կրճատման համատեքստում նա այլ ճանապարհ չունի, քանի որ Թուրքիան է Ադրբեջանի թիկունքին, իսկ Հայաստանի թիկունքին այս պահին ոչ ոք չկա։ Դրա համար էլ Նիկոլ Փաշինյանը և իր շրջապատը փրկություն են տեսնում Արևմուտքում: Ընդ որում, ամերիկացիները հույսը միայն Երևանի վրա չեն դնում, այլ պատրաստ են զարգացնել համագործակցությունը նաև Բաքվի հետ։
Հայաստանի և Ադրբեջանի հետ հարաբերություններում ամերիկացիները կօգտագործեն և՛ բլիթ սերտ համագործակցություն հաստատելու հնարավորության տեսքով, և՛ մտրակ այդ համագործակցության դադարեցման և թշնամու հետ կապերի ողջ ծավալը զարգացնելու սպառնալիքի տեսքով։ Եվ թե՛ Բաքվի, թե՛ Երևանի վրա դա կազդի, բացի դա թե՛ հայկական, թե՛ ադրբեջանական վերնախավը ձգտում է սերտ ինտեգրման Արևմուտքի հետ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
