«Համաշխարհային մամուլը Լեռնային Ղարաբաղի մասին. Ռուսաստանը զբաղված է Ուկրաինայում և կորցնում է ազդեցությունը Կովկասում»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Bbc.com-ը գրում է, որ արևմտյան շատ հրապարակումներ գալիս են այն եզրակացությանը, որ Ուկրաինայում պատերազմից թուլացած Ռուսաստանն այլևս անառարկելի հեղինակություն չէ Հարավային Կովկասում։
Daily Telegraph-ից Ջեյմս Քիլները նշում է, որ 2020 թվականից ի վեր իրավիճակը տարածաշրջանում նկատելիորեն փոխվել է։ Այն ժամանակ Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հինգ շաբաթ տևած հայ-ադրբեջանական պատերազմից հետո կարողացավ միջամտել և խաղաղություն պահանջել: Հիմա էլ Կրեմլը դեռ համարվում է Հայաստանի ինքնիշխանության երաշխավորը, բայց ռուսական աջակցությունն արդեն ունի նրբերանգներ: Քիլները, մասնավորապես, նշում է, որ Հայաստանն ավելի արևմտամետ դիրք է գրավել և չի աջակցել Ռուսաստանի ներխուժմանը Ուկրաինա։ Երևի Կրեմլը ցանկանում է պատժել նրան և նվաստացնել երկրի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին։ «Կրեմլը կարող է նաև դիտել Լեռնային Ղարաբաղում նոր պատերազմը որպես լավ միջոց հաղթելու արևմտյան ուժերին և շեղելու նրանց ուշադրությունը Ուկրաինային աջակցելուց», - գրում է Քիլները։ Նրա կարծիքով, հակամարտությունն աճի հեռանկարներ ունի: Իսրայելն ու Թուրքիան 2020 թվականին աջակցել են Բաքվին և շարունակում են աջակցել նրան մինչ օրս։ Ռուսաստանի աջակցությունը Երևանին թուլանում է, բայց արևմտյան երկրներն են փոխարինում դրան։
Բաքվի «հակաահաբեկչական գործողությունը» շատ նման է Լեռնային Ղարաբաղը գրավելու լայնամասշտաբ հարձակման, նշում է Globe and Mail-ի սյունակագիր Մարկ Մակքինոնը։ «Կարճ ժամանակով Վլադիմիր Պուտինի Ռուսաստանը կարողացավ իրեն պահել այնպես, ինչպես նախկինում։ Ի ցավ Մոսկվայի դաշնակցի՝ Հայաստանի և ի ուրախություն Հայաստանի պատմական մրցակցի՝ Ադրբեջանի, այդ դարաշրջանը կրկին ավարտվեց»,- գրում է նա։ Մակքինոնը հիշեցնում է, որ Մոսկվայի ջանքերով էր, որ 2020 թվականին Ղարաբաղում խաղաղություն ձեռք բերվեց, թեև փխրուն, սակայն հետո Ուկրաինայում սկսվեց պատերազմը։ «Ռուսաստանի կարճ երկրորդ կյանքը որպես մեծ տերություն ավարտվեց անցյալ տարվա սկզբին Ուկրաինա լայնամասշտաբ ներխուժում սկսելու Պուտինի աղետալի որոշմամբ», - գրում է նա։ «Պարզվեց, որ դա մեծ հիմարություն էր, ռուսական բանակը, որը համարվում է աշխարհում երկրորդ ամենահզորը ամերիկյանից հետո, բախվեց ուկրաինական վճռականությանն ու արևմտյան տեխնոլոգիայի համադրությանը»: «Ադրբեջանը, որը չկարողացավ ամբողջությամբ ընդունել Մոսկվայում գրված զինադադարը, որը խանգարեց նրան երեք տարի առաջ վերադարձնել ամբողջ Լեռնային Ղարաբաղը, երբ հաղթանակն այդքան մոտ էր, կարծես թե ընտրել է ռուսական թուլության այս պահը, որպեսզի ավարտի այն, ինչ սկսել էր»,- գրում է սյունակագիրը: Մոսկվան մի քանի ամիս անտեսում է հայկական խնդրանքները՝ միջամտելու և բռնի ուժով վերացնելու Լաչինի միջանցքի չհայտարարված ադրբեջանական շրջափակումը, նշում է Մակքինոնը։ Տարածաշրջանում մնացած ռուսական զորքերի հնարավորությունը կասեցնել ադրբեջանական լայնամասշտաբ հարձակումը, եթե նման բան լինի՝ սահմանափակ է: «Քանի որ Ռուսաստանը շեղված է և ի վիճակի չէ պաշտպանել իր դաշնակիցներին, Հայաստանին անհրաժեշտ են այլ ընկերներ», - գրել է Մակքինոնը հիշեցնելով, որ նաև Փաշինյանն ընդունելի չէ Կրեմլի համար։ Նա հիշեցնում է, որ Ադրբեջանը վայելում է Թուրքիայի աջակցությունը, իսկ Փարիզը դարձել է Հայաստանի գլխավոր պաշտպաններից մեկը միջազգային հարթակում։ «Ֆրանսիան, Թուրքիան և Միացյալ Նահանգները, բոլոր ՆԱՏՕ-ի անդամները, հավանաբար կդառնան Լեռնային Ղարաբաղում հաջորդող իրադարձությունների իրավարարները, իսկ Պուտինը կողքից կհետևի, թե ինչպես է նախկին խորհրդային կայսրության այդ հատվածը սահում իր ձեռքից»,- եզրափակել է վերլուծաբանը:
«2020 թվականի համաձայնագրի պայմաններով Ռուսաստանը Ղարաբաղ է ուղարկել իր երկու հազար խաղաղապահներին։ Բայց նրանք հեռու են մնում հակամարտությունից։ Դա երևում է բազմաթիվ հրապարակումներից։ Անվտանգության հարցերում Հայաստանը մեծապես հենվում է Ռուսաստանի վրա, երկու երկրների միջև կնքվել է պաշտպանական պայմանագիր, որը, սակայն, չի տարածվում Լեռնային Ղարաբաղի տարածքի վրա»,- հիշեցնում է Մարիա Իլյուշինան Washington Post-ում։ Հայաստանը դիմում է Ռուսաստանին օգնության համար, սակայն Մոսկվան հիմնականում պասիվ է մնում զբաղված լինելով Ուկրաինայի պատերազմով, նշում է նա։ Իլյուշինան նաև կարծում է, որ չնայած Հայաստանի ԱԳՆ-ի կոչին ռուս խաղաղապահներին «հստակ և միանշանակ քայլեր ձեռնարկել Ադրբեջանի ագրեսիան կասեցնելու համար», նրանք դժվար թե միջամտեն։
«Ուկրաինա ներխուժումով շեղված Մոսկվան չի կարողանում վերահսկողության տակ պահել իրավիճակը, մինչդեռ Ադրբեջանն ամրապնդում է իր դիրքերը՝ ամուր վերահսկողության տակ վերցնելով Ղարաբաղը Հայաստանին կապող միակ ճանապարհը», - գրել է New York Times-ի սյունակագիր Իվան Նեչեպուրենկոն։ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև նոր պատերազմի ուրվականն անհանգստություն է Կրեմլի համար, բայց եթե դա տեղի ունենա, և՛ Միացյալ Նահանգները, և՛ ՆԱՏՕ-ն խնդիրներ կունենան, կարծում է նա։ Անհասկանալի է մնում նաև ռուս խաղաղապահների դերը, որոնց մանդատը լրանում է միայն երկու տարուց։
Հայաստանը բազմիցս է քննադատել ռուս խաղաղապահներին Լաչինի միջանցքը բաց պահելու և սահմանային բախումներին չմիջամտելու համար, գրված է Euronews-ի խմբագրականում։ Չնայած Հայաստանը Մոսկվայի վաղեմի դաշնակիցն է, և նրա տարածքում տեղակայված է ռուսական ռազմաբազան, վերջին մեկ տարվա ընթացքում երկրների միջև հարաբերությունները նկատելիորեն վատթարացել են, հիշեցրել է հրատարակությունը։ Հայաստանը զայրացրել է Ռուսաստանին Մոսկվայի գլխավորած ՀԱՊԿ-ին թույլ չտալով զորավարժություններ անցկացնել իր տարածքում, և անգամ վարժանքներ է անցկացրել ամերիկացիների հետ։ Բացի այդ, Հայաստանը մարդասիրական օգնություն է ցուցաբերել Ուկրաինային, ինչը, բնականաբար, վատ է ընդունվել Կրեմլում։ Եվ կարծես թե այդ ամենի պատճառով Ռուսաստանը չի ցանկանում ներքաշվել նոր հակամարտության մեջ։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
