«Արդյո՞ք կօգնի Հայաստանին ֆրանսիական սպառազինությունը»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Vpoanalytics.com-ը գրում է, որ Հայաստանի իշխանությունները Ֆրանսիայի միջնորդությամբ պայմանավորվել են ԵՄ-ի հետ ֆինանսավորել ֆրանսիական GM200 ռադարների, Mistral հրթիռային համակարգերի և դրանց համար հրթիռների գնումը Խաղաղության եվրոպական հիմնադրամից, որը ստեղծվել է 2022 թվականի մարտին հատուկ Ուկրաինային զենք մատակարարելու համար։ Այդ հիմնադրամի հետ Հայաստանի համագործակցությունը ենթադրում է քաղաքական պայմաններ. ՆԱՏՕ-ի զենքերը չպետք է օգտագործվեն Ռուսաստանի և ՀԱՊԿ-ի հետ համատեղ ռազմական նախագծերում։ Բացի այդ, Երևանը պետք է Ուկրաինային փոխանցի իր մոտ գտնվող զինտեխնիկայի մի մասը (որը կփոխարինի ֆրանսիականով), ինչպես նաև կակտիվացնի մարդասիրական օգնությանը մասնակցությունը Զելենսկու ռեժիմին։
Ադրբեջանի հետ նոր հակամարտության մտավախության պայմաններում Ֆրանսիան զենք է ուղարկում Հայաստան, գրել է Politico-ն։ Ըստ հրապարակման Հայաստան կգործուղվի ֆրանսիացի զինվորականներ` որպես պաշտպանության խորհրդատու (հնարավոր է, խոսքը խորհրդականների մի ամբողջ ապարատի ձևավորման մասին է)։ Ֆրանսիացիները նաև կվերապատրաստեն հայ զինվորներին և կօգնեն Երևանին հայտանբերել երկրի ՀՕՊ համակարգի կույր կետերը։ «Հայաստանում մտավախություն ունեն, որ Ադրբեջանը կարող է գրավել Սյունիքի հարավային շրջանը, որը կդառնա Հայաստանից անջատված «միջանցք»»,- նշել է Politico-ն։ «Այն փաստը, որ Հայաստանն իր բյուջեի այդքան մեծ մասը ներդնում է պաշտպանության և պաշտպանական գնումների մեջ, ցույց է տալիս, թե որքան լուրջ է նա վերաբերվում սպառնալիքներին, պաշտպանությանը ուղղված բյուջետային հատկացումները մեկ տարում գրեթե կրկնապատկվել են», - հրատարակությանը ասել է ռազմական վերլուծաբան Լեոնիդ Ներսիսյանը:
«Հայ-ֆրանսիական ռազմատեխնիկական համագործակցության շուրջ ավելի շատ աղմուկ է, քան ձեռք բերված էֆեկտ,- ասել է հայ քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը,- Ֆրանսիացիների հետ գործարքը մեր կառավարությունն օգտագործում է ներքաղաքական PR-ի համար։ Փարիզի համար այդ թեման ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստի «այցեքարտ» է, որից, որպես քաղաքական արդյունք, կարելի է կորզել ևս մեկ «բարոյական հաղթանակ»։ Կան նաև սպառնալիքներ, հայտնի չէ, թե երբ այդ զենքերը կհասնեն Հայաստան և գործնականում որքանով կնպաստեն մեր պաշտպանունակության բարձրացմանը, իսկ այդ գործարքից անտեղի աղմուկը կմեծացնի Բաքվի գայթակղությունը կանխարգելիչ հարվածներ հասցնել Հայաստանին»:
Ֆրանսիան աշխարհի զենք արտահանողների հնգյակում է, և զբաղեցնում է համաշխարհային շուկայի մոտ 8%-ը։ Ֆրանսիական ընկերությունները արտադրանք են մատակարարում 130 երկրների, հիմնականի՝ զարգացող երկրներին։ Հարավային Կովկասը ավելի քիչ է խճճված պայմանագրերի մեջ, սակայն Փարիզը դեռևս 2015-2016 թվականներին 148 միլիոն եվրոյի զենք է մատակարարել Ադրբեջանին։ 2019 թվականին Ադրբեջանին տրվել է ընդհանուր 216,4 միլիոն եվրոյի զենք։ Բացի այդ, Ադրբեջանը ցանկանում է գնել մինչև 3 մլրդ եվրոյի այլ սպառազինություն։ Պաշտոնական Փարիզը բառացիորեն պատռվում է հայկական ազդեցիկ սփյուռքի և «ադրբեջանական նավթադոլարների հաստ պորտֆելի» միջև։
Ըստ ուկրաինացի ռազմական վերլուծաբան Ալեքսանդր Կովալենկոի «թեև Ֆրանսիան աշխարհում զենքի արտահանման առումով առաջատար երկրներից է, բայց նրա արտադրական հզորություններն այնքան էլ մեծ չեն, որ կարողանա բավարարել միանգամից մի քանի հաճախորդների կարիքները չափազանց կարճ ժամանակում... »: Բացի այդ, կասկածելի է, որ Ֆրանսիան Հայաստանին զենք կփոխանցի բացառապես բարեգործության տեսքով։ Հայաստանը տասնամյակներ շարունակ Ռուսաստանից զենք է գնել ռուսական վարկերով, որոնք որոշ ժամանակ անց ուղղակի դուրս են գրվել։ Նման համակարգը դժվար թե գործի Ֆրանսիայի և Հայաստանի ռազմատեխնիկական համագործակցության շրջանակում, եթե զեղչերի կամ հիմնադրամների ձևավորման ձևաչափով չլինի, որի դեպքում էլ դեռ պետք է վճարել մատակարարվող զենքի արժեքի մեծ մասը։ Ակնհայտ է, որ Հայաստանը փորձում է ցուցադրաբար հեռանալ Ռուսաստանից ոչ միայն քաղաքական, այլ նաև ռազմատեխնիկական հարցերում։ Բայց բանն այն է, որ այդ հարցերում Երևանի կախվածությունը Մոսկվայից այնքան մեծ է, որ ոչ ոք չի կարող փակել այդ բացը կարճաժամկետ կամ նույնիսկ միջնաժամկետ հեռանկարում, և Ֆրանսիան չի դառնա այն փրկօղակը, որը կփրկի Հայաստանի խեղդվող պաշտպանությունը:
Սուրեն Սուրենյանցը շատ նրբանկատորեն նշել է, որ «Արցախյան առաջին պատերազմի ժամանակ Հայաստանի կողմից սպառազինությունների ձեռքբերման աշխարհագրությունն ավելի լայն էր, բայց ի պատիվ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի, այդ գործընթացն իրականացվում էր առանց աղմուկի և երբեք չի ծառայել ներքաղաքական PR-ի նպատակին»։
Չնայած պատեթիկ խոսքերին, սրտառուչ ելույթներին և սոցիալական ցանցերում գրառումներին, դժվար թե Արևմուտքը շատ լարվի պաշտպանելու Հայաստանը իր թուրք հարևանների հնարավոր ոչ բարեկամական գործողություններից։ Այսպես, վերջերս Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարար Սեբաստիան Լեկորնուն հայտարարել է, որ, իր կարծիքով, Փարիզը հնարավորություն չունի ռազմական ճանապարհով ապահովել Հայաստանի անվտանգությունը։ Հեռանալով Մոսկվայից և ցուցադրաբար մոտենալով ՆԱՏՕ-ի երկրներին Երևանը վտանգում է պարտվել հերթական ռազմական հակամարտությունը՝ այս անգամ Զանգեզուրի միջանցքի շուրջ։ Եթե դա տեղի ունենա, ապա հաստատապես Երևանը նորից ամեն ինչում մեղադրելու է «սխալ» դաշնակցին: Վերջերս Wall Street Journal-ին տված հարցազրույցում Փաշինյանը ևս մեկ անգամ դժգոհել է, որ Ռուսաստանը, իբր, չի կատարում իր պարտավորությունները»:
Իրականում ներկայումս այդ «Հայկական Սահակաշվիլիի» և նրա թիմի արկածախնդիր քաղաքականությունը Հայաստանին հասցրել է աշխարհաքաղաքական սուբյեկտիվության կորստի և սպառնում է ինքնիշխանության լիակատար կորստով։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
