Ի՞նչ է կատարվում Հայաստանի բենզինի շուկայում
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Eadaily.com-ը գրում է, որ Ռուսաստանը արգելք է դրել նավթամթերքների արտահանման վրա, ինչը շղթայական ռեակցիայի արդյունքում հանգեցրել է Հայաստանում բենզինի գների բարձրացմանը։ Այդ մասին EADaily-ին ասել է կառավարման փորձագետ, «Հայկական երկիր» ռազմավարական ծրագրի հիմնադիր-համակարգող Հարություն Մեսրոպյանը։ Նրա խոսքով, ներկայումս բենզինի 1 լիտրի միջին գինը 570 դրամ է (1,5 դոլար) նախորդ տարվա 400 դրամի դիմաց։
Փորձագետի խոսքով, այսօր Ռուսաստանը գնաճի հետ կապված նույն խնդիրների առաջ է կանգնած, ինչ Հայաստանը։
«Ռուսաստանում ևս բարձրացել են բենզինի և դիզվառելիքի գները։ Սեփական շուկան պաշտպանելու և գնաճային ճնշումը մեղմելու համար նրանք սահմանափակել են նավթամթերքի արտահանումը։ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ուղղակիորեն հայտարարել է, որ Մոսկվան առաջնահերթությունը տալիս է տեղական արտադրողներին, ինչը միանգամայն խելամիտ է։ Արդյունքում համաշխարհային շուկայում ձևավորվել է անհավասարակշռություն, երբ առաջարկը սկսել է նվազել, բայց պահանջարկը մնացել է նույն մակարդակի վրա, և դա չէր կարող չանդրադառնալ Հայաստանի վրա, որը նավթամթերքի մեծ մասը ներկրում է Ռուսաստանից։ Հայաստանի ազատ շուկայում բենզինի գների փոփոխությունները որոշվում են այն երկրների գներով, որտեղից ներկրվում է այդ վառելիքը»,– ընդգծել է Մեսրոպյանը։
Բացի այդ, ըստ փորձագետի, հանրապետության ներքին շուկայում գների աճի հիմնական պատճառներից մեկը համաշխարհային շուկաների անկայունությունն է և այնտեղ տեղի ունեցող «գլոբալ տեկտոնական գործընթացները»։
«Այս պայմաններում, բառի դասական իմաստով, նավթամթերքի շուկաները գործնականում չեն աշխատում։ Օրինակ Իսրայելի և Պաղեստինի միջև հակամարտության ներկայիս սրումը սրել է արաբական աշխարհի հետ կապված իրավիճակը, որը նավթամթերքների արտադրության հիմնական կենտրոններից մեկն է։ Այս փաստը բերում է նրան, որ շուկան ձևավորվում է ոչ թե շուկայական, այլ ակնկալվող սկզբունքներով»,- նշել է Մեսրոպյանը։
Փորձագետը կարծում է, որ սպեկուլյատիվ գործոնը ևս կարևոր դեր է խաղում Հայաստանի նավթամթերքների շուկայում։ Սպեկուլյանտները, որպես կանոն, աշխատում են ինչպես գների փոփոխության, այնպես էլ մարժաների վրա։ Տեկտոնական գործընթացների բացակայության դեպքում սպեկուլյանտները վաստակում են միայն մարժաներով, իսկ երբ տեղի են ունենում գլոբալ փոփոխություններ, նրանք հիմնականում շահույթ են ապահովում գների փոփոխության, փոխարժեքի և այլնի հաշվին։
«Պետք չէ նաև զեղչել բուն Հայաստանի ապագայի անկայունությունն ու անորոշությունը։ Այս բոլոր փոփոխությունները, անկասկած, բերելու են երկրում էլ ավելի մեծ գնաճային ճնշումների։ Սա ակնհայտ է, երբ էներգակիրների գները բարձրանում են, դա հանգեցնում է գնաճի բարձրացման։ Էներգիայի թանկացումն ինքնաբերաբար ազդում է հացահատիկի և գյուղատնտեսական այլ ապրանքների գների վրա»,— հայտարարել է Մեսրոպյանը հավելելով, որ բենզինի թանկացումը բացասաբար կանդրադառնա տնտեսության վրա, քանի որ կբարձրացնի տնտեսվարող սուբյեկտների և տնային տնտեսությունների ծախսերը։
Իր հերթին, ըստ տնտեսագետ Աղասի Թավադյանի, Հայաստանում բենզինի թանկացման խնդիրն ավելի շուտ քաղաքական բնույթ է կրում։ Նա նշել է, որ մեկ տարվա ընթացքում հանրապետությունում բենզինի գինը 380 դրամից դարձել է 580 դրամ մեկ լիտրի դիմաց։ Վերջին աճը պայմանավորված է դրամի արժեզրկմամբ և նավթի համաշխարհային շուկայի դինամիկայով։ Թավադյանը նշել է, որ Հայաստանում նավթամթերքի թանկացման վրա ազդում են նաև համաշխարհային գործոնները, օրինակ ՕՊԵԿ+-ի կողմից նավթի արդյունահանման սահմանափակումները։ «Չնայած ցածր պահանջարկին, առաջարկի արհեստական սահմանափակումները գները բարձր են պահում։ Իրավիճակը սրում է նաև Ռուսաստանի կողմից բենզինի արտահանման վերջին էմբարգոն», - ասել է տնտեսագետը։
Նա նշել է, որ Ռուսաստանի պայքարը ռուբլու արժեզրկման և նավթամթերքի արտահանման հետ հանգեցրել է բենզինի պակասի Ռուսաստանի Դաշնության ներքին շուկայում, ինչը և ազդել է նաև հայկական շուկայի վրա։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
