Արևմուտքը դեմ է դրան. Կարո՞ղ են Հայաստանն ու Ադրբեջանը խաղաղություն հաստատել Մոսկվայում
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ukraina.ru-ն գրում է, որ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ելույթ ունենալով Բիշքեկում ԱՊՀ գագաթնաժողովում, ասել է, որ Մոսկվան պատրաստ է բանակցություններ կազմակերպել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի կնքման նպատակով։ Պուտինի խոսքով, Ռուսաստանը կարող է նպաստել Երևանի և Բաքվի ներկայացուցիչների հանդիպմանը փորձագետների և արտգործնախարարների մակարդակով։
Ավելի վաղ Իլհամ Ալիևը հրաժարվել էր մեկնել Իսպանիա, որտեղ պետք է կայանար հայ-ադրբեջանական առաջին գագաթնաժողովը Ղարաբաղում զինված դիմակայության ավարտից հետո, որին մասնակցում էին նաև ԵՄ առաջատար երկրների ղեկավարներ Օլաֆ Շոլցը և Էմանուել Մակրոնը։ Ալիևին չի բավարարել Ֆրանսիայի նախագահի ներկայությունը, ով ակտիվորեն աջակցություն է հայտնում Հայաստանին, սակայն հիմնականում հռետորաբանության մակարդակով։ Բաքվում հայտարարել են նաև, որ ադրբեջանական կողմի համար անընդունելի է Փարիզի մասնակցությամբ բանակցային ցանկացած ձևաչափ։
Եվ հիմա Ռուսաստանն է առաջարկում բանակցություններ վարել իր հովանու ներքո։ Այնուամենայնիվ, դա արվում է խիստ հակասական քաղաքական համատեքստում:
Պետք է սկսել նրանից, որ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը Բիշքեկ չի գնացել: Եթե Փաշինյանը մեկներ Ղրղզստանի մայրաքաղաք, նրա բանակցությունները Պուտինի հետ կարող էին տեղի ունենալ այնտեղ, սակայն Հայաստանի ղեկավարը հրաժարվեց մեկնել ԱՊՀ գագաթնաժողովին։
ՌԴ նախագահի օգնական Յուրի Ուշակովն ասել է, որ ՌԴ ղեկավարությունը տեղյակ է Փաշինյանի վարքագծի պատճառները, սակայն, ըստ Ուշակովի, Հայաստանի վարչապետն ինքը պետք է անվանի դրանք։ Բացի այդ, Փաշինյանը նախատեսում է Բրյուսելում հանդիպել Ալիևի հետ Միշելի մասնակցությամբ։ Այդ հանդիպումը նախատեսված է հոկտեմբերի վերջին։
Հիշեցնենք, որ Ադրբեջանից կրած պարտությունից և Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության լուծարումից հետո Հայաստանի վարչապետը կատարվածի համար փաստացի մեղադրել է Ռուսաստանին։ Հայաստանի իշխանությունների հետ կապված հեռագրային ալիքների ցանցը շարունակում է ակտիվորեն տարածել դա։
Որպես այդ ռազմավարության մաս՝ արևմտյան երկրներն ու կազմակերպությունները պետք է միջնորդ լինեն Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև բանակցություններում, և նրանց հովանու ներքո կողմերը պետք է խաղաղության պայմանագիր կնքեն։
Սակայն, ինչպես ցույց է տալիս պրակտիկան, Արևմուտքը մտադիր չի եղել և մտադիր չէ Հայաստանին փրկել Ադրբեջանի տարածքային պահանջներից ի վնաս սեփական շահերի։ Մասնավորապես, Բաքուն գնալով համառորեն է բարձրացնում Զանգեզուրի միջանցքի բացման հարցը, որը ձեռնտու է արևմտյան երկրներին և նրանց դաշնակիցներին, և որին Երևանն ակտիվորեն դեմ է։
Կարելի է ակնկալել, որ Արևմուտքի գործողություններն առաջին հերթին ուղղված կլինեն Ռուսաստանի Դաշնության և Ադրբեջանի նախագահների և Հայաստանի վարչապետի միջև 2020 թվականի աշնանը կնքված համաձայնագրի դրույթների վերանայմանը, որի շրջանակներում ռուս սահմանապահները պետք է վերահսկողություն իրականացնեն այդ միջանցքում, բայց այդ տրանսպորտային զարկերակի բացմանը չեն առարկի։
Իրանը, որն ունի իր սեփական տրանսպորտային նախագծերը, ակտիվորեն դեմ է Զանգեզուրի միջանցքին։
Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը նույնիսկ հայտարարել է, որ եթե Թեհրանը չցանկանա հետ վերցնել իր առարկությունները, ապա միջանցքը կարող է անցնել Իրանի տարածքով։ Սակայն, ըստ երևույթին, դա պարզապես դիվանագիտական հռետորաբանություն է, Ադրբեջանը դժվար թե ցանկանա Նախիջևանի ինքնավարության հետ իր հիմնական մասը կապող երթուղին տալ Թեհրանի վերահսկողությանը։
Սակայն Իրանը, որը նախկինում հայտարարում էր, որ ադրբեջանական զինուժի ներխուժումը հայկական Սյունիք, որով պետք է անցնի Զանգեզուրի միջանցքը, իր համար կդառնա «կարմիր գիծ», կարող է չկարողանալ մասնակցել նոր զինված հակամարտությանը՝ հաշվի առնելով նրա մասնակցությունը մերձավորարևելյան իրադարձություններին։
Այսպիսով, Արևմուտքն աստիճանաբար խաղում է մի խաղ, որը, ըստ իր ծրագրի, պետք է ապահովի նրա տարածաշրջանի ամբողջական վերահսկողությունը։ Եվ այդ ծրագրի շրջանակներում կարելի է ակնկալել, որ Փաշինյանը ակտիվորեն կդիմադրի Ադրբեջանի հետ խաղաղության պայմանագիր կնքելու Մոսկվայի միջնորդությանը և ընդհանրապես տարածաշրջանային գործընթացներին նրա մասնակցությանը։
Այսինքն Մոսկվայում Բաքվի և Երևանի միջև խաղաղության բանակցություններ վարելու հնարավորությունն առնվազն մեծ հարցականի տակ է։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
