Ինչպիսի՞ խաղաղություն են ուզում Հայաստանն ու Ադրբեջանը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ng.ru-ն գրում է, որ ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահ Պիա Կուաման ասել է, որ Բաքուն պատրաստ է Հայաստանի հետ խաղաղության բանակցությունների։ Այս մասին նա խոսել է Ադրբեջան կատարած երկօրյա այցից հետո Երևանում կազմակերպված մամուլի ասուլիսում։ Կուաման ասել է, որ հույս ունի, որ համաձայնագիրը կստորագրվի առաջիկա շաբաթվա ընթացքում: «Եկել է խաղաղության նոր ուղի գտնելու ժամանակը»,- Երևանում ընդգծել է ԵԱՀԿ ԽՎ նախագահը։
Սակայն, Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը քիչ լավատես էր։ Նախ ելույթ ունենալով Երևանում` ԵԱՀԿ ԽՎ աշնանային նստաշրջանի բացմանը, նա վրդովվել է այն փաստից, որ Բաքվում «բարձրագույն հովանավորության ներքո» իր երկիրը անվանում են «Արևմտյան Ադրբեջան»։ Հայաստանի ղեկավարը դա ընկալում է որպես նոր պատերազմի նախապատրաստման նշան։ Երկրորդ հերթին Փաշինյանը հարևանին առաջարկել էր բոլոր բանտարկյալներին փոխանակել` «բոլորը բոլորի դիմաց» բանաձևով, բայց դա չի ստացվել։
Բաքուն չէր կարող անպատասխան թողնել Փաշինյանի ելույթը: «Արևմտյան Ադրբեջան» համայնքը Հայաստանի ղեկավարի խոսքերն անվանել է զրպարտություն և գործունեության խեղաթյուրում։ Միաժամանակ կազմակերպությունը հիշեցրել է, որ Փաշինյանը նախկինում Ղարաբաղն անվանել է Արցախ, բայց դա չի համարել սպառնալիք Ադրբեջանի համար։ Բացի այդ, Ադրբեջանի ԱԳՆ մամուլի քարտուղար Այխան Հաջիզադեն ասել է, որ խաղաղության գործընթացում գործնական քայլերի փոխարեն հայ պաշտոնյաները նախընտրում են անհիմն և հակասական հայտարարություններ անել։ «Չնայած վերջին երեք տարիներին Ադրբեջանի կողմից առաջադրված նախաձեռնություններին Հայաստանը խոչընդոտել է այս գործընթացը։ Թեև ադրբեջանական կողմը մինչ օրս վերադարձրել է մոտ 100 հայ գերիների, Հայաստանը պատասխանել է` գերեվարելով երկու ադրբեջանցի զինվորական, ինչը վկայում է այն մասին, որ հայկական կողմը լուրջ չի վերաբերվում ձերբակալված անձանց վերադարձի հարցին»,- նշել է դիվանագետը։
Ինչ էլ որ լինի, Հայաստանի խորհրդարանի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը վստահեցրել է, որ իր երկիրը աջակցում է խաղաղության օրակարգին։ «Վերջին տասնամյակների ընթացքում Հարավային Կովկասի ժողովուրդների ապրած բոլոր դժվարություններից հետո այսօր պատմական հնարավորություն է ստեղծվել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղություն հաստատելու համար»,- ասել է քաղաքական գործիչը։ Նա տարածաշրջանի ապագան տեսնում է բաց սահմաններով և ամուր տնտեսական, քաղաքական և մշակութային կապերով:
Հատկանշական է այն, որ նախօրեին Ադրբեջանի նախագահի արտաքին քաղաքականության գծով օգնական Հիքմեթ Հաջիևը EU Reporter-ին տված հարցազրույցում, ըստ էության, նույն բանն էր ասել։ «Մենք հավատում ենք, որ սա պատմական հնարավորություն է կայուն աշխարհ կառուցելու համար», - ասել է նա,- մենք ցանկանում ենք կառուցել տարածաշրջանային անվտանգության նոր ճարտարապետություն հիմնված արդարության սկզբունքների վրա՝ ճանաչելով միմյանց տարածքային ամբողջականությունն ու ինքնիշխանությունը և վերջ դնելով տարածքային բոլոր պահանջներին։ Ես կարծում եմ, որ մենք պետք է խաղաղության համաձայնագիր ձեռք բերենք, և մյուս գործընկերները կարող են աջակցել այդ համաձայնությանը»։
ԵԱՀԿ ԽՎ աշնանային նստաշրջանը կարող էր հարթակ դառնալ, որտեղ Բաքուն և Երևանը կարող էին կրկին քննարկել երկկողմանի խնդիրները։ Սակայն ադրբեջանական պատվիրակությունը չի մասնակցել միջոցառմանը` պատճառաբանելով անվտանգության սպառնալիքները, չնայած` հայ գործընկերները խոստացել են ապահովել նրանց անվտանգությունը։
«Հայկական կողմը խաղաղության պայմանագիր կնքելու կամ լուրջ բանակցությունների գնալու իրական պատրաստակամություն չի ցուցաբերում։ Ընդհակառակը, Երևանը միջազգային հարթակներում փորձում է դատի տալ Բաքվին։ Այսպես, վերջերս Արդարադատության միջազգային դատարանը մերժեց հայերի տասը պահանջներից յոթը,- ng.ru-ին ասել է ադրբեջանցի քաղաքագետ Իլգար Վելիզադեն,- ինչպե՞ս կարելի է այդ ամենի հետ միաժամանակ խոսել խաղաղություն հաստատելու ցանկության մասին»։ Փորձագետի կարծիքով ստեղծված իրավիճակում էական դեր են խաղում արևմտյան երկրները, որոնք ցանկանում են ոչ թե լուծել հակամարտությունը, այլ Ռուսաստանին դուրս մղել Հարավային Կովկասից։ Ըստ Վելիզադեի, Հայաստանը դարձել է նրանց քաղաքականության վարողը, իսկ Ադրբեջանը հրաժարվում է նման պայմանների շուրջ բանակցություններից, հետևաբար չի ցանկանում հանդիպել արևմտյան հարթակներում։
«Այն բանից հետո, երբ Ադրբեջանը լիակատար վերահսկողություն ձեռք բերեց Լեռնային Ղարաբաղի վրա, նա կորցրեց հետաքրքրությունը խաղաղության գործընթացի նկատմամբ,- ասել է հայ քաղաքական վերլուծաբան Արշալույս Մղդեսյանը ng.ru-ին,– Այժմ Բաքվին պետք է ոչ թե խաղաղություն, այլ գերակայություն տարածաշրջանում։ Եթե խաղաղության պայմանագիրը թույլ է տալիս հասնել դրան, ապա այն կարելի է կնքել, իսկ եթե ոչ, ապա այլ ճանապարհներ կգտնվեն։ Հայաստանին, ընդհակառակը, խաղաղություն է պետք պատերազմի վտանգից ազատվելու և տնտեսական հարցեր լուծելու համար»։ Մղդեսյանը նաև կարծում է, որ եթե նույնիսկ Մոսկվայում խաղաղության պայմանագիր կնքվի Բաքվի և Երևանի միջև, երաշխիք չկա, որ ադրբեջանական կողմը հետագայում այն չի խախտի, եթե որոշի, որ դա օգտակար կլինի իր շահերին։ Նման պարագայում Հայաստանի իշխանությունները փորձում են միջազգային աջակցություն ստանալ, իսկ Բաքուն, ընդհակառակը, առաջարկում է բոլոր հարցերը լուծել տարածաշրջանային սկզբունքով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
