«Չցանկացան լսել Ռուսաստանին». քաղաքական փորձագետն այն մասին, թե ինչու Հայաստանը պարտվեց Ղարաբաղի համար պատերազմում
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ukraina.ru-ն գրում է, որ Հայաստանը հայտնվեց Լեռնային Ղարաբաղում տիրող իրավիճակի պատանդի կարգավիճակում, քանի որ չէր ցանկանում լսել Ռուսաստանին և բանակցել Ադրբեջանի հետ։ Այդ մասին Ukraina.ru-ին տված հարցազրույցում ասել է РИА Новости-ի քաղաքական մեկնաբան Պյոտր Ակոպովը։
- Ձեր կարծիքով, Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունները վտանգ ստեղծե՞լ են Անդրկովկասում Ռուսաստանի անվտանգության համար:
— Հարավային թևում ուժերի հավասարակշռության հետ կապված Ռուսաստանի անվտանգության հարցերը ներառում են ամբողջ Անդրկովկասում մեր կոշտ ազդեցության ներկայությունը։ Չի կարելի ասել՝ թողնենք Հայաստանը մեր ուղեծրում, Ադրբեջանը գնա Թուրքիա, իսկ Վրաստանը ՆԱՏՕ։ Դա չի լինում, և այսպես չի լինի։ Չնայած այն հանգամանքին, որ 2008 թվականից հետո Վրաստանի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ չկան, Վրաստանը, այնուամենայնիվ, զգույշ դիրք է զբաղեցնում, թեև ասում է, որ գնում է դեպի Արևմուտք, բայց փորձում է հավասարակշռել։ Ադրբեջանը շատ առումներով մոտ է Ռուսաստանին, սակայն ուժեղացնում է նրա թուրքական կողմնորոշումը։ Իսկ Հայաստանը հայտնվել է պատանդի վիճակում, քանի որ չցանկացավ լսել Ռուսաստանին։ Լսել չի նշանակում հնազանդվել, այլ լսել Ռուսաստանի լավ ակնարկները, որն է բանակցել Ադրբեջանի հետ Ղարաբաղի հարցով: Նրանք անտեսեցին դա, ինչի պատճառով էլ պարտվեցին պատերազմում։
Դա սպառնում է Ռուսաստանի միայն իրավիճակային ազդեցությանը Հայաստանում, քանի որ իրականում Երևանը Ռուսաստանից բացի որևէ մեկի վրա հույս դնելու հնարավորություն չունի։ Որովհետև ոչ մի պետություն, ոչ Եվրոպան, ոչ Թեհրանը չեն կարող, չնայած Երևանի նկատմամբ Իրանի ողջ բարեհաճությանը, Հայաստանին անվտանգության երաշխիքներ տալ։ Դրանք միայն Մոսկվան կարող է տալ։ Դա օրենք է, որի ճանաչումը վաղ թե ուշ կվերադառնա Հայաստանի ղեկավարության գլուխը։
— Այսինքն Գյումրիի մեր ռազմաբազան կշարունակի՞ ծառայել։
- Կմնա, բնականաբար, ՀԱՊԿ-ից ելք չի լինելու: Ռուսական շահը ոչ թե Հայաստանի միջոցով Թուրքիայի հետ սահմանը վերահսկելու մեջ է, այլ Անդրկովկասում Ռուսաստանի կարևորությունը ըմբռնող վարչակարգեր ունենալը, նրա հետ տնտեսապես և հումանիտար կապված լինելը: Դատելով Ռուսաստանում ապրող հայերի թվից ու տնտեսական կապերից՝ Հայաստանը ոչ մի տեղ էլ չի գնում։
— Օրերս թուրքական լրատվամիջոցները գրում էին Զանգեզուր-Նախիջևան տանող միջանցքի շուրջ հայ-ադրբեջանական առաջիկա պատերազմի մասին։ Նման սցենար հնարավո՞ր է։
— Ոչ, Զանգեզուրի համար պատերազմն անհնար է այն պարզ պատճառով, որ Հայաստանը ՀԱՊԿ անդամ է։ Իսկ հայկական տարածք ներխուժումն ինքնաբերաբար կհանգեցնի Ադրբեջանի և Ռուսաստանի միջև հակամարտության։ Բաքուն և Էրդողանը դա չեն ցանկանում, և Զանգեզուրի միջանցքն ուժով ճեղքելու փորձ չեն անի: Հայաստանը դրանով վախեցնում է Ռուսաստանին, ադրբեջանցիներն ու թուրքերն էլ դրանով վախեցնում են Երևանին։ Բայց եթե Ղարաբաղի և Զանգեզուրի հարցով պայմանավորվեին, դա կարող էր արվել մինչև 2020 թվականը, այն ժամանակ պատերազմ և հայերի փախուստ ԼՂ-ից չէր լինի։ Պետք էր համաձայնեցնել Ղարաբաղից Լաչինի միջանցքին և Նախիջևանից Զանգեզուրի միջանցքին։ Այդ ժամանակ ամեն ինչ կարելի էր լուծել։
— Կարելի է ենթադրել, որ Ուկրաինայի՝ որպես հակառուսական ծեծողի դերը ժամանակի ընթացքում կնվազի։ Միգուցե՞ մոտակա արտասահմանում մեկ այլ տարածք կարող է փոխարինել նրան։
— Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև պայքարը Ուկրաինայի նկատմամբ վերահսկողության համար կտևի առնվազն մինչև տասնամյակի վերջը։ Ոչ Կենտրոնական Ասիան, ոչ էլ Անդրկովկասը չեն փոխարինի նրան։ Ուկրաինայի շուրջ առճակատման մասշտաբներն ու աշխարհաքաղաքական նշանակությունն այնքան մեծ են, որ համեմատելի ոչինչ չի կարող լինել։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
