ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (12 դեկտեմբեր)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ-Ղազախստան՝ Մաքսավորների օր, Քենիա՝ Անկախության օր, Ռուսաստան՝ Սահմանադրության օր, Թուրքմենիա՝ Թուրքմենիայի չեզոքության օր, Ուկրաինա՝ Դաշտային զորքերի օր:

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1888– վախճանվել  է Ռուսական կայսրության հայազգի ռազմական և պետական գործիչ Միքայել Լորիս-Մելիքովը:

1902 –ծնվել է կոմպոզիտոր և դիրիժոր Ռուբեն Ստեփանյանը:

1913 - ծնվել է գրող Բենիկ Սեյրանյանը;

1914 - ծնվել է բանաստեղծ, արձակագիր, լրագրող Վահան Արամունին։

1918- ռուս-վրացական պատերազմի ընթացքում հայկական ուժերը հարձակվել են Թիֆլիսի գուբերնիայի Բորչալուի նահանգի Սանահին քաղաքում գտնվող վրացական ուժերի վրա:

-Թիֆլիսում կայացել են հայ-վրացա-անգլիական եռակողմ բանակցություններ, կայացել է համաձայնություն Վրաստան անգլիական զորք մտցնելու մասին:

1922 - ծնվել է գիտության գործիչ, ֆիզիկոս Էմիլ Միրզաբեկյանը:

1936– Երևանում բացվել է «Մոսկվա» կինոթատրոնը:

1937-կայացել են ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի  ընտրությունները։ Հայկական ԽՍՀ-ից ընտրվել է ) Միության պալատի 4 պատգամավոր և 25 պատգամավոր Ազգությունների պալատի համար։

1940 - վախճանվել է վրացական թատրոնի հայազգի դերասանուհի Մակո Սափարովա-Աբաշիձեն:

1955 - ծնվել է  նկարիչ Սարգիս Գարուկյանը:

1992 – վախճանվել է նկարիչ, ոսկերիչ-արծաթագործ Ժիրայր Չուլոյանը:

2001-«Թուրք-հայկական հաշտեցման հանձնաժողովի» հայ մասնակիցները հրաժարվել են մասնակցել հանդիպումներին:

2004-կայացած «Երկրապահ» կամավորականների միության (ԵԿՄ) հերթական համագումարում ընտրված նոր վարչության կազմում բացակայել են ընդդիմադիր գործիչները՝ Հակոբ Հակոբյանը, Սասուն Միքայելյանը, Մուրադ Կիրակոսյանը, Ալբերտ Բազեյանը և Մուշեղ Սաղաթելյանը:

2012-ԲՀԿ-ն որոշում է ընդունել նախագահական ընտրությունների վերաբերյալ, ըստ որի Ծառուկյանը չի առաջադրվի և ԲՀԿ-ն որևէ թեկնածուի չի սատարի:

2020-ադրբեջանական կողմը վերսկսել է հարձակողական գործողություններըն Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր և Խծաբերդ բնակավայրերի ուղղությամբ: Գյուղերից մեկն ամբողջությամբ, մյուսը՝ մասամբ, անցել է ադրբեջանցիների վերահսկողության տակ:

2022-Քաղաքացիական հագուստներով մի խումբ ադրբեջանցիներ, կրկին բնապահպանական պատճառաբանությամբ առավոտյան ժամը 10:30-ի հատվածում փակել են Ստեփանակերտ-Գորիս մայրուղին: Սկսվել է Արցախի շրջափակումը:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

627– տեղի է ունեցել Նինվեի ճակատամարտը Բյուզանդական կայսրության  և Սասանյան Պարսկաստանի միջև:

1098 –1-ին խաչակրաց արշավանքի ժամանակ Բոեմունդ Տերենտսկու և Ռայմունդ Սեն-Ժիլսկու գլխավորած խաչակիրների բանակը գրավել է սիրիական Մաարրետ-էն-Նուումանի ամրոցը:

1761 —ծնվել է քանդակագործ, Լոնդոնի Մադամ Տյուսոյի մոմե արձանիկների թանգարանի հիմնադիր Մարիա Տյուսոն:

1766 —ծնվել է ռուս գրող, պատմագիր Նիկոլայ Կարամզինը:

1787– Փենսիլվանիան դարձել է ԱՄՆ-ի 2-րդ նահանգը:

1810– հիմնադրվել է Աստրախանի դրամատիկական թատրոնը:

1821 —ծնվել է ֆրանսիացի գրող Գուստավ ֆլոբերը:

1849 —վախճանվել է ֆրանսիացի ինժիներ Մարկ Բրունելը, որը կառուցել է առաջին թունելը Թեմզա գետի տակով:

1881 —ծնվել է ամերիկացի գյուտարար, ավտոմոբիլայն գործարկիչը՝ ստարտերը, ստեղծած Վինսենթ Հյուգո Բենդիկսը:

1911– Դելլին դարձել է Հնդկաստանի մայրաքաղաքը՝ մինչ այդ մայրաքաղաք է եղել  Կալկաթան:

1917– ալպիական Սեն-Միշել-դե-Մորեն կայարանում գնացքի վթարի և առաջացած հրդեհի պատճառով զոհվել է մոտ 700 իտալական ճակատից Ֆրանսիա վերադարձող ֆրանսիացի զինվոր:

1925 —ծնվել է ռուս կոմպոզիտոր Վլադիմիր Շաինսկին:

1928 - ծնվել է ղրղըզ արձակագիր Չինգիզ Այթմատովը։

1935 —Իրանի շահ Ռզա Փեհլևին պաշտոնապես թագադրվել է:

1939 —խորհրդա-ֆինական պատերազմի ընթացքում Տոլվայարվիի ճակատամարտում ֆիննական բանակը պարտության է մատնել խորհրդային բանակին:

– վախճանվել  է համր կինոյի ժամանակաշրջանի ամերիկացի դերասան, սցենարիստ և պրոդյուսեր Դուգլաս Ֆերբենքսը:

1961 —ԱՄՆ-ում տիեզերք է ուղարկվել առաջին ռադիոսիրողական OSCAR-1 արբանյակը:

1963 – Քենիան անկախացել է Մեծ Բրիտանիայից:

1985 —վախճանվել է շոտլանդացի ստեղնաշարային գործքիների վարպետ կատարող, «The Rolling Stones» խմբի ստեղծողներից մեկը հանդիսացող Իեն Ստյուարդը:

1991 —կազմավորվել է հանրահառչակ ռուսական «Լիցեյ» երաժշտական խումբը:

1995 —Կամրանյուի (Վիետնամ) շրջանում ռուսական պիլոտաժային «Ռուս վիտյազներ» խմբի երեք  Су-27-եր բախվել են լեռանը, զոհվել  են 4 օդաչուներ:

2003 —վախճանվել է Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիևը:

2008-Շվեյցարիան միացել է Շենգենյան զոնային և դարձել այդ անվիզամուտքի կազմակերպության 25-րդ անդամ երկիրը:

2016-սիրիական պատերազմի ժամանակ կառավարական ուժերի կողմից Հալեպըն ազատագրվել է գրոհայիններից:

2020-վախճանվել է խորհրդային և ռուսական թատրոնի և կինոյի դերասան, ռեժիսյոր, բանաստեղծ և գրող Վալենտին Գաֆտը:

Կ. Խաչիկյան