Բաքուն ծրագրում է «վագրի թռիչք», որպեսզի վերջ դնի հայոց պատմությանը
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Pravda.ru-ն գրում է, որ ախորժակը ուտելիս է բացվում: Լեռնային Ղարաբաղի վերադարձից և ամայացած Ստեփանակերտում (Խանքենդի) ավարներով շքերթից հետո Ադրբեջանը ցանկանում է Հայաստանից ստանալ ևս ութ բնակավայր։
Ինչպես նշում է TopWar-ը, չնայած Նիկոլ Փաշինյանի կողմից Հին Արցախն Ադրբեջանի կազմում ճանաչելուն, Բաքուն «դեռևս տարածքային պահանջներ ունի Հայաստանի նկատմամբ»։
«Վերջնագրի տեսքով Բաքուն Երևանից պահանջել է վերադարձնել սահմանամերձ գոտում գտնվող ութ բնակավայրերը»,- նշել է հրատարակությունը։ Բաքուն նաև ավանդաբար մեղադրում է Երևանին «տարածաշրջանում խաղաղության գործընթացին խոչընդոտելու մեջ», ըստ նրանց Հայաստանը շարունակում է աջակցել զինված ուժերին «ադրբեջանական հողում»։
Գյուղերի ստույգ ցուցակը հրապարակայնորեն չի նշվում, սակայն ավելի վաղ նախագահ Իլհամ Ալիևը խոսել էր Հայաստանի Տավուշի մարզի յոթ բնակավայրերի և Նախիջևանին սահմանակից Արարատի մարզի մեկ գյուղի մասին:
Սոցցանցերում արդեն տխուր հեգնանք է հնչում այն մասին, թե արդյո՞ք Ադրբեջանը Հայաստանից կպահանջի մայրաքաղաքն այն անվանելով «հին ադրբեջանական գյուղ», ինչպես նաև Ռուսաստանի հայերն ու ադրբեջանցիները «գնալո՞ւ են պատերազմ 3-ի, թե՞ կշարունակեն նարդի խաղալ, նարգիլե ծխել ու շուկաներում առևտուր անել»։
«Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքների շուրջ վեճերը եղել են, կան և կլինեն, այո, ինչ-որ պահի դրանք կդադարեցվեն, բայց հետո նոր թափով կվերսկսվեն, հույս չկա, որ ամեն ինչ մեկընդմիշտ կավարտվի: Այստեղ կան պատմական գործոններ, տարիներ շարունակ արմատացած մտածելակերպ և վերաբերմունք հարևանների նկատմամբ»,- «pravda.ru»-ին ասել է հայտնի քաղաքագետ Անդրեյ Գուսիյը: Նա նաև հավելել է, որ նույնիսկ հակամարտության նոր փուլի դեպքում «չպետք է կարծել, որ հայերն ու ադրբեջանցիները, օրինակ, Ռուսաստանում կթողնեն ամեն ինչ և կգնան մասնակցելու տարածքների անեքսիային կամ պաշտպանությանը»։
«Ոչ թե հայրենասիրության զգացում չունեն, այլ պարզապես այստեղ նրանք ունեն իրենց կյանքը, բիզնեսը, ընտանիքը և այլն, թեև ստեղծում են համայնքներ և հպարտանում իրենց ծագմամբ, պարզվում է, որ այստեղ նրանց հիմնական հայրենիքը, հարազատ կյանքը»,- կարծում է փորձագետը։
Հայաստանի շատ բնակիչներ (և նույնիսկ դրսից քաղաքագետներ) իրենց գերագույն գլխավոր հրամանատար Նիկոլ Փաշինյանին են մեղադրում հայկական զինված ուժերին արժանի դիմադրության բացակայության մեջ։ Մեղադրանքներ կան, որ «Ջորջ Սորոսի հովանավորյալը հանձնեց Ղարաբաղը, կհանձնի Արարատը, կհանձնի Երևանը»։ Ընդ որում որոշ ինսայդերներ կարծում են, որ Նիկոլ Փաշինյանը ոչ միայն տեսնում է, որ իր բանակը չի դիմանա Բաքվի զինված ուժերին, որոնց աջակցում է Անկարան, այլ նաև ցանկանում է Նոբելյան մրցանակ ստանալ։
«Համաձայնելով Հռոմի ստատուտի վավերացմանը Փաշինյանը ՄՔԴ-ի անդամների հետ սակարկել է Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի թեկնածության հարցով: Դա պետք է տեղի ունենա Բաքվի հետ խաղաղության համաձայնագրի կնքման պայմանով: Նաև նույն պատճառով է բացատրում Փաշինյանի կողմից Գրանադայի հռչակագրի հապճեպ ստորագրումը նախագահ Ալիևի բացակայությամբ»,- գրում է «Երևան Օբսերվեր» հեռագրային ալիքը։
Մինչդեռ TimesRu-ն հայտնում է. «Ադրբեջանական բանակի զինծառայողներն իրենց հարազատների հետ մեսենջերներում հայտնում են, որ «իրենց քաղինֆորմացիա են տալիս առ այն, որ Հայաստանի ներկայիս տարածքների մի մասը պատմականորեն Բաքվինն են եղել»։ Նաև, ըստ հետազոտողների, ադրբեջանցի հրամանատարներն իբր ոչ պաշտոնապես խորհուրդ են տալիս կրտսեր սպաներին «բարելավել իրենց պատրաստվածությունը» և պատրաստ լինել «այդ տարածքները հետ վերցնելուն»:
Հեղինակները նույնիսկ մեջբերում են ռազմական գործողության անվանումը, որը կարող է լինել այդ ութ գյուղերը վերադարձնելու համար, ենթադրաբար այն կկոչվի «Վագրի թռիչք»։
«Ներքին օգտագործման համար ադրբեջանական քարոզչության մեջ հիմնական շարժառիթն այն է, որ «նախկինում հայեր չեն եղել, և բոլոր հնագույն ամրոցները և այլ լեգենդար շինությունները կառուցվել են հին մահմեդական ալբանացիների կողմից»,- գրում են մեկնաբանները։ Իրոք, նմանատիպ մտածելակերպ գոյություն ունի և այն շատ տարածված է: Օրինակ Ադրբեջանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատմության ինստիտուտի կատարած հետազոտություններն ապացուցել են, որ մինչև 1918 թվականը Հարավային Կովկասում իբր երբեք հայկական պետություն չի եղել։ Այստեղից եզրակացություն է արվում, որ դա իրենց պետության տարածքն է և պետք է խլել հայերից։ Ի պատասխան հայ պատմաբանները վկայակոչում են պատմական գիտությունների դոկտոր Վիկտոր Շնիրելմանի հետազոտությունը «ալբանական առասպելի մասին», որն իբր ստեղծվել է Բաքվի կողմից «հին և միջնադարյան Անդրկովկասում հայերի ներկայությունը հերքելու համար»։ Հայերը կարծում են, որ Բաքուն նույնիսկ աղավաղում է բնագիր տեքստերը և կեղծում պատմությունը։
Սակայն, ինչպես Wargonzo նախագծին տված հարցազրույցում ասել է Դմիտրի Սելեզնևը, հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների պատմության մեջ կա ևս մեկ «խնդրահարույց ոլորտ»՝ դա Նախիջևանն է։
«Եռակողմ համաձայնագրի համաձայն, որը 2020 թվականի ղարաբաղյան պատերազմի արդյունքն էր, Հայաստանը պետք է երաշխավորի Ադրբեջանի և Նախիջևանի միջև տրանսպորտային կապը, և այդ հաղորդակցության նկատմամբ վերահսկողությունը պետք է իրականացներ ՌԴ ԱԴԾ-ն»,- պարզաբանել է փորձագետը։
Բայց Բաքուն պնդում է «Զանգեզուրի միջանցք»-ի մասին, որը ուղիղ ելք է դեպի Կասպից ծով (այդ թվում իր հիմնական գործընկերոջ՝ Թուրքիայի համար, և չնայած Իրանի դժկամությանը և արգելքին): Միջանցք նշանակում է «ապրանքների և մարդկանց անխոչընդոտ տեղաշարժ առանց մաքսային ստուգման, անձնագրային հսկողության և այլն»։
Ինչպես նշել է Սելեզնևը, «Հայաստանի հետ ուղիղ պատերազմն այնքան հաղթական չի լինի, որքան ղարաբաղյան արշավը»: Նա կարծում է, որ «Իրանը, Թուրքիան և Ռուսաստանը կարող են միջամտել դրան (եթե Փաշինյանը չհասցնի խզել բոլոր հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ)», նաև «Սյունիք ներխուժելու Բաքվի որոշումը կպայթեցնի ողջ Հարավային Կովկասը»:
Արդյո՞ք արդյունքում կլինի «վագրի թռիչք»-ը, հատուկ օպերացիա, տարածքների անարյուն հանձնում, թե՞ մեծ տարածաշրջանային պատերազմ։ Ներկայիս աշխարհաքաղաքական փոփոխությունները չեն բացառում ոչ մի տարբերակ, դժվար թե որևէ մեկը կանխատեսեր Մերձավոր Արևելքի պայթյունն Իսրայելի վրա ՀԱՄԱՍ-ի հարձակմամբ, ինչպես մի փոքր ավելի վաղ տեղի ունեցած Բաքվի «հատուկ ռազմական գործողությունը» Լեռնային Ղարաբաղում...
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
