Մակրոնը ձգտում է ռևանշի Նիգերում ստորացումից հետո. «ֆրանս-Կովկաս» «ֆրանս-Աֆրկա»-ի փոխարեն
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Rusnext.ru-ն գրում է, որ ներկայումս Հայաստանի շեղումը դեպի Եվրատլանտյան երկրներ շարունակվում է: Փաշինյանի սադրիչ և արհամարհական ելույթը Եվրախորհրդարանում (Ռուսաստանին ուղղված մեղադրանքները ոչ միայն «Ղարաբաղը հանձնելու», այլ նաև Հայաստանում «ժողովրդավարությունը տապալելու» մեջ) և նրա այլ գործողությունները վկայում են երկիրը ԵՄ-ին առավելագույնս ինտեգրելու և, հնարավոր է, ՆԱՏՕ-ին անդամակցելու նրա մտադրությունների մասին: Այդ ֆոնին հատկապես ակտիվ է Ֆրանսիան, որը կարծես թե աշխարհաքաղաքական վրեժխնդրության փորձ է Նիգերի կորստից հետո, որտեղ ֆրանսիական երկարատև գերակայությունը ավարտվել է ծայրահեղ անփառունակ կերպով: Փարիզը պետք է դուրս բերի իր զորքերը ծայրահեղ դժվար պայմաններում: Ֆրանսիայի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ Նիգերից զորքերի դուրսբերումը պետք է ավարտվի մինչև տարեվերջ։ Դա բարդ ու թանկ գործողություն է, որը Ֆրանսիայի բյուջեին կարժենա 400 միլիոն եվրո և կարող է վտանգել հաջորդ տարվա պաշտպանական բյուջեն։ Անդրկովկասում Մեծ խաղի մեջ մտնելու Փարիզի ջանքերը կարող են լինել աշխարհաքաղաքական հաշվեհարդար կրած նվաստացումների համար։ Ընդ որում, դրա համար բարենպաստ է իրավիճակը Հայաստանում։ Ադրբեջանի կողմից «Ղարաբաղի հարցի» վերջնական լուծումը համընկավ հայ-ֆրանսիական հարաբերությունների ակտիվացման հետ։ Հայաստանի նախագահ Վահագն Խաչատրյանն ասել է, որ Հայաստանին անհրաժեշտ է «լավ ռազմական գործընկեր» և Ֆրանսիայի հետ քննարկում է Ադրբեջանին դիմակայելու համար ռազմական օգնության հարցը։ Ինչպես կարող ենք կռահել, «վատ» գործընկեր ասելով Խաչատրյանը նկատի ունի Ռուսաստանը։ Բաքուն արձագանքել է Ֆրանսիայի միջամտությանը: Իլհամ Ալիևը զգուշացրել է, որ Ֆրանսիան է մեղավոր լինելու Կովկասում նոր առճակատման համար: Ադրբեջանի նախագահն ասել է, որ Հայաստանին զենք մատակարարելու Ֆրանսիայի պատրաստակամությունը չի նպաստում խաղաղությանը, այլ կբերի նոր հակամարտություն տարածաշրջանում։ Ալիևը նաև հիշեցրել է, որ ադրբեջանական ութ գյուղեր ներկայումս գտնվում են «հայկական օկուպացիայի տակ» և ընդգծել է «դրանց ազատագրման կարևորությունը»։ Այսինքն Ղարաբաղի նկատմամբ ոչ միայն իրավական, այլ նաև փաստացի վերահսկողությունը չի նշանակում Հայաստանի նկատմամբ Ադրբեջանի բոլոր տարածքային պահանջների լուծում։ Բաքուն հրաժարվել է մասնակցել հոկտեմբերի 5-ին Իսպանիայի Գրանադայում Հայաստանի, Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Եվրամիության հետ հնգակողմ հանդիպմանը։ Ըստ լրատվամիջոցների դրա պատճառը ֆրանսիացի պաշտոնյաների հայամետ հայտարարություններն են, Ֆրանսիայի արտգործնախարար Քեթրին Կոլոնայի այցը Հայաստան և Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Շառլ Միշելի Ադրբեջանին ուղղված մեղադրանքները։ Բացի այդ, ըստ մամուլի հրապարակումների, Ֆրանսիան և Գերմանիան թույլ չեն տվել բանակցություններին մասնակցել Թուրքիային, որին Բաքուն էր հրավիրել։ Պարզ է տեղի ունեցողի աշխարհաքաղաքական ենթատեքստը: Ադրբեջանը գազի համեմատաբար մեծ պոտենցիալ մատակարար է, որով շահագրգռված է Եվրամիությունը, ինչպես նաև անհրաժեշտ տարածք ցանկացած ենթակառուցվածքային և լոգիստիկ նախագծերի համար, որոնք ներառում են ապրանքների տեղափոխում Կենտրոնական Ասիա և հակառակ ուղղությամբ՝ շրջանցելով Ռուսաստանը։ Բացի այդ, ԵՄ-ն տեղյակ է Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև գործընկերության աստիճանի մասին։ Անկարայի հզորացումը դեպի Կասպից ծով ելքի միջոցով չի բխում եվրոպացիների շահերից։ Ըստ այդմ, Ադրբեջանի շարունակվող տարածքային հավակնությունները պետք է առաջացնեն եվրոպական արձագանքը: Եվրոպային անհրաժեշտ է ուժեղացնել Հայաստանը, որպեսզի պահպանվի ռազմավարական իրավիճակը մի կողմից Ադրբեջանի և Կասպից ծովի բուֆեր Հայաստանի, մյուս կողմից Թուրքիայի միջև։ Տվյալ դեպքում Ռուսաստանի մտավախությունը պայմանավորված է ոչ թե զենքի կոնկրետ տեսակներով, որոնք Ֆրանսիան մտադիր է վաճառել Հայաստանին, այլ հենց նման պայմանագրերի փաստով։ Գործարքը կարող է դառնալ Ռուսաստանից հեռանալու Երևանի հաջորդ քայլը։
Ֆրանսիան այս դեպքում հանդես է գալիս որպես «նիզակի սուր ծայր»։ Հենց Փարիզն է Անկարայի ամենահետևողական հակառակորդը։ Ֆրանսիան պարբերաբար բարձրացնում է Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության թեման, ուստի տեղեկատվական ֆոնը բավականին բարենպաստ է Երևանի հետ համագործակցության համար։ Ըստ ամերիկյան 19fortyfive հրատարակության քանի որ Թուրքիան և Միացյալ Նահանգները հեռանում են միմյանցից, Վաշինգտոնն այժմ նայում է Փարիզին որպես ՆԱՏՕ-ի գլխավոր գործընկեր: Գործնականում դա արտահայտվում է, օրինակ, Սահելում համատեղ հակաահաբեկչական գործողություններով։ Վաշինգտոնն աջակցում է Փարիզին դիվանագիտական և ռազմական ոլորտներում փորձելով փոխհատուցել Ֆրանսիայի կորցրած ազդեցությունն իր նախկին գաղութներում, ի վերջո, Ֆրանսիայի վտարումն Աֆրիկայից անուղղակիորեն ազդում է նաև Վաշինգտոնի շահերի վրա։ Ըստ նույն մասնագիտացված տեղեկատվական և վերլուծական ռեսուրսի, Հայաստանն ունի դաշինքից դուրս ՆԱՏՕ-ի գլխավոր դաշնակից դառնալու ներուժ՝ Հարավային Կորեայի, Ճապոնիայի, Իսրայելի կամ Ուկրաինայի նման։ Արևմտյան նորացված պարադիգմի շրջանակներում Վաշինգտոն-Ֆրանսիա-Հայաստան առանցքը պետք է դառնա պատասխան Թուրքիա-Ադրբեջան տանդեմին, որը դուրս է եկել ԱՄՆ-ի վստահելի վասալների կատեգորիայից։ Նոր առանցքն ուղղված է լինելու նաև Ռուսաստանի դեմ, քանի որ, ինչպես գրում է 19fortyfive-ը, Մոսկվան հանգիստ է վերաբերվում Ադրբեջանին, մինչդեռ «Հայաստանը շեղվում է դեպի Արևմուտք, և ֆրանսիական դիվանագիտությունն այդ հարցում փոխգործակցության հիմնական գործոնն է»։
Հայաստանի ներկայիս ղեկավարության օրոք արևմտյան քաղաքակրթական նախագծին ընդգրկվելու փորձերն անխուսափելի են թվում։ Նիկոլ Փաշինյանը Հայաստանը հանում է Ռուսաստանի քաղաքակրթական ազդեցության ոլորտից և վերջին տարիներին ձևավորված միասնական տարածությունից (ՀԱՊԿ, ԵԱՏՄ և այլն)։ Բայց դա տեղաշարժ է ոչ թե դեպի դատարկության, այլ դեպի մոլորակի վրա գոյություն ունեցող ուժի կոնկրետ կենտրոններից մեկը։ Այսինքն եվրատլանտյան կենտրոն, որը ներկայանում է Ֆրանսիայով։
Ակնհայտ է, որ Հայաստանը, փաստացի և ուղենշային գործողությունների մակարդակով, մտադիր է չընկերանալ Ռուսաստանի հետ։ Չի կարելի բացառել, որ ՆԱՏՕ-ի նոր ընդլայնման մասին խոսակցություններ ծագեն Հայաստանի դեպի Արևմուտք «շեղվելու» համատեքստում, որն, ի դեպ, ամենևին էլ չի երաշխավորում Երևանի անվտանգությունը։ Ի վերջո, ինչպես Հունաստանն ու Թուրքիան ցույց տվեցին 1970-ականների կեսերին, ՆԱՏՕ-ի երկրները կարող են բավականին հաջող կերպով կռվել միմյանց միջև։ Ամերիկան չի միջամտում այդ հակամարտություններին, և արդյունքը գալիս է «հաղթում է ամենաուժեղը» սկզբունքով, որին հաջորդում է «վայ հաղթվածներին» կանոնի իրականացումը։ Երևանում գտնվողներին, ովքեր կարծում են, որ Ֆրանսիան կարող է միջամտել «X ժամ»-ին, խորհուրդ է տրվում մեկ անգամ ևս հետ շրջել պատմությունը և ուշադիր նայել, թե ինչպես ավարտվեց Նիգերի շուրջ սրումը:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
