«Ղարաբաղյան ճգնաժամի լուծումը խճճվել է չհամընկնող շահերի մեջ»
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Kommersant.ru-ն գրում է, որ Ղարաբաղի շուրջ ստեղծված իրավիճակը լուրջ խոչընդոտ է դարձել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության գործընթացի առաջընթացի համար։ Երևանը Բաքվին մեղադրում է տարածաշրջանի անմարդկային շրջափակման մեջ։ Ադրբեջանը հակադարձում է, որ շրջափակում չկա, Հայաստանն է, որ միտումնավոր քաղաքականացնում է մարդասիրական օրակարգը։ ՄԱԿ-ում Ղարաբաղի հարցի քննարկումը հստակորեն ընդգծեց տարածաշրջանի առանցքային խաղացողների շահերը, որոնք չունեն հատումներ փոխզիջման կետերում։ Դա բարդացնում է Հարավային Կովկասում կայուն խաղաղությանն ուղղված շարժումը։
ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը գնահատելով օգոստոսի 16-ի ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում տեղի ունեցած քննարկումը, վստահություն է հայտնել, որ դա ավարտվել է հօգուտ Երևանի: Բաքվի ներկայացուցիչները, ինչպես միշտ, այլ կարծիքի են: «ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում քննարկումները ևս մեկ անգամ ցույց տվեցին, թե ով է ցանկանում իրական կայուն խաղաղություն, և ով է շարունակում խաղարկել «մարդասիրական աղետներ» ժամանակ շահելու և վրեժխնդրության դատարկ հույսերով: Համաշխարհային հանրության միաձայն կարծիքն այն է, որ ժամանակն է ներկայացումներից անցնել Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև երկարաժամկետ կայուն խաղաղության կոնկրետ մանրամասների քննարկմանը»,- Twitter-ում գրել է Ադրբեջանի նախագահի օգնական Շահմար Մովսումովը։
Հայաստանի և Ադրբեջանի հակամարտությանը հետևողների համար կողմերի գրեթե երբեք չհամընկնող դիրքորոշումները նորություն չեն։ Այս դեպքում կարևոր է այն, որ Ադրբեջանի ղեկավար Իլհամ Ալիևը, ի տարբերություն Նիկոլ Փաշինյանի, չի մեկնաբանել ՄԱԿ-ում քննարկման արդյունքները։ Փոխարենը դա արել են նրա օգնականն ու Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն։ Պարոն Ալիևի արձագանքի բացակայությունը, ըստ երևույթին, պետք է ցույց տա, որ Բաքուն այնքան վստահ է, որ ճիշտ է, որ նախագահին պետք չէ շեղվել և դա ևս մեկ անգամ ապացուցել։
Մինչդեռ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի նիստը, որում քննարկվել է ղարաբաղյան հիմնախնդիրը, ստացվել է ցուցադրական, և շատերի ելույթները չեն կարող շոյել Բաքվի ականջները։ Չինաստանը չեզոք է խոսել: Նրա ներկայացուցիչը, ի տարբերություն շատ այլ բանախոսների, մատնանշելով փոխզիջումներ գտնելու անհրաժեշտությունը ոչ մի բառ անգամ չի ասել մարդասիրական ծանր իրավիճակի մասին։
Նյու Յորք ժամանած Հայաստանի ԱԳՆ ղեկավար Արարատ Միրզոյանը և ՄԱԿ-ում Ադրբեջանի մշտական ներկայացուցիչ Յաշար Ալիևը, բնականաբար, վեճի մեջ են մտել։
Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչների ելույթները եղել են հանգիստ ու խաղաղ։ ՄԱԿ-ում ՌԴ ներկայացուցչի առաջին տեղակալ Դմիտրի Պոլյանսկին ասել է, որ Ռուսաստանն անում է հնարավոր ամեն ինչ կարգավորման համար, անհանգստացած է միջանցքի արգելափակմամբ և պատրաստ է աշխատել այդ հարցի շուրջ «բոլոր պատասխանատու խաղացողների հետ, որոնք շահագրգռված են կարգավորել իրավիճակը և հասնել հայ-ադրբեջանական հաշտեցման»: Միաժամանակ նա նշել է, որ «խնդիրները ամեն դեպքում պետք է լուծվեն Բաքվի և Երևանի միջև, և դրսից պարտադրված ոչ մի սխեմա և լուծում չի փոխարինի նրանց երկխոսությանը»: ԱՄՆ մշտական ներկայացուցիչ Լինդա Թոմաս-Գրինֆիլդը, որը նախագահում էր նիստը, թեև կոչ է արել «Ադրբեջանի կառավարությանը վերականգնել ազատ տեղաշարժը միջանցքով», նաև մատնանշել է «բոլոր կողմերի ուղիղ բանակցություններ սկսելու անհրաժեշտությունը, այդ թվում Ադրբեջանի պաշտոնյաների և Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ներկայացուցիչների միջև»։
Եթե հաշվենք նրանց թիվը, ովքեր, փաստացի, քննադատել են Բաքվին և պահանջել, որ Ղարաբաղում հասանելի լինի այն ամենն, ինչ անհրաժեշտ է, ապա նրանք մեծամասնություն են կազմել։ Այդ տեսանկյունից Երևանին կարելի է հաղթող համարել։
ԵՄ-ում Ադրբեջանի նախկին դեսպան Արիֆ Շահմարլին այդ կապակցությամբ մատնանշել է ԵՄ-ի անսովոր կոշտ արձագանքը։ «Մենք տարբեր արձագանքներ ենք տեսել։ Կա Արևմտյան Եվրոպայի դիրքորոշում՝ դա ԵՄ-ն է: Ֆրանսիայի դիրքորոշումն այլ է, այն վառ է, հայամետ, քննադատաբար է վերաբերվում Ադրբեջանին և միջանցքի փակմանը։ ԵՄ-ի դիրքորոշումն անսպասելիորեն կոշտ էր, երևի դեր է խաղացել Ֆրանսիայի դիրքորոշումը, որը, ըստ էության, Հայաստանի քաղաքական պաշտպանն է»,- ասել է նա «kommersant.ru»-ին տված հարցազրույցում։
Իսկ Քաղաքական վերլուծությունների կովկասյան կենտրոնի տնօրեն Ահմեդ Ալիլին մատնանշում է մեկ այլ կարևոր նրբերանգ: «Քննարկման արդյունքն արդյունքի բացակայությունն է։ Ոչ մի փաստաթուղթ չի ընդունվել, ոչ մի բանաձև, ուղղակի հավաքվեցին ու խոսեցին։ Նման դեպքերում Անվտանգության խորհրդի նախագահի կողմից ուղերձներ են լինում, բայց դա էլ չեղավ»,- նշել է նա «kommersant.ru»-ի հետ զրույցում ավելացնելով, որ Նիկոլ Փաշինյանը կարող է դա համարել իր հաղթանակը, բայց միայն ներհայկական դիսկուրսում, որտեղ նրան խիստ քննադատում են Ղարաբաղի հանձնման համար։
Արիֆ Շահմարլին կարծում է, որ ոչ մի բանաձև չի ընդունվել, քանի որ Բաքուն դրան «անհապաղ և կոշտ» կարձագանքեր։ Ադրբեջանը, նրա կարծիքով, կարող է նույնիսկ դուրս գալ ինչպես Վաշինգտոնի, այնպես էլ Բրյուսելի հետ բանակցություններից: «Բաքուն ակնարկել է դա։ Դա հասկացել են բոլորը, և Արևմուտքը կցանկանար խուսափել դրանից։ ԱՄՆ-ը, կարծում եմ, մեծ դեր է խաղացել, որ ոչինչ չընդունվի։ Կարծում եմ ճնշում են գործադրել, թե՛ ԵՄ-ի, թե՛ Բրիտանիայի վրա, որպեսզի չլինի որևէ փաստաթուղթ: Միևնույն ժամանակ, Միացյալ Նահանգները հասկացել է, որ Մոսկվան կա՛մ արգելափակելու է դա (այդ փաստաթուղթը), կա՛մ չի դառնա դրա լուծման մաս, և այդ դեպքում դա ամրապնդի Մոսկվայի դերը, որում ԱՄՆ-ը շահագրգռված չէ», - կարծիք է հայտնել նախկին դիվանագետը։
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
