Հայաստանի և ԵԱՏՄ մյուս երկրների համար երկրորդական պատժամիջոցների սպառնալիքը մեծանում է
ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Ritmeurasia.org-ը գրում է, որ օգոստոսի 1-ից Ռուսաստանում կբարձրանա մեքենաների վերամշակման վճարը: Ինդեքսավորման գործակիցը կախված կլինի մեքենայի տեսակից և շարժիչի չափսից: Իրավաբանական անձանց կողմից ներկրվող ինչպես նոր, այնպես էլ օգտագործված մեքենաների համար մաքսատուրքը կբարձրանա: Կառավարությունը բացառություն է արել միայն այն անձանց համար, ովքեր անձնական օգտագործման համար ներկրում են մինչև 3 լիտր շարժիչի հզորությամբ ավտոմեքենաներ:
ՌԴ արդյունաբերության և առևտրի նախարարության պարզաբանումների համաձայն նոր դրույքաչափը կկիրառվի այն ֆիզիկական անձանց համար, ովքեր ներկրված ավտոմեքենա կներմուծեն 2023 թվականի օգոստոսի 1-ից հետո և նախատեսում են այն վերավաճառել Ռուսաստանում ներմուծման օրվանից մեկ տարվա ընթացքում։ Վճարները կբարձրանան նաև այն քաղաքացիների համար, ովքեր տարեկան մեկից ավելի ավտոմեքենա են ներկրում Ռուսաստան։ Փորձագետները կարծում են, որ այս նոր միջոցը ամենաուժեղ հարվածը կհասցնի զուգահեռ ներմուծմանը, որն առաջացել է Ռուսաստանի դեմ ԱՄՆ-ի և ԵՄ-ի պատժամիջոցների սահմանումից հետո:
Ըստ «За рулем» ամսագրի գլխավոր խմբագիր Մաքսիմ Կադակովի վերամշակման վճարի բարձրացումը կհարվածի բոլոր ներմուծումներին։ Նա նշել է, որ վերջին շրջանում մեծացել է Հայաստանից Ռուսաստան մեքենաների ներկրումը. ռուսները հնարավորություն ունեն մեքենաներ գնել ոչ «ավազակային գներով»: Սա վերաբերում է ինչպես նոր, այնպես էլ օգտագործված մեքենաներին:
Նշենք, որ ընդամենը մեկ տարվա ընթացքում Հայաստանը կտրուկ մեծացրել է ռուսական շուկա ավտոմեքենաների մատակարարումների ծավալը։ Financial Times-ի տվյալներով 2023 թվականի հունվարին մարդատար ավտոմեքենաների արտահանումը Ռուսաստան կազմել է 180 միլիոն դոլար նախորդ տարվա 800 հազար դոլարի դիմաց։ Արտասահմանյան շատ ավտոարտադրողներ փակել են իրենց ռուսական ակտիվները, բայց ռուսների համար արևմտյան մեքենա գնելու այլ տարբերակ կա, և Հայաստանն օգնում է: Ըստ հրատարակության մեքենաները հիմնականում ԱՄՆ-ից են ներկրվում Վրաստանի Փոթի նավահանգստով։ Դրանից հետո շատերն ուղարկվում են Հայաստան մաքսազերծելու, քանի որ երկիրը Ռուսաստանի հետ միասին գտնվում է նույն մաքսային և տնտեսական գոտում։ Հայաստանում «առանցքային հանգույցը» Գյումրին է, որտեղից մեքենաները նորից նույն Վրաստանի տարածքով ուղարկվում են Ռուսաստան։ Հրապարակման զրուցակիցներից մեկն ասել է, որ «ԱՄՆ-Վրաստան-Հայաստան-Վրաստան-Ռուսաստան սխեման» միակը չէ, «դրանք շատ են»։ Օգտագործված մեքենաների ռուս գնորդներին կարելի է հեշտությամբ գտնել նաև Երևանի ծայրամասերում գտնվող ավտոշուկաներում։ օրինակ Էրեբունու շուկան արդեն երկար տարիներ է, ինչ գոյություն ունի, սակայն աշխատողներից մեկի խոսքով, այժմ այդտեղ ավելի շատ ռուսներ են գալիս։ Financial Times-ում վերոնշյալ հրապարակմանը հայ պաշտոնյաների հասարակական արձագանքը բավական դիպուկ էր։ Օրինակ ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանը, պատասխանելով համապատասխան հարցին վստահեցրել է, որ «Հայաստանը չի պատրաստվում պայմաններ ստեղծել պատժամիջոցները շրջանցելու համար»:
Առավել քան ակնհայտ է, որ ԱՄՆ-ը, ԵՄ-ն և արևմտյան այլ միջազգային կառույցներ և առանձին երկրները, որոնք պատժամիջոցներ են սահմանել Ռուսաստանի և Բելառուսի դեմ, անհանգստացած են տարանցիկ երկրներով Մոսկվայի և Մինսկի համար զուգահեռ ներմուծումներից: Բնականաբար, նման երկրները «մանրադիտակի» տակ են, և առաջին հերթին, ԵԱՏՄ երկրները, որոնցով անցնում են զուգահեռ ներմուծումների մի մասը։ Հատուկ ուշադրության տակ են այնպիսի փոքր երկրները, ինչպիսիք են Հայաստանը և Ղրղզստանը։ Զգալի ճնշման տակ է գտնվում նաև Վրաստանը, որը նույնպես, պարզվում է, կոլեկտիվ Արևմուտքի և նրա դաշնակիցների պատժամիջոցների այս կոշտ գծի շահառուներից է։ Բնականաբար, Երևանը ստիպված է «հակազդել» և գրեթե ամեն օր ապացուցել, որ չի խախտում Ռուսաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցները։
Այնուամենայնիվ, Հայաստանի համար առկա է երկրորդական պատժամիջոցների վտանգ։ Ավելին, արևմտյան երկրներում կան շրջանակներ, որոնք մշտապես բարձրացնում են Հայաստանի նման երկրների համար երկրորդական պատժամիջոցների հարցը։ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը փորձում է կանխել դա և ուշադիր հետևում է, որ երկիրը չդառնա պատժամիջոցների տակ գտնվող ապրանքների տարանցիկ երկիր։ Դա անելը շատ դժվար է, քանի որ այդ ապրանքների ցուցակները շատ ծավալուն են, և իրավիճակը անընդհատ փոխվում է։ Հնարավոր են նաև ակամա սխալներ մաքսային ծառայության և իրենց՝ ընկերությունների կողմից։
France Presse-ին տված իր վերջին հարցազրույցում Փաշինյանն ասել է, որ «Հայաստանը ԵԱՏՄ անդամ է, Ռուսաստանը մեր հիմնական առևտրային գործընկերն է, և, բնականաբար, առաջին իսկ օրերից հասկացանք, որ Ռուսաստանի դեմ արևմտյան երկրների կողմից կիրառվող պատժամիջոցները կառաջացնեն որոշակի. խնդիրներ»: Նրա խոսքով, Երևանը նաև հասկացել է, որ Մոսկվան որոշակի ակնկալիքներ ունի հայ գործընկերներից, բայց Արևմուտքը նույնպես աջակցություն է ակնկալելու Երևանից պատժամիջոցների ռեժիմի պահպանման հարցում: «Մեր ռուս գործընկերների հետ զրույցում մենք ասել ենք հետևյալը. մենք հասկանում ենք ձեր ակնկալիքները և պատրաստ ենք արդարացնել դրանք, բայց դա քանի դեռ չկա Հայաստանի պատժամիջոցների տակ ընկնելու վտանգը, քանի որ եթե Ռուսաստանի նման հսկայական պետությունը կարող է իրեն թույլ տալ հայտնվել պատժամիջոցների տակ, ապա Հայաստանը, հատկապես ռազմաքաղաքական նման իրավիճակում, չի կարող իրեն թույլ տալ նման շքեղություն։ Մենք նույնն ենք ասել նաև Արևմուտքին»։
Թե որքանով է հաջողված Հայաստանի իշխանությունների գործունեությունը, կարելի է դատել Հիրոսիմայում կայացած G7-ի վերջին գագաթնաժողովի արդյունքներով, որի ժամանակ արևմտյան աշխարհի «ֆլագմանները» յուրաքանչյուրն առանձին հայտարարեց նոր հակառուսական պատժամիջոցների մասին։ Այսպիսով, Բայդենի վարչակազմը սև ցուցակում ավելացրել է 71 ընկերություն, որոնցից 69-ը ռուսական են, մեկ ղրղզական և մեկ հայկական՝ «Մեդիսար» ՍՊԸ-ն։ «Մեդիսար»-ը մասնագիտացած է քիմիական հումքի և ռեակտիվների մատակարարման ոլորտում, հանդիսանում է լաբորատոր սարքավորումների արտասահմանյան արտադրողների պաշտոնական ներկայացուցիչը Հայաստանում:
Այսպիսով, թեև հնարավոր են արգելքների խախտման առանձին դեպքեր, ընդհանուր առմամբ, պաշտոնական Երևանը դեռևս չունի երկրորդական պատժամիջոցների տակ ընկնելու մտադրություն, բայց միևնույն ժամանակ ակնհայտ է, որ երկիրը չի հրաժարվի ապրանքներ մատակարարելու իր իրավունքից։ Նման ապրանքները, որոնք նախկինում Արևմուտքից Ռուսաստան էին գնում Բելառուսով, Բալթյան երկրներով, Ֆինլանդիայով և այլն, այժմ գնում են Թուրքիայի, Հայաստանի և Վրաստանի տարածքով։ Խոշոր շարժիչներով մեքենաներն այսօր Հայաստանով անցնող բոլոր զուգահեռ ներմուծման մի փոքր մասն են կազմում։ Հատկանշական է այն, որ «Վերին Լարս» միջազգային ավտոմոբիլային անցակետում հնարավոր է եղել ռեկորդային արդյունքների հասնել մարդատարների և բեռնատարների անցումներով:
Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը
