ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (23 հոկտեմբեր)

ՈՐՈՇ ՏՈՆԵՐ-Հարավային Ամերիկայի քիմիկոսներ՝ Մոլի օր (ոչ պաշտոնական), Հունգարիա՝ Հանրապետության օր, Լիբիա՝ Հաղթանակի և ազատության օր, Ռուսաստան՝ Գովազդի աշխատողների օր:

ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ

1905- ծնվել է  խորհրդահայ դիրիժոր Ալեքսանդր Մելիք-Փաշայանը:

1907 –ծնվել հայ խորհրդային զորահրամանատար Նվեր Սաֆարյանը:

1919- հայ-ադրբեջանական պատերազմի ընթացքում Զանգեզուրի ինքնապաշտպանության կոմիտեն Երևան է ուղարկել իր ներկայացուցիչին նպատակ ունենալով համոզել Հայաստանի կառավարությանը Ղարաբաղ  ուղարկել սպաների խումբ, որոնք չեն թողնի Ադրբեջանին ուղղակի կառավարում իրականացնել այնտեղ:

1913 – ծնվել է հայ խորհրդային դերասան Գարուշ Խաժակյանը:  

1915 –ծնվել է ջութակահար Ռուբեն Գրիգորյանը:

 1928– ծնվել երաժշտագետ, դիրիժոր  Հովհաննես Չեքիջյանը:

1953– ծնվել է թուրք գիտնական Թաներ Աքչամը, որը բացահայտ ընդունում և քննարկում է Հայոց ցեղասպանության հարցը:

1959- վախճանվել է  հայազգի սովետական կոմպոզիտոր Սերգեյ Աղաբաբովը:

1963 – ծնվել է քանդակագործ Նունե Թումանյանը:

1993 –ղարաբաղյան առաջին պատերազմի ժամանակ հայկական բանակը հակահարձակման է անցել ռազմաճակատի հարավային ուղղությամբ և ազատագրել կարևորագույն ստրատեգիական կետ համարվող Հորադիզ քաղաքը։ Շրջափակման մեջ են ընկել ադրբեջանական բանակի Կովսականի և Կուբատլուի  զորամասերը, որոնք տեղաբաշխված են եղել Ադրբեջանի Զանգելանի, Ջեբրաիլի և Կուբաթլիի շրջաններում:

1994- վախճանվել է հայ խորհրդային կինոռեժիսոր Գրիգոր Մելիք-Ավագյանը:

1997– վախճանվել է հայազգի գյուտարար Լյութեր Ջորջ Սիմջյանը, որը ունի 200-ից ավելի գյուտերի արտոնագիր:

1999 – վախճանվել է կանադահայ պատմաբան, իրավագետ, սոցիոլոգիայի և իրավունքի դոկտոր Գևորգ Բաղջյանը:

2006- Հայաստանի նոր օրհներգի համար հայտարարված մրցույթում հաղթող է ճանաչվել Արամ Խաչատրյանի երաժշտությունը, որը որպես հիմն հնչել է խորհրդային տարիներին:

2008- Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հրամանագիր է ստորագրել մարտի 1-2-ի իրադարձությունների պատճառների վերհանմանն ու բացահայտմանն ուղղված փաստերի հավաքումն իրականացնող Փորձագետների փաստահավաք խմբի ստեղծման և դրա գործունեության կազմակերպման կարգը հաստատելու մասին:

2009- Թուրքիայում Անթալիայի «Ոսկե նարինջ» կինոփառատոնում հայկական «Սահման» ֆիլմը միջազգային ֆիլմերի մրցույթում արժանացել է գլխավոր մրցանակի:

2013-  վախճանվել է Հայաստանի առաջին կին ճարտարապետ Աննա Տեր-Ավետիքյանը:

2014- Ազգային ժողովում ընդունվել է սահմանամերձ գյուղերին արտոնություններ տվող օրինագիծ:

2018- Երևան-Գյումրի մայրուղին փակել են Հյուսիս-հարավ մայրուղու շինարարները, որոնք  պահանջել են իրենց աշխատավարձերը:

ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ

787 —քրիստոնեական եկեղեցիների տիեզերական համաժողովը ընդունել է սրբապատկերների  հարգման կարգը, որը պահպանվում է մինչև մեր օրերը:

1086 —Ալմորավիդների և իսպանական մուսուլմանների բանակը Զալլակեի ճակատամարտում ջախջախել է թագավորներ Լեոնի և Կաստիլիան Ալֆոնսո 6-րդի բանակներին:

1545- 32 չելնա-չայկա նավերով զապորոժցի կազակները մոտեցել են թուրքական Աչի-Կալե (Օճակով) ամրոցին և գրավել այն:

1698 –ծնվել է  ֆրանսիացի ճարտարապետ Ան-Ժակ Գաբրիելը:

1715 – ծնվել է Պետրոս 2-րդը, որը 1727-ից մինչև իր մահանալը եղել է Ռուսաստանի ցար:

1792 –ծնվել է  բնագետ Ֆրիդրիխ Պարրոտը:

1803 —Ջոն Դալտոնը հաշվարկել է 21 քիմիական էլեմենտների և միացությունների ատոմային մասսաները:

1814 - Լոնդոնում վիրաբույժ Ջոզեֆ Կարպյուն իրականացվել է քթի ձևի վերականգնման վիրահատություն, որը համարվում է աշխարհում կատարված  առաջին պլաստիկ վիրահատությունը:

1826 — ԱՄՆ-ի Նյու-Յորքի թատրոնում առաջին անգամ օգտագործվել է գազային լուսավորվածություն:

1844– ծնվել է ֆրանսիացի նշանավոր դերասանուհի Սառա Բեռնարը:

1850 - Կոստանդնապոլսի նավահանգստում խարսխված Neisi Shevkat գծանավի վրա տեղի ունեցած ուժգին պայթյունի զոհ են  դարձել ավելի քան հինգ հարյուր մարդ:

1868 —ծնվել է անգլիացի ինժիներ Ֆրեդերիկ Լանչեստերը, որը հանդիսանում է բրիտանական առաջին ավտոմեքենայի ստեղծողներից մեկը:

1904-ծնվել է ռուս նկարիչ և մտածող Սվյատոսլավ Ռերիխը:

1940– ծնվել է բրազիլացի աշխարհահռչակ ֆուտբոլիստ Պելեն, որը համարվում է «ֆուտբոլի արքան»:

1944– Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ ԱՄՆ-ը, Անգլիան և Խորհրդային Միությունը ճանաչել են գեներալ Շառլ դը Գոլի գլխավորած Ֆրանսիայի ժամանակավոր կառավարությանը:

1946 —կայացել է ՄԱԿ-ի գլխավոր անսամբլեայի առաջին նիստը:

1956- Հունգարիայում սկսվել է հակախորհրդային ապստամբությունը:

1984 —ԽՄԿԿ կենտկոմի պլենումը որոշում է ընդունել Սիբիրի գետերի հոսքը ուղղել հարավ:

2000- չին հնեաբանները պեղել են Խան դինաստիայի ժամանակաշրջանի ավելի քան 2000 տարվա հնություն ունեցող երաժշտական գործիքների թանգարան:

2001– թողարկվել է iPod շարժական մեդիա փլեյերը:

2002- Մոսկվայում Դուբրովկայի թատերական կենտրոնում ընթացող «Նորդ-Օստ» մյուզիքլի ժամանակ ներխուժելով դահլիճ չեչեն ահաբեկիչները պատանդ են վերցրել մոտ 900 մարդու:

2011 —Լիբիայում հայտարարվել է, որ հաղթանակ է տոնվել Մուամար Քադդաֆիի ռեժիմի նկատմամբ:

2022 —ավարտվել է Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության համագումարը, ՉԿԿ–իԳԽ–ի գլխավոր քարտուղար է երրորդ անգամ ընտրվել Սի Ցզինպինը, այսինքն փաստացի Չինաստանի ղեկավար:

Կ. Խաչիկյան