Հայ քաղաքագետը չի բացառել Երևանի դուրս գալը ՀԱՊԿ-ից
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Mk.ru-ն գրում է, որ Հայաստանի շրջադարձը դեպի Արևմուտք իրականություն է դառնում: Հայկական ԶԼՄ-ներում ՀԱՊԿ-ին վարկաբեկելու արշավ է ընթանում: Հայաստանի Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանն օրերս Բրյուսելում կայացած «Հայաստանի ռազմավարական ապագա» ֆորումի ժամանակ ասել է, որ հանրապետությունը դիտարկում է «չմիավորման կարգավիճակի» տարբերակը։ Հնարավոր է, որ դա միայն էտապ լինի դեպի ՆԱՏՕ ճանապարհին։ Այսօր Հայաստանում է գտնվում 102-րդ ռուսական բազան, նրա սահմանները պահպանում են ռուս սահմանապահները, և Հայաստանը կհրաժարվի նույնիսկ նրանցից։
Երևանյան «Փաստ» թերթի աղբյուրների փոխանցմամբ հոկտեմբերի առաջին կեսին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը փակ հանդիպում է ունեցել փորձագետների և իշխանամետ լրատվամիջոցների ներկայացուցիչների հետ։ Դրանում նա հաստատել է, որ Երևանի արտաքին քաղաքականության վեկտորի փոփոխություն է տեղի ունենում, բայց դա տեղի կունենա հանգիստ, մեղմ ու առանց ամպագոռգոռ հայտարարությունների։ Հայաստանը պարզապես կխուսափի ՀԱՊԿ-ում և ԱՊՀ-ում աշխատելուց և փոխարինող կփնտրի այդ կառույցներին։ Ըստ Փաշինյանի հանդիպմանը արտահայտած մտքի իբր թե թուլացած Ռուսաստանի հետ դաշինքում մնալն անիմաստ է:
Հայաստանի դեպի Արևմուտք վերակողմնորոշվելու մեջ անսպասելի ոչինչ չկա,- «mk.ru»-ի հետ զրույցում ասել է ընդդիմադիր Հայաստանի Դեմոկրատական կուսակցության նախագահ Արամ Սարգսյանը, – նման հանդիպում հնարավոր է, որ եղած լինի։ Այդ գիծն իրականացվում է հինգուկես տարի՝ աստիճանաբար, քայլ առ քայլ։ Փաշինյանի և նրա համախոհների դիրքորոշումը հայտնի էր դեռևս իշխանության գալուց առաջ։ Փաշինյանը չի թաքցրել իր տեսակետները և ուղիղ ասել է, որ Հայաստանը պետք է դուրս գա ՀԱՊԿ-ից և Մաքսային միությունից։ Նրա ողջ թիմը մարդիկ են, ովքեր երկար տարիներ վերապատրաստվել են արևմտյան հիմնադրամների սեմինարների և թրեյնինգների միջոցով։ Մենք դա գիտեինք, բայց Հայաստանից դուրս որոշ շրջանակներ չէին հավատում դրան (Ռուսաստանի Դաշնությունում): Նրանք կարծում էին, որ այս իշխանության հետ հնարավոր է համագործակցել, զարգացնել և ամրապնդել հարաբերությունները։ Պարզապես Փաշինյանը, գալով իշխանության, հասկացավ, որ այդ ծրագրերն անհապաղ կյանքի կոչել հնարավոր չէ։ Պետք է նախապատրաստել հանրային կարծիքը.
-Հիմա հանրային կարծիքը պատրա՞ստ է։
-Լեռնային Ղարաբաղի կորստից հետո ժողովրդի մոտ բնականաբար հարցեր առաջացան։ Ակտիվորեն տարածվում է այն կարծիքը, որ Ռուսաստանը լիովին չի արել այն, ինչ կարող էր անել Ղարաբաղը պաշտպանելու համար։ Այդ չճանաչված հանրապետության բնակչության մեծամասնությունն ակնկալում էր պաշտպանություն ռուս խաղաղապահներից։ Ռուս խաղաղապահները ռազմական գործողություններին միջամտելու մանդատ չունեին, սակայն սովորական մարդիկ դա հաշվի չեն առնում։ Բայց այն, որ խաղաղապահների աչքի առաջ Ադրբեջանը 120 հազար մարդու ստիպեց լքել Ղարաբաղը փաստ է Հայաստանի բնակչության համար։ Այսինքն պարարտ հող է ստեղծվել նման քարոզչություն վարելու համար։ Ընդդիմության ձայնը գործնականում անլսելի է, քանի որ նրան հասանելի չեն ազգային լրատվամիջոցները։
- Այսինքն արտաքին քաղաքական վեկտորը փոխելը լուծվա՞ծ հարց է։
- Արտաքին քաղաքականության փոփոխություն կարող է լինել միայն երկրի բնակչության ճնշող մեծամասնության համաձայնությամբ։ Հիմա դա չկա։ Փաշինյանի թիմի անդրադարձներն այն մասին, որ 2021 թվականին արտահերթ ընտրությունների ժամանակ իրենք ստացել են ցանկացած գործողության «մանդատը», անհիմն են, քանի որ նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ ժողովրդին չեն խոստացել նման «շրջադարձեր»։ Ընդհակառակը, նրանց նախընտրական ծրագրում ասվում էր, որ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը լինելու է Հայաստանի ղեկավարության հովանու ներքո, և որ նրա ինքնորոշման իրավունքը պետք է պաշտպանված լինի։ Նրանք օգտվեցին այն հանգամանքից, որ Ռուսաստանի Դաշնությունն այժմ զբաղված է Ուկրաինայում և չի կարող առանձնապես շեղվել որևէ այլ բանով, և սկսեցին ռուսաֆոբ արշավ, որը որոշակիորեն ազդել է բնակչության տրամադրության վրա։ Ներկայիս հայտարարությունները ևս նախապատրաստական փուլ են։ Ամեն ինչ քայլ առ քայլ է արվում, և աստիճանաբար հասարակական կարծիքը պատրաստվում է այն մտքին, որ Արևմուտքն ավելին է անելու հայերի համար, քան Ռուսաստանը։ Չեմ բացառում, որ հիմա նորից գնան արտահերթ ընտրությունների հետագա բոլոր գործողությունների համար քարտ բլանշ ստանալու համար։
- Ռուսական բազան և սահմանապահները դուրս կբերվե՞ն Հայաստանից։
-Եթե Հայաստանը դուրս գա ՀԱՊԿ-ից, դա կլինի հաջորդ քայլը։ Այժմ տարածաշրջանի համար պատերազմ է Արևմուտքի և Ռուսաստանի Դաշնության միջև։ Արևմուտքը վաղուց է ձգտում դուրս մղել Ռուսաստանի Դաշնությունն այս տարածաշրջանից: Մյուս կողմից, Մեծ Թուրանի ստեղծման ծրագիրը չի վերացել։ Ընդամենը մի քանի օր առաջ Աստանայում շատ լուրջ որոշումներ են կայացվել միավորելու թյուրքական պետությունները։ Այդ ծրագրի իրականացմանը խանգարում է միայն Հայաստանը։ Պատերազմն այս հողակտորի համար շարունակվում է։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
