Հայաստանը հաշտվել է կորստի հետ դեռ 2020 թվականին
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Vybor-naroda.org-ը գրում է, որ հրատարակությունը հարցազրույց է ունեցել PRISP կենտրոնի լրագրող և փորձագետ Պյոտր Սկորոբոգատինի հետ Լեռնային Ղարաբաղում իրավիճակի սրումից հետո Հայաստանի և Ադրբեջանի տրամադրությունների մասին։
– Ըստ Ձեզ Հիմա ի՞նչն է խանգարում Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության համաձայնագրի ստորագրմանը: Կարո՞ղ է դա տեղի ունենալ տեսանելի ապագայում:
- Ալիևը լավ ռազմավարություն և ժամանակ է ընտրել: Ես տեսա նրա մեջբերումն այն մասին, որ ինձ նախատում էին 2020 թվականին կանգ առնելու համար, բայց ժամանակը ցույց տվեց, որ ես ճիշտ էի։ Եվ հիմա էլ նա չի շտապի, իրավիճակից առավելագույն առավելություններ կորզելու նպատակով։ Ավելին, 2020-ին դադարի շնորհիվ հնարավոր եղավ պահպանել բանակն ու տեխնիկան, ինչպես նաև խաղաղությանը և Ռուսաստանի Դաշնության աջակցությունն ու փոխըմբռնումը։
Փաշինյանը Ղարաբաղը հանձնել է դեռ 2020 թվականին, նրան ճանաչողների համար դա անակնկալ չէր: Նա Ղարաբաղը Հայաստանի հետ տնտեսական արտոնություններով փոխանակելու կողմնակից է։ Իսկ Բաքվի հետ խաղաղությունը բխում է նրա շահերից։ Պարզապես փաստ չէ այն, որ նա հիմա ինչ որ բոնուս կստանա, քանի որ ոչ ոք իսկապես չի սիրում գործ ունենալ պարտվածների և դավաճանների հետ: Այժմ տարածաշրջանում տեղի ունեցողի առանցքը Զանգեզուրի միջանցքի հեռանկարն է և Նախիջևանի հետ կապը։ Ալիևը որպես ուժեղ մարդ կարող է թույլ տալ հետագա ճնշումներ, և թույլ Փաշինյանը կարող է տեղի տալ: Կարծում եմ այդ հարցը, կա՛մ կնախորդի խաղաղ բանակցություններին, կա՛մ կդառնա դրանց մի մասը։ Խնդիրը նաև այն է, որ անհասկանալի է այն միջնորդը, ով պետք է հաշվի առնի հայերի շահերը։ Լավրովը Իրանի, Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև բանակցություններից հետո ասել է, որ խաղաղության հարցը մնացել է միայն Զանգեզուրի միջանցքի և սահմանների սահմանազատման քննարկման հարթությունում։
- Հայաստանը հստակորեն որդեգրել է արևմտամետ դիրքորոշում: Ձեր կարծիքով, ո՞վ կլիներ Հայաստանի համար այժմ լավագույն դաշնակիցը։
- Չեմ կարծում, որ Հայաստանն արևմտամետ դիրքորոշում է որդեգրել։ Նրա քաղաքական վերնախավը երկար ժամանակ հավասարակշռել է և այժմ էլ հակված է դեպի արևմտյան ձևաչափեր, բայց երկարաժամկետ հեռանկարում չի հեռանա Ռուսաստանից պարզապես տարածքային և դավանանքային գործոնների պատճառով։ Խեղճ ու աղքատ Հայաստանը ոչ մեկին պետք չէ: Հիմա էլ մանևրելը կշարունակվի, բայց Փաշինյանի հեռանալուց հետո հնարավոր է ռուսամետ այլընտրանք: Թեև, իհարկե, Հայաստանում Ռուսաստանի նկատմամբ դժգոհությունը շատ ուժեղ է։
- Ֆրանսիան համաձայնել է Հայաստանին ռազմական տեխնիկա փոխանցել: Ի՞նչ եք կարծում, ինչպե՞ս են դա գնահատում տարածաշրջանում։
- Խոսքը փոքր խմբաքանակի մասին է, Արևմուտքը զենքի հատուկ պաշարներ չունի, Հայաստանն առայժմ կմնա ռուսական ռազմարդյունաբերական համալիրի հաճախորդը։ ՆԱՏՕ-ի չափանիշներին համապատասխան վերազինումը դժվար է և, որ ամենակարևորն է, թանկ է: Եվ կարևոր է այն, որ այժմ Հայաստանի զինանոցի ներուժն այլևս նշանակություն չունի, նա դրա կարիքը չունի՝ բացի պաշտպանական խնդիրներից, բայց դա չպետք է անհանգստացնի հարևաններին։ Սակայն կարևոր է նաև այն, որ Ալիևը ժամանակին կանգ առնի թույլ չտալով խախտել Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունը, այլապես իրավիճակը հիմնովին կփոխվի բոլորի համար։ Կարծում եմ նա դա լավ է հասկանում։
– Ի՞նչ եք կարծում, Հայաստանում մարդիկ այժմ ավելի շատ մտածում են տարածաշրջանում խաղաղության մասին, թե՞ դեռևս ունեն ռևանշիստական գաղափարներ և պետք է սպասել սադրանքների սահմանին։
- Հայաստանում ժողովուրդն այժմ մասնատված է. Դժվար է մեկ պատկեր հավաքել։ Հասարակությունը ցրված է և իրականում չգիտի, թե ուր գնալ: Ոմանք երկրի համար նոր հնարավորություններ են տեսնում, ոմանք զգում են ինքնության կորուստ կապված ոչ միայն Արցախի, այլ նաև 90-ականների սկզբի հաղթական պատմության պատճառով, որի շուրջ համախմբվել էր ազգը։ Բայց այնտեղ ռազմատենչ տրամադրություններ հաստատ չկան։ Կարծում եմ, որ դրանք 2020 թվականին մարեցին։ Նրանք հաշտվել են կորստի հետ, բայց պատրաստ են պաշտպանել Զանգեզուրի տարածքը: Կա նաև Ղարաբաղից փախստականների գործոնը, բայց կարծես թե նրանք դեռ պատրաստ չեն ակտիվ քաղաքական դիրքորոշում որդեգրել ու հայտարարել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
