Ալիևը բարձրաձայնել է Հայաստանի հետ խաղաղության նոր պայմանները. Երևանի համար պատրաստվում է «տրոյական ձի»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ng.ru-ն գրում է, որ Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը հայտարարել է, որ լուրջ խոչընդոտներ չի տեսնում Հայաստանի հետ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման համար։ Մասնավորապես, Լեռնային Ղարաբաղի գործոնը, որը մինչև վերջերս թույլ չէր տալիս Երևանին «ավելի համարձակ լինել բանակցային գործընթացում», այլևս գոյություն չունի։ «Ես կարծում եմ, որ խաղաղությունն այլընտրանք չունի,- ընդգծել է Ալիևը,- եթե խաղաղության պայմանագիրը չստորագրվի, դա շատ վատ կլինի ողջ տարածաշրջանի համար։ Մենք ցանկանում ենք, որ Հարավային Կովկասը պաշտպանված լինի ցանկացած ռիսկից: Եվ, իհարկե, մենք ցանկանում ենք, որ Հայաստանն այսօր և ապագայում երբեք կասկածի տակ չդնի մեր տարածքային ամբողջականությունը և ամբողջությամբ հրաժարվի Ադրբեջանի նկատմամբ որևէ տարածքային պահանջից»։
Ալիևը նաեւ ասել է, որ եթե Երևանը ցանկանում է քննարկել Ադրբեջանում հայերի իրավունքները, ապա միևնույն ժամանակ պետք է պաշտպանի ադրբեջանցիների իրավունքները Հայաստանում։ «Եթե Հայաստանը համաձայնի օգտագործել նույն ձևակերպումը երկու ազգային փոքրամասնությունների համար, կամ ընդհանրապես չներառի այդ հարցը, ապա խաղաղությունը հասանելի է»,- ասել է Ադրբեջանի նախագահը։
Բացի այդ, Ալիևը նշել է, որ Ղարաբաղից հեռացած հայերը կարող են վերադառնալ։ Միաժամանակ նրանք պետք է ստանան Ադրբեջանի քաղաքացիություն և մոռանան ինքնահռչակ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության (ԼՂՀ) մասին։ «Նրանք դա ստեղծել են իրենց երազներում, իրենց առասպելներում», - ասել է Ալիևը:
Մինչդեռ, ըստ ադրբեջանցի քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեի, եթե նույնիսկ Երևանն ու Բաքուն պայմանավորվեն հայ և ադրբեջանցի փախստականների վերադարձի շուրջ, պետք է ժամանակ անցնի, որպեսզի մարդիկ սովորեն ապրել միմյանց կողքին։ «Այդ գործընթացը երկար կտևի, և այն պետք է տեղի ունենա որոշակի քաղաքական և իրավական շրջանակներում։ Համաձայնագրի ստորագրման հաջորդ օրը ոչ ոք ոչ մի տեղ չի գնա»,- ընդգծել է փորձագետը։ Միաժամանակ նա նշել է, որ Հայկական ԽՍՀ-ում ավելի շատ ադրբեջանցիներ են ապրել, քան Ղարաբաղում հայեր, սակայն նրանք սեփական ինքնավարություն չեն ունեցել։ Ըստ Վելիզադեի, դա կարող է լինել այն պատճառներից մեկը, որ Երևանը 1980-ականների վերջին հայտնվեց հակամարտության մեջ: Հակառակ դեպքում նա ավելի զգույշ կլիներ վախենալով, որ ադրբեջանցիներն էլ կարող են ընդվզել։
Միաժամանակ, Վելիզադեն խոստովանել է, որ այս փուլում Ադրբեջանին չի անհանգստացնում հայկական ռեւանշիզմը, քանի որ այսօր Հայաստանը թույլ պետություն է և տեսանելի ապագայում չի կարող հարձակվել։ «Սակայն Երևանը կարող է գործիք դառնալ երրորդ ուժերի ձեռքում։ Մենք արդեն տեսնում ենք, թե ինչպես են որոշ երկրներ փորձում զենքով առաջ մղել այդ հանրապետությունը։ Առայժմ անիմաստ զրահափոխադրիչներ են մատակարարում, բայց հետո ավելի լուրջ տեխնիկա կլինի։ Այսօր սահմանին տեսնում ենք 2-3 հոգանոց սահմանափակ առաքելություն, բայց ապագայում հազարներ կլինեն, և արդյունքում մենք կստանանք հերթական հակամարտությունը»,- զգուշացրել է Վալիզադեն։
Մինչդեռ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է, որ 2016 թվականի օգոստոսյան քառօրյա պատերազմին հաջորդած բանակցություններից հետո ԼՂՀ-ի լուծարման գործընթացն անխուսափելի էր դարձել։ Կառավարության ղեկավարն ընդգծել է, որ նախկինում իշխանությունները փորձում էին այս մասին չխոսել, քանի որ այդ ժամանակ ժողովրդին պետք էր ասեին, որ 30 տարի ռեսուրսներ են ներդրել մի խնդրի վրա, որը հնարավոր չէր լուծել։ «Մենք փորձեցինք հասկանալ, թե ինչ է ինքնորոշման իրավունքը, և 1996 թվականի դեկտեմբերի 6-ին ԵԱՀԿ լիսաբոնյան գագաթնաժողովում մեզ ասացին, որ ինքնորոշման իրավունքի (ԼՂՀ) ամենաբարձր դրսևորումը կարող է լինել ինքնավար կարգավիճակն Ադրբեջանի ներսում»,- ասել է Փաշինյանը։
Հայ քաղաքագետ Տիգրան Քոչարյանը կարծում է, որ Ալիևի բախտը շատ է բերել Փաշինյանի հետ։ Հայաստանը կարող է այլեւս երբեք նման առաջնորդ չունենալ, ուստի Ադրբեջանի ղեկավարը ձգտում է առավելագույն օգուտ քաղել ստեղծված իրավիճակից և այնպիսի լծակներ օգտագործել Երևանի վրա, որոնք չեն կարող անտեսվել նույնիսկ տասնամյակներ անց։ «Նախ Բաքուն կվերականգնի իր անկլավները և դրանով իսկ վերահսկողություն կսահմանի Հայաստանն Իրանի և Վրաստանի հետ կապող միջազգային ուղիների վրա։ Հետո նա ադրբեջանցիներ կբնակեցնի հանրապետությունում։ Այդ մարդիկ կստանան Հայաստանի քաղաքացիություն, կընտրեն իրենց քաղաքապետերին, կծառայեն բանակում և ադրբեջանական կուսակցությունը կունենան խորհրդարանում»,- կանխատեսել է Քոչարյանը։ Փորձագետը կարծում է, որ Փաշինյանը ծայրահեղ բարեկամական քաղաքականություն է վարում հարևանների նկատմամբ, ուստի չի բացառում, որ նույնիսկ նման հեռանկարը նրան չի վախեցնում։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
